Donus velutinus – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Hyperinae. Zamieszkuje góry w środkowej części Europy. Żeruje na roślinach zielnych.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1842 roku przez Carla Henrika Bohemana pod nazwą Phytonomus velutinus.
Morfologia Owad dorosły Chrząszcz o ciele długości od 7 do 10 mm, z wierzchu brunatnym, miedzianym lub zielonkawym. Samiec jest dużo smuklejszy od samicy.
Długość ryjka jest trochę mniejsza niż przedplecza. Czułki mają trzonek czerwonobrązowy z ciemną do czarnej plamką na górnej powierzchni części szczytowej, tylko wyjątkowo jednolicie czerwonobrązowy.
Przedplecze ma bardziej nierówną niż u podobnego D. comatus powierzchnię. Dolne części jego boków są drobno punktowane lub ziarenkowane i nie odbiegają gęstością włosowatych łusek od jego wierzchu. Pokrywy są znacznie szersze od przedplecza, wydłużone, mniej regularnie owalne niż u D. comatus, o wyraźnie wykrojonej krawędzi przedniej, zaokrąglonych kątach barkowych, pozbawionych ziarenkowania i niewyniesionych żebrowato międzyrzędach oraz stosunkowo wyraźnie rozchylonych, dość tępo zaokrąglonych, bardziej niż u D. comatus ukośnych wierzchołkach. Pierwszy międzyrząd jest w tyle mocno zgrubiały, niezwężony, zwykle wyraźnie wysklepiony, od wewnętrznej strony obszerniej niż u D. comatus porośnięty ciemnymi włoskami. Odnóża są dłuższe niż u podobnego D. comatus i cechują się żółtymi szczecinkami w wieńcach na wierzchołkach goleni. Przednie golenie nie mają dowewnętrznie zakrzywionych wierzchołków.
Odwłok samicy cechuje się tylną częścią ostatniego z widocznych sternitów zaopatrzoną w mocne, wygraniczone wygiętym ku przodowi łukiem wgłębienie o pionowych, gęsto owłosionych bokach przedniej ściany. Szósty sternit ma płytki o wąskich częściach nasadowych oraz mocno rozszerzonych i rozsuniętych częściach wierzchołkowych; obszar pomiędzy płytkami jest około czterokrotnie szerszy od płytki i mocno ku nasadzie zwężony.
Samiec ma środkowy płat edeagusa (prącie) smukły, lekko od nasady zwężający się, o wierzchołku nieodgraniczonym wyraźnie od części wcześniejszej, niesymetrycznym, dłuższym, szerszym, dużo mocniej ukośnie na końcu ściętym i z lewym narożem mocniej ku górze zagiętym niż u D. comatus. W widoku bocznym prącie ma część nasadową mocniej niż u D. comatus zakrzywioną, a część szczytową wygiętą esowato.
Larwa Ciało larwy jest zielonkawe z białymi liniami wzdłuż grzbietu. Porośnięte jest krótkimi, białymi włoskami.
Ekologia i występowanie Owad głównie górski, rozmieszczony od regla dolnego do piętra kosodrzewiny. Zasiedla hale i łąki oraz zarośla i ziołorośla na pobrzeżach potoków. Jest polifagicznym fitofagiem. Do jego roślin pokarmowych należą: gwiazdnica gajowa, omieg górski, skalnica okrągłolistna, szczaw alpejski i tojad mocny. Cykl życiowy jest jednoroczny. Larwy żerują na spodzie liści. Przepoczwarczenie następuje na liściach w białym, siateczkowatym oprzędzie.
Gatunek palearktyczny, europejski, głównie karpacki, znany z Austrii, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy i Rumunii. W Polsce pewne stanowiska znajdują się tylko w Karpatach od Beskidu Śląskiego po Bieszczady, acz w XIX wieku podawany był także z Sudetów.
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1842 roku