Hellenia Retz. – rodzaj roślin z rodziny kostowcowatych. Obejmuje 8 gatunków występujących naturalnie w Azji, Australii i Oceanii. Gatunek H. speciosa jest szeroko uprawiany i introdukowany poza obszarem naturalnego występowania z uwagi na jego szerokie zastosowanie medyczne.
Zasięg geograficzny Najszerszy zasięg występowania ma Hellenia speciosa, która rośnie naturalnie w rozległym pasie tropikalnej i subtropikalnej Azji oraz zachodniego Pacyfiku. Ponadto introdukowano ją na wyspach Oceanu Indyjskiego oraz na rozproszonych archipelagach Pacyfiku. Zasięg pozostałych gatunków jest ograniczony. H. lacera występuje na obszarze od Nepalu i Asam przez Tybet i południowe Chiny do Mjanmy i Tajlandii. H. oblonga rośnie w południowo-środkowych Chinach i Tybecie. Pozostałe gatunki są endemitami: H. paramjitii i H. meghalayensis występują w Asamie, H. deliniana i H. viridis w południowo-środkowych Chinach, a H. sopuensis na Celebesie.
Morfologia Pokrój Wieloletnie rośliny zielne o wysokości ponad 1,5 metra.
Pędy Kłącze. Łodyga rozgałęziona w wyższych węzłach.
Liście Ulistnienie skrętoległe. Liście sezonowo opadające, z krótkim ogonkiem. Blaszki liściowe odosiowo omszone.
Kwiaty Zebrane w wydłużone kłosy wyrastające szczytowo na łodydze lub bezpośrednio z kłącza na bezlistnym pędzie kwiatostanowym. Przysadki skórzaste, czerwone lub brązowe. Podkwiatki skórzaste, rurkowate. Listki zewnętrznego okółka okwiatu trójklapowane, łatki jednakowej wielkości, ostre i wierzchołkowo stwardniałe, często znacznie przekraczające długość liści przykwiatowych. Listki wewnętrznego okółka zrośnięte w rurkę, łatki duże, błoniaste, lancetowate. Warżka duża, odwrotnie jajowata, cienka, tworząca długą, wąską rurkę, która otwiera się szeroko wierzchołkowo, znacznie przekraczająca długość okwiatu, biała, żółta do pomarańczowej lub czerwonej. Pręcik płatkowaty, wierzchołkowo odgięty, trójkątny, zakrywający otwór rurki kwiatowej. Miodniki położone w dwóch wgłębieniach połączonych z gruczołem na szczycie zalążni. Zalążnia trójkomorowa; zalążki liczne, w dwóch rzędach. Znamię słupka w kształcie zmodyfikowanego kielicha z małym, zaokrąglonym wyrostkiem położonym grzbietowo.
Owoce Trójgraniasta torebka, pękająca przez trzy szczeliny, sucha. Nasiona kanciaste, zazwyczaj z małą, białą, mięsistą osnówką.
Systematyka Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzaj z rodziny kostowcowatych (Costaceae) z rzędu imbirowców (Zingiberales).
Wykaz gatunków Hellenia deliniana Juan Chen, L.Y.Zeng & N.H.Xia Hellenia lacera (Gagnep.) Govaerts Hellenia meghalayensis Ram.Kumar, Sushil K.Singh & B.K.Sinha Hellenia oblonga (S.Q.Tong) Juan Chen, L.Y.Zeng & N.H.Xia Hellenia paramjitii Ram.Kumar, Sushil K.Singh & S.Sharma Hellenia sopuensis (Maas & H.Maas) Govaerts Hellenia speciosa (J.Koenig) S.R.Dutta Hellenia viridis (S.Q.Tong) Juan Chen, L.Y.Zeng & N.H.Xia
Nazewnictwo Etymologia nazwy naukowej Nazwa naukowa honoruje fińskiego botanika Carla Niclasa Helleniusa, żyjącego w latach 1745-1820.
Synonimy nomenklaturowe Banksea J.Koenig Cheilocostus C.D.Specht Planera Giseke Tsiana J.F.Gmel.
Synonimy taksonomiczne Pyxa Noronha
Homonimy taksonomiczne Hellenia Willd. ≡ Alpinia Roxb. Hellenia Sieder, 1961 ≡ Peloponnesia Sieder, 1959
Przypisy
Kategoria:Kostowcowate