Chec 3 (, ang. Arrow 3, pol. Strzała 3) – egzoatmosferyczny rakietowy pocisk antybalistyczny opracowany wspólnie przez Izrael i Stany Zjednoczone, produkowany przez Israel Aerospace Industries (IAI) i Boeinga. Przechwytuje pociski balistyczne, w tym międzykontynentalne, w kosmicznej fazie lotu, a po przystosowaniu może pełnić rolę broni antysatelitarnej. Zasięg pocisku wynosi do 2400 km.

Geneza Prace nad górną warstwą izraelskiej obrony przeciwrakietowej, znaną jako Chec 3, rządy Izraela i Stanów Zjednoczonych rozpoczęły w sierpniu 2008 roku, deklarując skuteczność przechwycenia na poziomie około 99 procent. Podstawą było studium architektury systemu z lat 2006–2007, a głównym elementem nowej warstwy miał być egzoatmosferyczny pocisk przechwytujący opracowany wspólnie przez IAI i Boeinga. System wymagał też środków wykrywania i śledzenia celów o zasięgu większym, niż zapewniają radary „Green Pine” i „Super Green Pine” współpracujące z pociskami Chec 2. Rozważano między innymi sensory elektrooptyczne przenoszone przez bezzałogowe statki powietrzne, ulepszone radary „Green Pine” oraz radar AN/TPY-2, rozmieszczony już wówczas w Izraelu i obsługiwany przez siły amerykańskie.

Wielomiliardowy program jest finansowany w znacznej części przez stronę amerykańską.

+ Wkład Stanów Zjednoczonych w program Chec 3 Rok fiskalny Mln dolarów 2008 30,0 2009 50,036 2010 58,966 2011 66,220 2012 74,700 2013 74,707 2014 74,707 2015 89,550 2016 20,0 2017 204,893 2018 310,0 2019 80,0 2020 55,0 2021 77,0

Rozwój thumb|Nagranie egzoatmosferycznego przechwycenia celu, 10 grudnia 2015 IAI rozpoczęła wstępne testy pocisku w 2011 roku. 23 stycznia 2012 roku izraelskie Ministerstwo Obrony opublikowało materiały z udanej próby wyrzutu pocisku z bazy lotniczej Palmachim, a IAI ogłosiła tego samego dnia porozumienie z Boeingiem, który odpowiada za 40 do 50 procent zakresu produkcji.

25 lutego 2013 roku w próbie w locie pocisk osiągnął prędkość hipersoniczną i wszedł w przestrzeń kosmiczną na wysokości 100 km. 3 stycznia 2014 roku w kolejnej udanej próbie wykonał w kosmosie serię manewrów w reakcji na wirtualny pocisk przeciwnika. Próbę przechwycenia z grudnia 2014 roku uznano za tzw. no test, ponieważ warunki nie pozwoliły na odpalenie pocisku. 10 grudnia 2015 roku Chec 3 dokonał pierwszego przechwycenia, odróżniając cel od wabików wyniesionych w kosmos przez pocisk-cel , co otworzyło drogę do produkcji niskoseryjnej. Kolejne próby w locie odbyły się 19 lutego 2018 i 22 stycznia 2019 roku. W lipcu 2019 roku w kosmodromie na Alasce system przechwycił trzy cele, w tym jeden poza atmosferą.

Konstrukcja thumb|Chec 3 na wystawie statycznej podczas salonu lotniczego ILA w Berlinie, 2024 Opatentowana metoda przechwytywania zakłada użycie pocisku dwustopniowego, niszczącego cel przez bezpośrednie trafienie (ang. hit-to-kill). Głowica przechwytująca, inaczej niż większość konstrukcji napędzanych silnikami na paliwo ciekłe lub gazowe, używa silnika rakietowego na paliwo stałe z dyszą z wektorowaniem ciągu oraz ruchomej, zawieszonej kardanowo głowicy samonaprowadzającej o półsferycznym polu obserwacji, naprowadzającej pocisk metodą . Koncepcja jest według konstruktorów prosta, niezawodna i niedroga, a zwrotność głowicy zmniejsza zależność od zewnętrznych systemów wykrywania i śledzenia. Pełnowymiarowy model pocisku IAI zaprezentowała na Międzynarodowym Salonie Lotniczym w Paryżu w czerwcu 2009 roku.

