Pomnik konny Roberta Edwarda Lee − monument w formie pomnika konnego na cokole z granitu upamiętniający gen. Roberta E. Lee, istniejący w latach 1924–2021 w Charlottesville.
Historia Rzeźbę Roberta E. Lee na koniu wykonano według projektów oraz i była ona drugą z czterech prac zleconych członkom przez filantropa . Chciał, aby posąg stanął w miejscu publicznym, dlatego kupił działkę w Charlottesville i zburzył istniejące na niej zabudowania, aby stworzyć godne miejsce pamięci, później nazwane Lee Park (obecnie ). Był to pierwszy z czterech parków, które McIntire podarował miastu.
Prace nad pomnikiem postępowały bardzo wolno z powodu choroby Shrady’ego. W 1922 roku, po śmierci rzeźbiarza, prace dokończył Lentelli. Pomnik odsłonięto 21 maja 1924. Został odlany w Roman Bronze Works w Brooklynie w Nowym Jorku. Porównanie z zachowanym modelem proponowanego posągu autorstwa Shrady’ego ujawnia, że wersja Lentellego jest mniej ożywiona niż ta, którą przygotowywał Shrady. Owalny granitowy cokół został zaprojektowany przez architekta Waltera Blaira i na jego boku widniał napis „Robert Edward Lee” z datami 1807 i 1870. Rzeźba wraz z cokołem miała około 7,9 m wysokości, 3,7 m długości i 2,4 m szerokości u podstawy cokołu.
Próby usunięcia pomnika W marcu 2016 roku wiceburmistrz Charlottesville, Wes Bellamy, publicznie wezwał Radę Miasta do usunięcia pomnika i zmiany nazwy parku, twierdząc, że jego istnienie „uwłacza” () części społeczności. Lokalny lider Krajowego Stowarzyszenia na rzecz Popierania Ludności Kolorowej, Rick Turner, poparł ideę usunięcie pomnika, nazywając Lee terrorystą. Inni oskarżyli Radę i Bellamy’ego o lekceważenie historycznego znaczenia Lee, pomijanie jego znaczenia dla stanu Wirginia, sianie podziałów i próbę „przepisywania historii”. Ostatecznie wystosowano petycję o usunięcie pomnika, w której stwierdzono, że pomnik symbolizuje „nienawiść” i jest „podświadomym przekazem rasizmu” ().
W kwietniu 2016 Rada Miasta powołała specjalną komisję o nazwie Komisja Błękitnej Wstęgi ds. Rasy, Pomników i Przestrzeni Publicznej (), której zadaniem było zarekomendowanie władzom miasta najlepszych rozwiązań dotyczących pomników Stonewalla Jacksona na Court Square i Lee w Lee Park, a także innych obiektów zabytkowych i monumentów. Na początku listopada 2016 komisja zagłosowała stosunkiem głosów 6 do 3 za pozostawieniem obu pomników w dotychczasowych lokalizacjach. 28 listopada 2016 Rada Miasta zagłosowała stosunkiem głosów 7 do 2 za przeniesieniem pomnika Lee do McIntire Park w Charlottesville i stosunkiem głosów 8 do 1 za pozostawieniem pomnika Jacksona na dotychczasowym miejscu. W grudniu Rada Miasta Charlottesville przedstawiła raport końcowy z tą rekomendacją.
6 lutego 2017 Rada Miasta zagłosowała stosunkiem głosów 3 do 2 za usunięciem pomnika Lee i jednogłośnie za zmianą nazwy parku.
Sprawy sądowe thumb|Orzeł, fragment cokołu thumb|Głowa końska, fragment posągu W odpowiedzi na zaistniałą sytuację, 20 marca 2017, szereg powodów, w tym Monument Fund Inc., stowarzyszenie Synowie Weteranów Konfederacji oraz potomkowie fundatora i autora pomnika, złożyło pozew, w którym domagali się wstrzymania rozbiórki pomników Lee i Jacksona. Pozew dotyczył tymczasowego nakazu sądowego wstrzymującego usuwanie pomników. Zaskarżono decyzję Rady Miasta naruszającą prawo stanowe chroniące pomniki i miejsca pamięci weteranów, w tym przypadku weteranów wojny secesyjnej. Dodatkowo Rada miała naruszyć warunki umowy darowizny pomnika i gruntu pod Lee Park, którą McIntire przekazał Charlottesville.
Miasto odpowiedziało, wnosząc o oddalenie wniosku o tymczasowy nakaz, argumentując, że posągi nie są pomnikami Konfederatów i jako takie nie podlegają ochronie przewidzianej w ustawie. Miasto argumentowało również, że ustawa nie ma zastosowania do pomników wzniesionych przed jej nowelizacją w 1997. Ten argument ostatecznie przeważył.
