Plac Tity w Koprze (, ) – główny plac historycznego centrum Kopru w południowo-zachodniej Słowenii. Stanowi dawny ośrodek administracyjny i religijny miasta, a jego zabudowę tworzą m.in. Pałac Pretorów, Loggia, katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, dzwonnica miejska oraz połączone budynki Zbrojowni i Foresterii.
Plac ma zwarty, zbliżony do prostokąta układ i jest otoczony zabudową reprezentującą kolejne etapy rozwoju miasta od średniowiecza do czasów nowożytnych. Od południa zamyka go Pałac Pretorów, od północy Loggia, od wschodu katedra z dzwonnicą, a od zachodu Zbrojownia i Foresteria. Z placu prowadzą przejścia m.in. w kierunku placu Brolo i ulic historycznego centrum.
Historia Plac ukształtował się jako centralna przestrzeń komunalna średniowiecznego Kopru. W źródłach występował pod łacińskimi nazwami i , odnoszącymi się do wspólnego lub miejskiego placu. Skupienie przy nim siedziby władz, katedry i budynków wykorzystywanych przez instytucje komunalne odzwierciedlało połączenie funkcji politycznych, sądowych, religijnych i reprezentacyjnych.
Najważniejsze przekształcenia przestrzeni nastąpiły w okresie panowania Republiki Weneckiej. W XIII wieku rozpoczęto budowę Pałacu Pretorów, któremu zasadniczą późnogotycką formę nadano w XV wieku. W tym samym stuleciu przebudowano Loggię i dzwonnicę oraz rozbudowano katedrę, kształtując reprezentacyjny zespół architektoniczny wzorowany na placach miast weneckich.
W okresie weneckim na placu odbywały się zgromadzenia mieszkańców, uroczystości publiczne oraz ogłaszanie decyzji podesty i władz komunalnych. Przed dzwonnicą znajdowały się kamienne schody, z których miejski herold przekazywał mieszkańcom obwieszczenia, natomiast Loggia służyła jako miejsce spotkań i publicznych debat.
W czasach austriackich i włoskich plac funkcjonował pod różnymi nazwami, w tym i . W 1946 roku nadano mu imię Josipa Broza Tity. Następnie przez krótki okres nosił nazwę Trg republike, lecz w 1956 roku przywrócono nazwę Titov trg, która pozostaje oficjalną słoweńską nazwą placu.
W drugiej połowie XX wieku i na początku XXI wieku przeprowadzano prace konserwatorskie przy otaczających plac budynkach. Pałac Pretorów, który po upadku Republiki Weneckiej utracił część dawnych funkcji administracyjnych, został odrestaurowany i ponownie przystosowany do celów reprezentacyjnych gminy. Zbrojownię i Foresterię połączono funkcjonalnie oraz zaadaptowano na potrzeby Uniwersytetu Przymorza.
Zabudowa Pałac Pretorów w Koprze zajmuje południową pierzeję placu. Powstał w XIII wieku z połączenia kilku wcześniejszych budynków, a obecną formę uzyskał przede wszystkim podczas przebudowy w połowie XV wieku. Był siedzibą weneckiego podesty i kapitana oraz miejscem obrad Wielkiej i Małej Rady. Jego fasadę zdobią herby, tablice inskrypcyjne, maswerki, balkon i figura Sprawiedliwości.
Po przeciwnej stronie znajduje się Loggia w Koprze, wzniesiona w XV wieku i przekształcona w XVII stuleciu. Otwarta arkadowa kondygnacja umożliwiała mieszkańcom przysłuchiwanie się debatom oraz zapoznawanie z decyzjami władz. Po epidemii dżumy z 1554 roku na fasadzie umieszczono terakotową figurę Matki Bożej z Dzieciątkiem, a od XIX wieku część budynku zajmuje kawiarnia.
Wschodnią pierzeję tworzy Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Koprze, której obecna forma jest wynikiem przebudów romańskiej bazyliki prowadzonych w okresie gotyku, renesansu i baroku. Przy świątyni stoi 54-metrowa dzwonnica miejska, przebudowana w latach 1418–1480 i połączona z katedrą w 1488 roku. Jej obecne zwieńczenie pochodzi z 1664 roku.
Zachodnią stronę placu zamykają Zbrojownia (słoweń. ) i Foresteria. Pierwszy z budynków służył początkowo do przechowywania uzbrojenia, a następnie mieścił miejski lombard i urzędy. Foresteria, określana także jako , była przeznaczona dla gości podesty. Budynki, pierwotnie odrębne, zostały później połączone; mieści się w nich rektorat i jednostki Uniwersytetu Przymorza.
Plac zachował funkcję reprezentacyjnej przestrzeni publicznej miasta. Odbywają się na nim uroczystości, wydarzenia kulturalne i wystawy, a w otaczających go budynkach działają instytucje samorządowe, kościelne, akademickie i turystyczne.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ulice i place w Koprze Kategoria:Architektura w Koprze