Guma dwuchromianowa (często określana skrótowo jako guma) – jedna ze szlachetnych technik fotograficznych, oparta na zjawisku garbowania (utwardzania) pod wpływem światła koloidu organicznego (najczęściej gumy arabskiej) uczulonego dwuchromianem potasu lub amonu. Należy do technik stykowych i pozwala na uzyskanie unikatowych obrazów o malarskiej estetyce.
Historia mały|Jan Neuman, Na basenie, ok. 1935, odbitka gumowa Podstawy techniki zostały opracowane w połowie XIX wieku. W 1855 roku opatentował proces fotograficzny wykorzystujący właściwości dwuchromianów zmieszanych z koloidami. Guma dwuchromianowa zyskała największą popularność na przełomie XIX i XX wieku, stając się jedną z najważniejszych technik nurtu piktorializmu. Artyści cenili ją za możliwość głębokiej ingerencji w powstawanie obrazu, co pozwalało na zatarcie granic między fotografią a grafiką czy malarstwem.
Proces technologiczny Proces powstawania odbitki gumowej jest skomplikowany, czasochłonny i w całości rzemieślniczy. Składa się z kilku kluczowych etapów: Przygotowanie podłoża: Najczęściej wykorzystuje się wysokiej jakości papier czerpany. Aby zapobiec zniekształceniom włókien, papier poddawany jest procesowi stabilizacji podłoża. mały|Jan Alojzy Neuman, Kolorowa dziewczyna, MHF 11339 II, odbitka gumowaPrzygotowanie emulsji: Światłoczuła emulsja składa się z koloidu (guma arabska), uczulacza (dwuchromian potasu lub amonu) oraz pigmentu. Dobór odpowiednich farb i spoiw ma kluczowe znaczenie dla trwałości i estetyki obrazu. Nakładanie emulsji i naświetlanie: Po nałożeniu emulsji na papier i jej wysuszeniu, na podłoże nakłada się negatyw wielkoformatowy. Całość naświetla się stykowo światłem bogatym w promieniowanie UV. Pod wpływem światła dwuchromian powoduje twardnienie gumy arabskiej proporcjonalnie do ilości naświetlenia. Wywoływanie: Proces wywoływania polega na wypłukiwaniu naświetlonej odbitki w wodzie. Miejsca nienaświetlone wypłukują się wraz z pigmentem, odsłaniając jasne podłoże, natomiast miejsca naświetlone zatrzymują barwnik.
Technika ta pozwala na wielokrotne nakładanie i naświetlanie kolejnych warstw (tzw. guma wielokrotna), co umożliwia pogłębianie kontrastu tonalnego oraz korygowanie obrazu. Z tego powodu uważa się, że każda praca jest absolutnym unikatem.
Zastosowanie i estetyka Guma dwuchromianowa charakteryzuje się plastycznością, szerokimi przejściami tonalnymi i wyraźną fakturą wynikającą z zastosowanego papieru. Ze względu na duży stopień kontroli nad obrazem, technika ta wciąż jest wykorzystywana przez artystów fotografików poszukujących alternatywnych form wyrazu.
Zobacz też
piktorializm polski historia fotografii cyjanotypia
Przypisy
Kategoria:Szlachetne techniki fotograficzne Kategoria:Techniki fotograficzne Kategoria:Historia fotografii