W kwietniu 2017 Rada Miasta zagłosowała większością głosów 3–2 za całkowitym usunięciem posągu z Charlottesville i sprzedażą go osobie wybranej przez radę.
2 maja 2017 sędzia Sądu Okręgowego w Charlottesville, Richard Moore, wydał nakaz tymczasowy wstrzymujący usunięcie posągu Lee na sześć miesięcy, w interesie publicznym, do czasu jego ostatecznej decyzji w sprawie. W październiku 2019 Moore orzekł, że władze lokalne w Charlottesville nie mogą usunąć dwóch pomników Konfederatów, ponieważ są to pomniki wojenne chronione przez prawo stanowe, i wydał stały nakaz sądowy zakazujący ich usunięcia. 1 kwietnia 2021 Sąd Najwyższy Wirginii uchylił decyzję Moore’a i unieważnił nakaz sądowy. W grudniu 2021 roku, po usunięciu pomnika Lee, Rada Miasta zatwierdziła propozycję jego przetopienia i ponownego wykorzystania materiału na potrzeby sztuki publicznej.
Wiece protestacyjne 13 maja 2017 roku polityk i dziennikarz zorganizował w Lee Park wiec, by zaprotestować przeciwko decyzji Rady Miasta o usunięciu i sprzedaży pomnika. Po pojawieniu się grupy zwolenników usunięcia pomnika doszło do przepychanek, interweniowała policja.
Kontrmanifestanci zebrali się następnego dnia i zorganizowali ciche czuwanie przy świecach, w którym wzięło udział ponad stu mieszkańców miasta oraz burmistrz . Signer, który sprzeciwiał się usunięciu pomnika, potępił wiec z poprzedniego wieczoru. Organizacje zajmujące się ochroną pomnika Lee wydały oświadczenie, w którym zaprzeczyły jakiemukolwiek udziałowi w wiecu Spencera.
8 lipca 2017 roku Ku Klux Klan zorganizował w Charlottesville wiec protestacyjny przeciwko planom miasta dotyczącym usunięcia pomnika. Około 50 członków organizacji spotkało się z kilkuset kontrmanifestantami. Policja użyła gazu łzawiącego, aby rozproszyć tłum i dokonała 23 aresztowań.
12 sierpnia 2017 roku, podczas wiecu „Unite the Right”, doszło do starć między zwolennikami pomnika i jego przeciwnikami. Podczas wiecu zginęła przeciwniczka pomnika Heather Heyer, a 19 osób zostało rannych w wyniku ataku samochodem.
Reakcje władz i opinii publicznej 20 sierpnia 2017 Rada Miasta jednogłośnie opowiedziała się za zakryciem pomników Lee i Jacksona czarnym materiałem, zobowiązując również zarządcę miasta do podjęcia kroków administracyjnych zmierzających do ewentualnego usunięcie pomnika Jacksona. Pomniki zostały zakryte 23 sierpnia. 27 lutego 2018 sędzia Richard Moore orzekł, że miasto Charlottesville musi usunąć plandeki zakrywające pomniki. Miasto zastosowało się do tego zarządzenia, zdejmując je następnego dnia.
W nocy z 7 na 8 lipca 2017 pomnik Lee został zdewastowany poprzez oblanie go czerwoną farbą. Pomnik był już wcześniej dewastowany; w czerwcu 2016 na cokole namalowano sprayem napis „Black Lives Matter” ().
W 2018 roku pomnik Lee został umieszczony na liście dziesięciu pomników Konfederatów, których usunięcia organizacja Make It Right Project najbardziej pragnie.
14 października 2019 oba pomniki zostały uszkodzone dłutem, pomnik Jacksona po raz drugi. Policja z Charlottesville poinformowała, że prowadzi dochodzenie w sprawie aktu wandalizmu. 28 listopada 2019 pomnik został pomalowany graffiti z napisami „Impeach Trump” i „This is Racist”.
Usunięcie i przetopienie Posąg zdjęto z cokołu 10 lipca 2021. W grudniu 2021 Rada Miasta zatwierdziła plan przetopienia pomnika i ponownego wykorzystania brązu na potrzeby sztuki publicznej. W październiku 2023 posąg został przewieziony do odlewni w nieujawnionym miejscu i przetopiony.
W 2025 brązowe sztabki z przetopionego pomnika zostały zaprezentowane na wystawie „Monumenty” () w Muzeum Sztuki Współczesnej w Los Angeles, obok innych usuniętych pomników Konfederatów i prac współczesnych twórców.
Przypisy
Lee Kategoria:Pomniki odsłonięte w latach 20. XX wieku