Richard Bernard Fitzgibbon Jr. (ur. 21 czerwca 1920 w Stoneham w stanie Massachusetts, zm. 8 czerwca 1956 w Sajgonie) – pierwszy Amerykan, który zginął podczas wojny w Wietnamie. Został zamordowany przez innego amerykańskiego żołnierza 8 czerwca 1956 roku. Dzięki staraniom jego siostry, Alice Fitzgibbon Rose DelRossi – byłej radnej miasta Stoneham w stanie Massachusetts – nazwisko Fitzgibbona zostało umieszczone na Pomniku Weteranów Wojny w Wietnamie (Vietnam Veterans Memorial) w maju 1999 roku.
Życiorys Urodził się 21 czerwca 1920 roku w Stoneham w stanie Massachusetts. Był weteranem Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, w której służył podczas II wojny światowej. Po zakończeniu służby w marynarce wstąpił do Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, gdzie awansował do stopnia Technical Sergeant (odpowiednik starszego sierżanta). Fitzgibbon służył w ramach Grupy Doradczej ds. Pomocy Wojskowej (MAAG) , zajmującej się szkoleniem personelu wojskowego w Wietnamie Południowym.
Został zamordowany w Sajgonie przez amerykańskiego lotnika, sierż. sztab. Edwarda C. Clarke’a. W dniu, w którym doszło do strzelaniny, Fitzgibbon prawdopodobnie udzielił Clarke’owi nagany w związku z incydentem, do którego doszło podczas wcześniejszego lotu tego dnia. Po zakończeniu służby Clarke zaczął intensywnie pić alkohol w klubie na terenie bazy. Wychodząc z klubu, zauważył po drugiej stronie ulicy Fitzgibbona, który bawił się z miejscowymi dziećmi i rozdawał im słodycze. Clarke wyciągnął broń służbową i kilkakrotnie postrzelił Fitzgibbona. Następnie uciekł z miejsca zdarzenia i wymienił ogień z goniącymi go wietnamskimi policjantami. Podczas pościgu Clarke spadł (lub wyskoczył) z balkonu na drugim piętrze, ponosząc śmierć na miejscu. Fitzgibbon zmarł w wyniku odniesionych ran 8 czerwca 1956 roku.
Pamięć Przez 43 lata rząd Stanów Zjednoczonych uznawał datę śmierci Fitzgibbona za zbyt wczesną, by zakwalifikować go jako ofiarę wojny w Wietnamie. Departament Obrony, odpowiedzialny za pomnik Vietnam Veterans Memorial, początkowo przyjmował datę 1 stycznia 1961 roku jako punkt wyjścia dla swojej bazy danych Wynikało to z faktu, że prezydent Lyndon B. Johnson w swoim przemówieniu określił technika Army Security Agency, specjalistę 4. klasy Jamesa T. Davisa – który zginął w zasadzce Vietcongu w pobliżu wioski Cau Xang 22 grudnia 1961 roku – mianem „pierwszego Amerykanina poległego w oporze przeciwko agresji w Wietnamie”.
Rodzina Fitzgibbona zabiegała o zmianę tej daty, a sprawę podjął kongresmen Ed Markey (Demokrata z 7. okręgu wyborczego w Massachusetts, reprezentujący miasto Malden). Po szczegółowej analizie przeprowadzonej przez Departament Obrony, datę początkową dla pomnika Vietnam Veterans Memorial zmieniono na 1 listopada 1955 roku – dzień utworzenia MAAG. Dzięki tej zmianie Fitzgibbon stał się chronologicznie pierwszą osobą umieszczoną na pomniku. Nazwisko Fitzgibbona dodano na Vietnam Memorial Wall 31 maja 1999 roku, a z tej okazji z członkami jego rodziny rozmawiała Katie Couric, prowadząca program „Today Show”.
Wcześniej Departament Obrony przesunął datę rozpoczęcia wojny w Wietnamie tak, aby uwzględnić śmierć kapitana Cramera, który zginął w wypadku podczas szkolenia w Nha Trang 21 października 1957 roku. Jego nazwisko dodano do „The Wall” w 1983 roku, dzięki skutecznym staraniom jego syna, ppłk. Harry’ego G. Cramera III (służącego wówczas w Armii USA), który dążył do tego, by Departament Obrony uznał śmierć jego ojca oraz fakt obecności sił MAAG w Wietnamie na lata przed oficjalnie przyjętą datą rozpoczęcia konfliktu (1961). Ppłk Cramer prosił jedynie o dodanie nazwiska ojca na środkowej płycie (1E) poza ustaloną kolejnością chronologiczną; mimo to w oficjalnym rejestrze przy pomniku nazwisko to figuruje z datą 1957, a nie 1959. W październiku 2007 roku w Akademii Wojskowej USA w West Point – której absolwentem był kapitan Cramer – armia zorganizowała oficjalną uroczystość upamiętniającą 50. rocznicę pierwszej ofiary śmiertelnej amerykańskich wojsk lądowych w Wietnamie.
Choć chronologicznie Fitzgibbon jest pierwszą ofiarą wymienioną na Pomniku Weteranów Wojny w Wietnamie, nie był on pierwszym Amerykaninem poległym w tym kraju. Ppłk Albert Peter Dewey zginął w wyniku bratobójczego ognia podczas zasadzki urządzonej przez oddziały Việt Minhu 26 września 1945 roku, tuż po zakończeniu II wojny światowej.
Rodzina Jeden z synów Fitzgibbona, starszy szeregowy (lance corporal) Korpusu Piechoty Morskiej Richard B. Fitzgibbon III (11 marca 1944 – 7 września 1965), również zginął podczas wojny w Wietnamie, służąc w 1. batalionie 4 Pułku Marines. Zarówno ojciec, jak i syn zostali pochowani na cmentarzu Blue Hill w Braintree w stanie Massachusetts. Śmierć obu Fitzgibbonów była jednym z zaledwie trzech przypadków w historii amerykańskich strat w tej wojnie, w których życie stracili zarówno ojciec, jak i syn.
Film dokumentalny W latach 1998–2000 stacje ABC News i TLC wspólnie wyprodukowały serial dokumentalny zatytułowany Vietnam: The Soldiers’ Story. Odcinek finałowy, noszący tytuł Stories from the Wall, wyemitowano 29 maja 2000 roku – rok po tym, jak nazwisko Fitzgibbona zostało umieszczone na Vietnam Veterans Memorial. Odcinek ten zawierał materiał poświęcony ojcu i synowi.
Przypisy
Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Amerykańscy weterani wojny wietnamskiej Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1955 Kategoria:Ofiary zabójstw w Wietnamie