Lauri Einari Kettunen (ur. 10 września 1885 w Joroinen, zm. 26 lutego 1963 w Helsinkach) – fiński językoznawca, badacz folkloru.
Życiorys Był synem rolnika Paula Paulssona Kettunena (1845–1921) i Hildy Augusty Carlsdotter Kettunen (z domu Wentin, 1850–1901). W 1905 r. ukończył fińską szkolę w Kuopio.i zaczął studiować język fiński oraz języki pokrewne na Uniwersytecie w Helsinkach. W 1908 r. obronił pracę z języka fińskiego i literatury. W tym samym roku pierwszy raz odwiedził Estonię. W 1913 r. obronił pracę doktorską na temat historii fonetyki jednego z estońskich dialektów, tj. Kodavere.
W 1914 roku Kettunen został profesorem nadzwyczajnym języka fińskiego na Uniwersytecie Helsińskim i pełnił tam funkcję profesora nadzwyczajnego filologii fińskiej. W latach 1920–1925 pracował również jako profesor języków fińskich na Uniwersytecie w Tartu.
W 1929 roku Kettunen został mianowany profesorem języków fińskich na Uniwersytecie Helsińskim. Stanowisko to piastował do 1938 roku. Na początku 1939 roku stanowisko to zostało przekształcone w katedrę języka estońskiego i języków pokrewnych. Kettunen przeszedł na emeryturę w 1953 roku. Podczas bezpłatnego urlopu pracował jako wykładowca na Królewskim Węgierskim Uniwersytecie im. Pétera Pázmány’ego w Budapeszcie w latach 1935–1937 oraz 1941–1944. mały|Profesorowie Wydziału Filozofii Uniwersytetu w Tartu na początku lat 20. XX wieku (Lauri Kettunen siedzi pierwszy po prawej stronie) Lauri Kettunen uczestniczył w działalności Towarzystwa Badań nad Językiem Fińskim, Towarzystwa Finno-Ugryjskiego oraz Towarzystwa Literatury Fińskiej. Był jednym z założycieli Estońskiego Towarzystwa Języka Ojczystego, utworzonego w 1920 r., i pełnił funkcję jego przewodniczącego w latach 1920–1924. W 1959 roku Kettunen otrzymał Nagrodę Fińskiej Akademii Nauk (500 000 marek) w uznaniu jego zasług jako badacza języków fińskich.
Oprócz kariery naukowej Lauri Kettunen tworzył prozę, poezję i sztuki teatralne. Niektóre z jego utworów beletrystycznych ukazały się pod pseudonimem Toivo Hovi. Kettunen przetłumaczył na język fiński wiersze estońskiego poety Bernarda Kangro oraz napisał własny zbiór poezji estońskiej zatytułowany „Südame sillad” („Mosty serca”, 1960).
Podczas swoich podróży Kettunen odwiedził Estończyków, Wotów, Wepsów, Liwów i Karelów, a także fińskich leśnych mieszkańców regionu Värmland w Szwecji. Pod koniec lat 20. i w latach 30. XX wieku Kettunen podróżował po Finlandii, badając różnice między dialektami fińskimi i sporządzając mapy obszarów dialektalnych. Zakres tych prac był ogromny, ponieważ celem Kettunena było odwiedzenie niemal każdej parafii w Finlandii. Kettunen przeprowadzał wywiady z ludźmi w ich domach, a także w domach opieki i więzieniach. Kettunen podróżował rowerem, na nartach i motocyklem, a później samochodem.
Wynikiem tych badań jest opracowany przez Kettunena „Murrekartasto” (Atlas dialektów), wyd. w 1940 r. i zawierający 213 map przedstawiających rozmieszczenie najważniejszych dialektów. Późniejsze skrócone wydania zawierają 64 mapy.
Badania wśród Liwów prowadził wspólnie z estońskim folklorystą, Oskarem Looritsem. W 1921 r. wydali pierwszy podręcznik do nauki języka liwskiego.
Publikacje (wybór) 1915 Vatjan kielen äännehistoria (Historia fonetyczna języka wotyckiego) 1917 Virolais-suomalainen sanakirja (Słownik estońsko-fiński) 1922 Lõunavepsa häälik-ajalugu (Historia fonetyczna południowoweprskiego) 1928 Eestin kielen oppikirja (Podręcznik języka estońskiego) 1930 Suomen murteet I. Murrenäytteitä (Dialekty fińskie I. Przykłady dialektów) 1940 Suomen murteet III. A. Murrekartasto ja B. Selityksiä murrekartastoon (Dialekty fińskie III. A. Atlas dialektów, B. Objaśnienia do atlasu) 1945 Tieteen matkamiehenä (Jako podróżnik nauki) 1948 Tieteen matkamiehen uusia elämyksiä (Nowe doświadczenia podróżnika nauki) 1949 Suomen kielen ohjesanastoa (Słownik normatywny języka fińskiego) 1960 (jako Toivo Hovi) Lalli Lallonpoika (Lalli, syn Lallo)
1960 Kahdeksan matkaa Vermlannin metsäsuomalaisiin (Osiem podróży do fińskich osad leśnych w Värmlandzie)
Odznaczenia Krzyż Wolności I klasy, 2. stopnia (za zasługi wojskowe) (1920) Krzyż Wolności III klasy, 2. stopnia (za zasługi cywilne) (1925)
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1963 Kategoria:Fińscy językoznawcy