Kościół św. Błażeja w Koprze (, ) – rzymskokatolicki kościół filialny położony przy Dellavallejevej ulicy w historycznym centrum Kopru. Średniowieczna, jednonawowa świątynia została gruntownie przebudowana w stylu barokowym na początku XVIII wieku z inicjatywy biskupa koperskiego Paola Naldiniego, który został w niej pochowany.
Kościół jest wpisany do słoweńskiego rejestru nieruchomego dziedzictwa kulturowego pod numerem EŠD 3768 i ma status zabytku o znaczeniu lokalnym. W rejestrze został scharakteryzowany jako barokowo przekształcony kościół salowy z kamienną posadzką, ołtarzami i drewnianym chórem muzycznym.
Historia Średniowiecze Początki kościoła są wcześniejsze niż utworzenie przy nim formalnego klasztoru. W 1318 roku biskup koperski Tommaso Contarini zatwierdził wspólnotę kobiet mieszkających przy kościele św. Błażeja i włączył ją do żeńskiej gałęzi zakonu augustiańskiego. Wcześniej kobiety prowadziły w tym miejscu wspólne życie religijne, lecz nie składały ślubów zakonnych. Kościół i klasztor należały odtąd do augustianek, których obecność w Koprze jest udokumentowana od początku XIV wieku.
Po 1400 roku klasztor znalazł się w trudnym położeniu z powodu niewielkiej liczby zakonnic i niesprzyjających warunków gospodarczych. W latach 1458–1460 został opuszczony, a w 1460 roku kardynał Bessarion przekazał go jako beneficjum archidiakonowi katedry koperskiej Giovanniemu Zarottiemu. Decyzja spotkała się ze sprzeciwem mieszkańców, którzy domagali się powrotu zakonnic. W 1474 roku podpisano dokument przywracający zabudowania augustiankom.
Podczas wizytacji apostolskiej przeprowadzonej w drugiej połowie XVI wieku przez biskupa Agostina Valiera w kościele znajdowały się trzy ołtarze. Pod koniec XVII wieku Paolo Naldini opisywał świątynię jako starą, niewielką budowlę jednonawową, mieszczącą chór zakonny i pięć ołtarzy ozdobionych rzeźbami oraz marmurem. Na ołtarzach znajdowały się dwa otaczane kultem wizerunki Matki Bożej.
Przebudowa w czasach Paola Naldiniego Na początku XVIII wieku średniowieczny kościół był w złym stanie technicznym i groził zawaleniem. Jego gruntowną renowację sfinansował z własnych środków biskup koperski Paolo Naldini. Prace przeprowadzone około 1701 roku nie polegały na wzniesieniu całkowicie nowej świątyni, lecz na barokowym przekształceniu zachowanego średniowiecznego korpusu.
Napis umieszczony nad głównym wejściem informuje, że w 1701 roku Naldini ponownie poświęcił świątynię świętym biskupom: jej patronowi Błażejowi oraz Augustynowi, założycielowi tradycji zakonnej augustianów. W 1702 roku opatka i zakonnice ufundowały kamienne popiersie biskupa jako wyraz wdzięczności za sfinansowanie odbudowy kościoła.
Popiersie Naldiniego umieszczono po prawej stronie nawy pomiędzy dwoma ołtarzami bocznymi. Oba ołtarze noszą herb biskupa i najprawdopodobniej zostały zamówione z jego inicjatywy. Pod popiersiem znajduje się kartusz podtrzymywany przez putto oraz łacińska inskrypcja upamiętniająca odnowienie niemal zrujnowanej świątyni na koszt Naldiniego.
Losy w XIX–XXI wieku Klasztor augustianek funkcjonował jeszcze na początku XIX wieku. W okresie likwidacji licznych koperskich klasztorów przetrwał początkową fazę reform napoleońskich; w 1806 roku przeniesiono do niego osiemnaście zakonnic ze skasowanego klasztoru klarysek. W opracowaniach występują rozbieżności dotyczące dokładnej daty ostatecznego rozwiązania wspólnoty augustianek.
W późniejszym okresie kościół utracił regularną funkcję liturgiczną i przez pewien czas był wykorzystywany jako magazyn. Dopiero na początku XXI wieku rozpoczęto stopniowe porządkowanie, badanie i konserwację budowli. W 2009 roku wykonano badania fasady, nawarstwień tynkarskich, stolarki i konstrukcji dachu, a w kolejnych latach prowadzono prace restauratorskie.
W 2013 roku, w trzechsetną rocznicę śmierci Paola Naldiniego, zakończono kolejny etap renowacji kościoła. Odnowioną świątynię pobłogosławiono podczas uroczystości związanych z rocznicą śmierci biskupa, a przy jego grobie odprawiono nabożeństwo.
Architektura Kościół jest wolno stojącą budowlą wkomponowaną w zwartą zabudowę Dellavallejevej ulicy, do której zwrócona jest jego główna fasada. Ma formę jednonawowego kościoła salowego bez transeptu. Dzisiejszy wygląd wnętrza i fasady jest rezultatem barokowej przebudowy z początku XVIII wieku, jednak zasadniczy korpus zachował fragmenty wcześniejszej, średniowiecznej budowli.
Na północnej i południowej elewacji zachowały się średniowieczne mury z płytkimi przyporami lub lizenami opartymi na kamiennym cokole ze skośnie ściętą górną krawędzią. Rozwiązanie to jest wiązane z północnowłoską tradycją średniowiecznych kościołów augustiańskich, zwłaszcza długich budowli jednonawowych z wydzieloną częścią chórową.
Barokowe wnętrze ma kamienną posadzkę, pięć ołtarzy oraz drewniany chór muzyczny. Historyczny układ przestrzenny był dostosowany do potrzeb wspólnoty zakonnej i obejmował część przeznaczoną dla zakonnic. Z kościołem łączyły się zabudowania klasztorne, kilkakrotnie powiększane i przekształcane w okresie nowożytnym.
W 2011 roku w pomieszczeniu za prezbiterium odkryto kamienną cembrowinę studni o formie ściętego stożka. Jej dekorację tworzą niewielkie, lekko wklęsłe liście narożne przechodzące w narożniki kwadratowej płyty wieńczącej. Element ten wiązany jest ze średniowieczną zabudową klasztorną.
Wyposażenie Najważniejszym elementem wyposażenia związanym z barokową przebudową jest wykonane w 1702 roku popiersie Paola Naldiniego z piaskowca. Autor rzeźby pozostaje nieznany; ze względu na poziom wykonania przypuszcza się, że mógł nim być rzeźbiarz działający w środowisku weneckim. Putto podtrzymujące kartusz z inskrypcją różni się jakością opracowania od samego popiersia, co może wskazywać, że oba elementy nie powstały w ramach jednego zamówienia.
W kościele zachowała się płyta nagrobna Naldiniego, wykonana z jego inicjatywy jeszcze za życia. Inskrypcja została przygotowana w 1706 roku, gdy biskup miał 75 lat i sprawował urząd od 21 lat. Po jego śmierci dodano datę 21 kwietnia 1713 roku. Zgodnie z testamentem Naldini został pochowany u stóp głównego ołtarza.
Do wyposażenia należą również dwa boczne ołtarze z herbem Naldiniego, najprawdopodobniej ufundowane przez biskupa. Historyczne źródła wymieniają ponadto dwa otaczane kultem wizerunki maryjne, znajdujące się na początku XVIII wieku na ołtarzach kościoła.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Zabytki w Koprze Kategoria:Kościoły w Koprze Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Błażeja Kategoria:Architektura barokowa w Słowenii