Kopalnia dolomitu Blachówka – odkrywkowa kopalnia dolomitu w Bytomiu-Suchej Górze i Tarnowskich Górach-Bobrownikach, która prowadziła wydobycie od 1856 roku do lat 90. XX wieku; pozostały po niej duże wyrobiska, a na jej terenie utworzono ośrodek narciarski Sport Dolina Bytom, część kamieniołomu znajduje się pod ochroną w obrębie rezerwatu przyrody Segiet.
Geologia Kopalnia eksploatowała odkrywkowo złoże Bobrowniki-Blachówka jako najdłużej operujący zakład w tym rejonie. Złoże jest zbudowane z odrębnych bloków, które ograniczają uskoki zrzutowe, zrzuty mają od 20 do 50 m, nachylenie złoża wynosi od 3 do 5°. Zachodnia część złoża jest tworzona przez warstwy tarnowickie. Przeciętna miąższość złoża wynosi od 40 do 60 m, waha się od 21 do 95 m na skutek uskoków. Nadkład miał grubość przeciętnie 6,5 m.
Przyroda mały|lewo|Teren kopalni z lotu ptaka (przed 2010) Teren kopalni leży na terenie Bytomia i Tarnowskich Gór, podlega w większości pod Nadleśnictwo Brynek, mała część jest użyczona firmie prywatnej na użytkowanie wieczyste. Utwory trzeciorzędowe i czwartorzędowe, w tym piaski, gliny i margle, wapienie gogolińskie na poziomie +294 m i osady triasowe (dolomity kruszconośne, diploporowe i margliste) spoczywają na utworach z dewonu i permu, teren jest silnie przekształcony przez kilkusetletnią działalność górniczą, zarówno odkrywkową, jak i podziemną, zbocza skalne są kruche i niebezpieczne. Na potrzeby wydobycia dolomitu wykarczowano część buczyny Lasu Segieckiego. W dawnych szybach i sztolniach po wcześniejszym górnictwie podziemnym żyje 8 lub 10 gatunków nietoperzy w liczbie około 200 osobników: gacek brunatny, gacek szary, mroczek późny, nocek Brandta, nocek duży, nocek Natterera, nocek rudy, nocek wąsatek. Na dnie kamieniołomu formują się zbiorniki wodne zamieszkiwane przez płazy i gady. Stwierdzono występowanie jaszczurki zwinki, zaskrońca i żmii. Wybrane rośliny: chaber driakiewnik, dziewięćsił bezłodygowy, dziurawiec, nerecznica samcza, orlica, lilia złotogłów, drzewa i krzewy: brzoza brodawkowata, dereń świdwa, wierzba iwa.
Historia mały|lewo|Pozostałości młyna do kruszenia skał (2020) mały|lewo|Dolomity Sportowa Dolina zimą (2014) Nazwa zakładu pochodziła od małej osady górniczej (dzisiaj na terenie Stroszka). Kopalnia rozpoczęła działalność w 1856 roku jako pierwsza odkrywkowa kopalnia dolomitu na Śląsku. Jej działalność poprzedzały poszukiwania rud żelaza na tym terenie w XIX wieku. Kopalnia znajdowała się na obszarze górniczym kopalni Fryderyk. Sąsiadowała z kopalnią Bobrowniki, która leżała kilkaset metrów dalej w Tarnowskich Górach. Właścicielem kopalni Bobrowniki była spółka akcyjna The Henckel von Donnersmarck – Beuthen Estates Ltd z Tarnowskich Gór (zob. ród Henckel von Donnersmarck), natomiast wydobycie należało do spółki Górnośląski Przemysł Żelazny (pot. Obereisen) z Gliwic, która prowadziła działalność w drodze dzierżawy. Początkowo wydobywano zalegającą wyżej rudę żelaza, po jej wyczerpaniu pozyskiwano dolomit, w 1889 roku wydobyto 35 tys. ton tej skały. Odbiorcami dolomitu była bytomska Huta Julia i gliwicka Huta Hermina (zob. Huta Łabędy). W dwudziestoleciu międzywojennym w kopalni pracowali mężczyźni oraz kobiety, które sortowały urobek, który transportowano kolejką wąskotorową. W latach 20. XX wieku zatrudniano 42 robotników. Po 1945 roku zakład został upaństwowiony i wszedł w skład Zjednoczonych Kopalń Rudy Żelaza i Topników w Częstochowie; z wydobywanego dolomitu korzystała Huta Florian w Świętochłowicach od 18 lutego 1945 roku. Od 1951 roku kopalnia podlegała pod Tarnogórskie Zakłady Dolomitowe w Tarnowskich Górach. Poddano ją modernizacji, wprowadzono mechaniczny załadunek urobku za pomocą koparek (wcześniej urabianie oraz załadunek wykonywano ręcznie i transportowano końmi), zbudowano cechownię, łaźnię i budynki administracyjne w latach 60. XX wieku. Zakład ograniczył wydobycie w latach 70. XX wieku z uwagi na konieczność ochrony układu hydrogeologicznego pobliskiego rezerwatu przyrody Segiet; podjęto się także rekultywacji starych wyrobisk poprzez ich zalesianie. Pod koniec działalności kopalnia należała do Górniczych Zakładów Dolomitowych SA w Bytomiu. Zakład zakończył wydobycie w latach 90. XX wieku. Likwidację rozpoczęto w 1993 roku na skutek konfliktu z rezerwatem przyrody Segiet. Na zrekultywowanym terenie utworzono ośrodek narciarski Sport Dolina Bytom z wyciągami narciarskimi, które otwarto w 2002 roku. Po pracy kopalni zostały m.in. konstrukcja młyna do kruszenia kamienia oraz sam kamieniołom, z którego można dojść do hałdy popłuczkowej w Tarnowskich Górach. Wyrobiska w postaci wąwozu dochodzą do głębokości 60 m. W ich obrębie znajduje się pięć wejść do dawnych wyrobisk podziemnych, w których wydobywano galenę. Wejście do sztolni Blachówka Zachodnia jest zakratowane.
3 stycznia 1995 roku rozporządzeniem wojewody katowickiego nr 2/95 utworzono stanowisko dokumentacyjne Blachówka o powierzchni około 6 ha na terenie kamieniołomu, cały obszar pokopalniany liczy 24 ha. W styczniu 2023 roku większość powierzchni kamieniołomu Blachówka włączono do rezerwatu przyrody Segiet. Podziemne wyrobiska w obrębie kamieniołomu są chronione w ramach obszaru Natura 2000 Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie. Kamieniołom nie jest udostępniony dla turystów i pozostaje niezabezpieczony, zdarzały się jednak przypadki dzikiego biwakowania oraz wyrzucania śmieci np. opon.
Przypisy
Blachówka Kategoria:Przedsiębiorstwa w Tarnowskich Górach Kategoria:Kopalnie w Bytomiu