Sofroniskos (, ur. IV–V w. p.n.e. w Atenach) – grecki kamieniarz i rzeźbiarz, ojciec filozofa Sokratesa.
Zawód Niewiele wiadomo o Sofroniskosie i jego relacji z synem Sokratesem. Według greckiej tradycji był z zawodu kamieniarzem lub rzeźbiarzem. Badacze Platona, i , podważają autentyczność tej tradycji, głównie z tego powodu, że najwcześniejsze zachowane źródła są stosunkowo późne. Nie wspominają o niej bardziej wiarygodne źródła, takie jak Platon, Ksenofont, Arystofanes czy Arystoteles. Zdaniem najwcześniejsza zachowana wzmianka o Sokratesie jako synu rzeźbiarza lub kamieniarza pochodzi od Tymona z Fliuntu, cytowanego przez Diogenesa Laertiosa (2.19). Burnet twierdzi, że Tymon „jest bardzo niepewnym autorytetem w jakiejkolwiek sprawie”, a atrybucja ta „wydaje się wynikać z niemal na pewno błędnej interpretacji wzmianek [Sokratesa] o Dedalu jako przodku jego rodziny” (w Eutyfronie Platona, 11c, 15b). Zwraca również uwagę, że Dedal nie miał nic wspólnego z obróbką kamienia ani rzeźbą w marmurze; jego materiałami były metal i drewno. Burnet argumentuje ponadto, że Ksenofont i Platon wyraźnie wspomnieliby o doświadczeniu Sokratesa w obróbce kamienia, jako synu kamieniarza, gdyby było ono prawdziwe. Obaj autorzy często wspominają o rzemiośle filozofa. Burnet cytuje Apologię Platona (22c9ff) i Wspomnienia Ksenofonta (3.10.6) jako fragmenty, w których autorzy nie mogli uniknąć wzmianki o doświadczeniu Sokratesa w kamieniarstwie, gdyby w ogóle jakieś miał. Innym wczesnym źródłem sugestii, że Sokrates był kamieniarzem, jest Duris z Samos, który opisał Sokratesa jako niewolnikaCytowany w Żywotach i poglądach słynnych filozofów Diogenesa Laertiosa.. Według Eduarda Zellera, Duris prawdopodobnie pomylił Sokratesa z Fedonem z Elidy.
W sprzeczności z Platońskim Kritonem (50d-e), jeden z badaczy starożytnej muzyki greckiej twierdzi, że „Sokrates nie otrzymał żadnego wykształcenia w zakresie mousikē w dzieciństwie...”, opierając się na założeniu, że „jego ojciec, kamieniarz, był typowym przedstawicielem klasy, która nie otrzymywała wykształcenia w zakresie mousikē”.
Koneksje rodzinne Według Platona (w dialogu „Laches”), Sofroniskos był bliskim przyjacielem Lizymacha, syna znakomitego Arystydesa Sprawiedliwego, co (prawdopodobnie) pozwoliło Sokratesowi poznać osoby z kręgu Peryklesa. Ponieważ Lizymachowi u Platona wypowiada się o Sofroniskosie w czasie przeszłym, a dialog powstał po , można wnioskować, że ojciec filozofa zmarł około 424 roku.
Skoro jeden z synów Sokratesa – ale nie jego najstarszy syn, Lamprokles – otrzymał imię po Sofroniskosie, można wnosić, że Sofroniskos był mniej znamienitym z dwóch dziadków. Ojciec żony Sokratesa, Ksantypy, nosił imię Lamprokles i miał bardziej imponujący rodowód niż Sofroniskos. Wszystko to sugeruje, że odziedziczony status społeczny Sokratesa był w rzeczywistości znacznie wyższy, niż się tradycyjnie przyjmuje.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w V wieku p.n.e. Kategoria:Nieznana data śmierci Kategoria:Ludzie urodzeni w Atenach Kategoria:Starożytni Ateńczycy