Adexius scrobipennis – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Molytinae, jedyny z monotypowego rodzaju Adexius. Zamieszkuje Europę.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1834 roku przez Leonarda Gyllenhaala, a rodzaj w tym samym roku przez Carla Johana Schönherra. Jako miejsce typowe wskazano Alpy Karynckie. We współczesnym ujęciu rodzaj Adexius jest monotypowy, acz jeszcze w XXI wieku zaliczano doń dwa inne gatunki. Peter Hlaváč w 2020 roku przeniósł ów rodzaj z plemienia Molytini do Typoderini.
Morfologia Chrząszcz o ciele owalnym w zarysie, długości od 2,2 do 3,2 mm, brunatno ubarwionym.
Głowa zaopatrzona jest w owalne, ukośnie ustawione u podstawy ryjka, niemal w całości widoczne przy patrzeniu od góry oczy. Ryjek jest trochę dłuższy od przedplecza, gruby, zakrzywiony, matowy, gęsto punktowany, zaopatrzony w płaskie żeberko środkowe i słabo rozwinięte żeberka boczne. Czułki są przysadziste, o krótkim, niedochodzącym do przedniej krawędzi oka trzonku.
Przedplecze i pokrywy porośnięte są sterczącymi, rzadkimi szczecinkami, a te ostatnie także nielicznymi, bardzo krótkimi i wąskimi łuskami . Przedplecze jest dłuższe od głowy, znacznie szersze niż dłuższe, o bokach w przedniej części silnie ku przodowi zbieżnych, a w tylnej równoległych lub lekko zbieżnych ku tyłowi. Na jego powierzchni występują bardzo grube punkty z których wyrastają odstające, pochylone ku przodowi, znacznie krótsze niż na pokrywach szczecinki. Tarczka jest niewidoczna zewnętrznie. Znacznie szersze od przedplecza pokrywy mają kulistawy do prawie kwadratowego zarys. W rzędach występują bardzo duże punkty. Międzyrzędy są wypukłe i wąskie, każdy z jednym szeregiem długich, niemal prostopadle sterczących, lekko ku szczytowi rozszerzonych szczecinek. Odnóża są dość przysadziste, o bezzębnych udach, sterczących szczecinkach na zewnętrznych krawędziach goleni i krótkich stopach, których trzeci człon jest głęboko rozdzielony na dwa płaty, a pazurek krótszy od dwukrotności długości członów drugiego i trzeciego razem wziętych.
Genitalia samca mają symetryczny, pozbawiony wewnętrznych sklerytów płat środkowy edeagusa (prącie), dobrze wykształcone paramery i smukły, niemal trójkątny hemisternit dziewiątego segmentu. Samicę cechuje kolebkowaty ósmy sternit odwłoka.
Ekologia i występowanie Owad ten zasiedla ciepłe lasy liściaste i mieszane, doliny rzeczne i parki. Saproksyliczny. Osobniki dorosłe bytują w przegrzybiałych, leżących na ziemi gałęziach, pod opadłymi liśćmi i wśród mchów.
Gatunek palearktyczny, znany z Hiszpanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz europejskiej części Rosji. Możliwa jest jego obecność również na Zakaukaziu.
W Polsce występuje głównie w Karpatach i na ich przedgórzach, acz na północ sięga izolowanymi stanowiskami Jury Krakowsko-Częstochowskiej (Ojcowskiego Parku Narodowego), Gór Świętokrzyskich i Roztocza. Na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych Republiki Czeskiej” umieszczony jest jako gatunek narażony na wymarcie (VU).
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1906 roku