Jurandówka – budynek mieszkalny w Katowicach, położony przy ulicy Mikołowskiej 40, powstały w latach 1960–1962 jako część kompleksu budynków usługowo-mieszkaniowych dla Katowickiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Jego nazwa pochodzi od imienia architekta Juranda Jareckiego, który wspólnie ze Stanisławem Kwaśniewiczem zaprojektował budynek.
Położenie Budynek znajduje się przy ulicy Mikołowskiej 40 w Katowicach, u zbiegu z ulicą J. Poniatowskiego, w sąsiedztwie placu ks. kard. A. Hlonda. Położony jest w osi ulicy Mikołowskiej na odcinku nakierowanym w stronę centrum Katowic od strony autostrady A4 (alei Górnośląskiej). Administracyjnie znajduje się w południowo-zachodniej części dzielnicy Śródmieście.
Stanowi on część zespołu dwóch budynków mieszkalnych, obejmującego także pięciokondygnacyjny blok ciągnący się wzdłuż ulicy J. Poniatowskiego, z lokalami usługowo-handlowymi na parterze. W sąsiedztwie budynku znajduje się przystanek autobusowy ZTM Katowice Mikołowska oraz stacja Metroroweru nr 27394.
Historia mały|lewo|Widok z zachodu na Jurandówkę (2026)
Budynek Jurandówki powstał jako część zespołu budynków usługowo-mieszkaniowych w Katowicach u zbiegu ulic J. Poniatowskiego i Mikołowskiej, których projekt w 1959 roku opracował Jurand Jarecki wraz ze Stanisławem Kwaśniewiczem z katowickiego Miastoprojektu. Wygrali oni konkurs architektoniczny na koncepcję zabudowy mieszkaniowej, który ogłosiła pod koniec lat 50. XX wieku Katowicka Spółdzielnia Mieszkaniowa.
Budowę wieżowca rozpoczęto w 1960 roku. Do sierpnia 1961 roku postawiono trzy piętra budynku, a całość ukończono w 1962 roku (bądź rok później). Jurandówka i Haperowiec stały się kolejnymi realizacjami w Katowicach, które wyznaczyły nowy pułap wysokości zabudowy w mieście.
W okresie Polski Ludowej w budynku przy ulicy Mikołowskiej 40 działał m.in. punkt usług szewsko-galanteryjnych (otwarty w 1964 roku) i sklep ogólnospożywczy.
Jarecki w nagrodę otrzymał mieszkanie na 10 piętrze budynku, gdzie ślepą kuchnię przerobił na swoje biuro. Poza nim, w Jurandówce zamieszkała m.in. Elżbieta Grodzka-Łopuszyńska, śpiewaczka klasyczna.
W 2009 roku budynek zmodernizowano – w tym czasie m.in. prowadzono prace przy instalacji przeciwpożarowej i wyremontowano elewacje. W 2016 roku przy wieżowcu powstały nowe chodniki i schody, a w 2022 roku przeprowadzono docieplenie ścian Jurandówki.
Architektura mały|lewo|Górna część budynku Jurandówki z charakterystycznym zadaszeniem (2026)
Jest to obiekt trzynastokondygnacyjny (12 kondygnacji nadziemnych i 1 podziemna), stanowiący lokalną dominantę urbanistyczną – jego wysokość wynosi 38 m. Powierzchnia użytkowa Jurandówki wynosi 3836,68 m², a powierzchnia zabudowy 390,71 m².
Gmach ten posiada charakterystyczny układ otworów okiennych – ciągi pełnowymiarowych okien zestawionych z poziomymi luftami zostały zaburzone co dwie kondygnacje w formie lustrzanego odbicia. Dynamikę obiektu zwiększa także charakterystycznie ukształtowane zadaszenie ostatniej kondygnacji, mieszczącej wspólny strych i suszarnię, a także pionowe wcięcie w północnej i południowej elewacji Jurandówki, co dało efekt rozbicia masywnej bryły.
Budynek po termomodernizacji został pomalowany jednolicie białą farbą – pierwotnie natomiast rytmy elewacji zostały podkreślone farbą i fakturą – pasy międzyokienne były wykończone drobnymi pomarańczowymi płytkami ceramicznymi.
Budynek został tak zaprojektowany, by światło słoneczne od godzin porannych dochodziło do mieszkań, natomiast klatka schodowa jest bardziej zaciemniona. We wnętrzach zastosowano wyłącznie mieszkania dwupokojowe z kuchniami doświetlonymi pośrednio przez pokój prócz lokali na skrajach budynku, gdzie pomieszczenia kuchenne mają osobne okna. Według stanu na 31 grudnia 2020 roku, w Jurandówce znajdowało się 68 mieszkań, w których mieszkało wówczas 87 osób.
Na parterze Jurandówki znajduje się część handlowo-usługowa – mieści się tam sklep sieci Lewiatan (stan na 2026 roku), a za budynkiem powstały garaże. Budynek jest w zarządzie Katowickiej Spółdzielni Mieszkaniowej i stanowi część osiedla Śródmieście.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Budynki mieszkalne w Katowicach Katowice Kategoria:Śródmieście (Katowice) Kategoria:Budynki projektu Juranda Jareckiego