Škocjanski zatok (wł. Val Stagnon) – rezerwat przyrody i obszar Natura 2000 położony na obrzeżach Kopru, w południowo-zachodniej Słowenii. Obejmuje 122,7 ha i jest największym słonawym mokradłem w kraju. Tworzą go przede wszystkim płytka laguna, słone łąki, błotniste płycizny, trzcinowiska oraz odtworzone mokradła słodkowodne.
Rezerwat leży pomiędzy zabudową Kopru, terenami portu morskiego, linią kolejową i drogami prowadzącymi do miasta. Stanowi pozostałość rozleglejszego systemu mokradeł przybrzeżnych związanych dawniej z Zatoką Koperską.
Historia Škocjanski zatok powstał w wyniku stopniowego przekształcania wybrzeża Kopru. Rozbudowa miasta i portu, osuszanie terenów podmokłych oraz usypywanie nowych powierzchni lądowych doprowadziły do odcięcia części dawnej zatoki od otwartego morza. W latach 80. XX wieku obszar został silnie zdegradowany wskutek zasypywania, zanieczyszczenia osadów oraz ograniczenia wymiany wody w lagunie.
Działania słoweńskich organizacji przyrodniczych doprowadziły do objęcia terenu ochroną. W 1998 roku parlament Słowenii przyjął ustawę ustanawiającą rezerwat przyrody, a rok później jego zarządzanie powierzono Słoweńskiemu Towarzystwu Obserwacji i Badań Ptaków (DOPPS), będącemu partnerem BirdLife International.
Na początku XXI wieku przeprowadzono program odtworzenia zdegradowanych siedlisk. Oczyszczono i pogłębiono lagunę, ukształtowano wyspy lęgowe i płycizny oraz utworzono słodkowodne mokradło na obszarze Bertoškiej bonifiki. Odtworzono również połączenie laguny z morzem, umożliwiające regulowaną wymianę słonej wody.
W 2004 roku rezerwat został wyznaczony jako obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 o kodzie SI5000008, a w 2012 roku jako specjalny obszar ochrony siedlisk o kodzie SI3000252.
Środowisko przyrodnicze Około trzech czwartych powierzchni rezerwatu zajmuje słonawa laguna z wyspami lęgowymi, słonymi łąkami i odsłanianymi okresowo płyciznami. Występują tam zbiorowiska roślin słonolubnych, przystosowanych do podwyższonego zasolenia gleby i wody. Pozostałą część tworzą siedliska słodkowodne, obejmujące trzcinowiska, podmokłe łąki, kanały i otwarte zbiorniki wodne.
Rezerwat jest miejscem lęgowym, zimowiskiem i przystankiem na trasach wędrówek ptaków. Od początku XXI wieku stwierdzono w nim 266 gatunków, w tym szczudłaka zwyczajnego, sieweczkę morską, rybitwę rzeczną, bączka zwyczajnego i liczne gatunki kaczek, czapli oraz siewkowych.
Utrzymanie siedlisk słodkowodnych obejmuje regulowanie poziomu wody, późne koszenie łąk oraz kontrolowany wypas. Do ograniczania zarastania mokradeł wykorzystywane są między innymi bydło istriańskie i konie.
Udostępnienie Rezerwat jest udostępniony zwiedzającym za pośrednictwem ścieżki edukacyjnej prowadzącej przez siedliska słodkowodne i wzdłuż części laguny. Przy trasie znajdują się stanowiska obserwacyjne, zadaszone punkty do obserwacji ptaków oraz wieża widokowa. W głównej części rezerwatu działa centrum dla odwiedzających, prowadzące działalność informacyjną i edukacyjną.
Ruch turystyczny jest ograniczony do wyznaczonych tras i obiektów. Wstęp do laguny, wysp lęgowych i innych najcenniejszych siedlisk jest zabroniony, poza działaniami prowadzonymi w ramach ochrony przyrody i monitoringu naukowego.
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona rezerwatu
Kategoria:Koper (miasto) Kategoria:Rezerwaty przyrody w Słowenii Kategoria:Obszary Natura 2000 w Słowenii Kategoria:Ostoje ptaków IBA