Święta Anna Samotrzeć – obraz olejny na płótnie autorstwa włoskiego malarza Antiveduta Gramatici, datowany na drugą dekadę XVII wieku. Dzieło znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie posiada numer inwentarzowy M.Ob.653.
Obraz przedstawia św. Annę, Marię i Dzieciątko Jezus. Kompozycja należy do typu ikonograficznego określanego jako Święta Anna Samotrzecia.
Opis
Na obrazie ukazano trzy postacie zajmujące niemal całą powierzchnię kompozycji. Święta Anna została przedstawiona jako starsza kobieta, której towarzyszą młoda Maria i nagie Dzieciątko Jezus.
Postacie skupione są blisko siebie, a ich gesty i spojrzenia tworzą zwartą scenę rodzinną. Dzieciątko znajduje się pomiędzy kobietami i stanowi centralny element przedstawienia. Ciemne tło ogranicza elementy otoczenia oraz kieruje uwagę na oświetlone twarze, dłonie i partie szat.
Kompozycja ma układ poziomy, dostosowany do proporcji płótna o wymiarach 115 × 145 cm.
Ikonografia
Przedstawienie św. Anny wraz z Marią i małym Jezusem należy do typu ikonograficznego nazywanego Świętą Anną Samotrzecią. Dawne określenie „samotrzeć” oznacza osobę występującą wspólnie z dwiema innymi osobami, a więc „we troje”.