Święta Anna Samotrzeć – obraz olejny na płótnie autorstwa włoskiego malarza Antiveduta Gramatici, datowany na drugą dekadę XVII wieku. Dzieło znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie posiada numer inwentarzowy M.Ob.653.

Obraz przedstawia św. Annę, Marię i Dzieciątko Jezus. Kompozycja należy do typu ikonograficznego określanego jako Święta Anna Samotrzecia.

Opis

Na obrazie ukazano trzy postacie zajmujące niemal całą powierzchnię kompozycji. Święta Anna została przedstawiona jako starsza kobieta, której towarzyszą młoda Maria i nagie Dzieciątko Jezus.

Postacie skupione są blisko siebie, a ich gesty i spojrzenia tworzą zwartą scenę rodzinną. Dzieciątko znajduje się pomiędzy kobietami i stanowi centralny element przedstawienia. Ciemne tło ogranicza elementy otoczenia oraz kieruje uwagę na oświetlone twarze, dłonie i partie szat.

Kompozycja ma układ poziomy, dostosowany do proporcji płótna o wymiarach 115 × 145 cm.

Ikonografia

Przedstawienie św. Anny wraz z Marią i małym Jezusem należy do typu ikonograficznego nazywanego Świętą Anną Samotrzecią. Dawne określenie „samotrzeć” oznacza osobę występującą wspólnie z dwiema innymi osobami, a więc „we troje”.

Motyw przedstawia trzy pokolenia rodziny Chrystusa: św. Annę, jej córkę Marię oraz Jezusa. Rozpowszechnił się w średniowiecznej i nowożytnej sztuce chrześcijańskiej, występując zarówno w malarstwie, jak i rzeźbie.

W dziele Gramatici tradycyjny temat został ujęty jako kameralna scena figuralna. Artysta zrezygnował z rozbudowanego tła i licznych elementów narracyjnych, koncentrując kompozycję na wzajemnej relacji postaci.

Autorstwo i datowanie

Autor obrazu, Antiveduto Gramatica, był włoskim malarzem działającym głównie w Rzymie na przełomie XVI i XVII wieku. Kształcił się w środowisku późnego manieryzmu, a w późniejszej twórczości pozostawał pod wpływem malarstwa Caravaggia i rozwijającego się caravaggionizmu.

Dzieło datowane jest na drugą dekadę XVII wieku. Powstało zatem w dojrzałym okresie działalności artysty, gdy w jego obrazach religijnych łączyły się późnomanierystyczne doświadczenia kompozycyjne z silniejszym światłocieniem i naturalistycznym sposobem przedstawiania postaci.

Technika

Obraz wykonano farbami olejnymi na płótnie. Ma 115 cm wysokości i 145 cm szerokości.

Modelunek postaci opiera się na kontraście oświetlonych partii ciała i szat z ciemnym, słabo zróżnicowanym tłem. Światło wydobywa z półmroku najważniejsze elementy przedstawienia, przede wszystkim twarze, dłonie oraz ciało Dzieciątka.

Historia obrazu

Obraz został zakupiony przez Muzeum Narodowe w Warszawie w 1970 roku. W muzealnym inwentarzu otrzymał numer M.Ob.653.

Dzieło należy do kolekcji dawnego malarstwa europejskiego Muzeum Narodowego w Warszawie. Jego reprodukcja i podstawowe dane katalogowe zostały udostępnione w cyfrowym katalogu zbiorów muzeum.

Przypisy

Kategoria:Obrazy w Muzeum Narodowym w Warszawie Kategoria:Obrazy z motywami z Nowego Testamentu Kategoria:Święta Anna na obrazach Kategoria:Matka Boska na obrazach Kategoria:Jezus Chrystus na obrazach