Pocisk ma zwalczać cele balistyczne, zwłaszcza przenoszące broń masowego rażenia, na wysokościach ponad 100 km. Rozważano także jego wersję okrętową. Jest szybszy i nieco mniejszy od Chec 2, a waży niemal o połowę mniej. Bateria ma przechwytywać salwy złożone z ponad pięciu pocisków balistycznych w ciągu 30 sekund, a pocisk może zostać wystrzelony w wyznaczony rejon przestrzeni kosmicznej, zanim jeszcze znany jest kierunek lotu celu. Korzysta z tego samego systemu wyrzutni co Chec 2. W 2010 roku koszt jednostkowy szacowano na 2 do 3 mln dolarów, a koszt programu na 700 do 800 mln dolarów w okresie trzech lat.

Produkcja Kontenery startowe pocisku produkuje Stark, amerykańska spółka zależna IAI, która pierwszą dostawę zrealizowała we wrześniu 2018 roku.

Rozmieszczenie i użycie bojowe Według tygodnika „Jane’s Defence Weekly” z 2013 roku w Tal Szachar, między Jerozolimą a Aszdodem, w pobliżu Bet Szemesz, miały powstać stanowiska czterech wyrzutni Chec 3 po sześć pocisków, łącznie 24 pociski przechwytujące. Plany bazy ujawniło rutynowe ogłoszenie przetargowe Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych. System uznano za operacyjny 18 stycznia 2017 roku.

31 października 2023 roku pocisk Chec 2 przechwycił dalekosiężny pocisk balistyczny wystrzelony w stronę Izraela przez jemeński ruch Huti. Było to pierwsze bojowe użycie systemu Chec w czasie wojny i jego pierwsze przechwycenie pocisku balistycznego odpalonego z wyrzutni naziemnej. Ponieważ do przechwycenia doszło poza atmosferą, bywa ono uznawane za pierwszy w historii przypadek walki w przestrzeni kosmicznej.

9 listopada 2023 roku Chec 3 po raz pierwszy przechwycił pocisk Huti zmierzający w kierunku Ejlatu. W kwietniu 2024 roku, podczas zmasowanego irańskiego ataku rakietowego i dronowego na Izrael (Operacja Dotrzymana Obietnica), Chec 3 przechwytywał dalekosiężne pociski balistyczne w ramach skoordynowanej obrony prowadzonej wspólnie ze Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Francją, a 14 i 28 września 2024 roku przechwycił kolejne pociski balistyczne Huti.

Eksport Niemcy W 2022 roku Niemcy ogłosiły zamiar zakupu systemu w ramach inicjatywy European Sky Shield Initiative, aby wzmocnić obronę przed potencjalnym zagrożeniem rosyjskimi pociskami. Bundestag zatwierdził zakup w czerwcu 2023 roku, a w sierpniu 2023 roku zgodę na transakcję wydały Stany Zjednoczone. Kontrakt o wartości 3,5 mld dolarów stał się największym kontraktem zbrojeniowym w historii Izraela. 3 grudnia 2025 roku Luftwaffe aktywowała pierwsze elementy systemu w bazie lotniczej , gdzie w tym samym miesiącu osiągnął on wstępną gotowość operacyjną. Następnie Bundestag zatwierdził rozszerzenie zamówienia o około 3,1 mld dolarów, co zwiększyło łączną wartość programu do około 6,5 mld dolarów.

Potencjalni użytkownicy Azerbejdżan rozważał zakup systemu w czasie napięć w stosunkach z Iranem w 2021 roku.

Zobacz też

RIM-161 Standard Missile 3

S-400 Triumf S-500 Promietej

Terminal High Altitude Area Defense

Przypisy

Kategoria:Antybalistyczne pociski rakietowe Kategoria:Izraelska broń rakietowa Kategoria:Amerykańska broń rakietowa