Jan Tadeusz Szpądrowski

Jan Tadeusz Szpądrowski (ur. 24 października 1904 w Lublinie, zm. 14 sierpnia 1944 w Warszawie) – polski kolarz torowy i szosowy, zawodnik Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów (WTC), reprezentant Polski zakwalifikowany do kadry na Igrzyska VIII Olimpiady w Paryżu (1924), uczestnik mistrzostw świata w Mediolanie (1926), urzędnik, uczestnik powstania warszawskiego w szeregach batalionu szturmowego KB „Sokół”. Poległ na posterunku w czasie akcji ratowniczo-gaśniczej.

Życiorys Młodość i wykształcenie Urodził się w Lublinie jako syn warszawskiego kupca Ferdynanda Stefana Szpądrowskiego oraz Marianny Genowefy z domu Fortini, wywodzącej się z rodziny o korzeniach włoskich. Jego siostrą była Elżbieta Halina (1908–1963, 1° voto Bolestowa, 2° voto Klepadło).

W czerwcu 1926 roku wyjechał do Francji na studia uniwersyteckie w Paryżu, łącząc naukę z intensywnymi treningami sportowymi.

Kariera sportowa thumb|Polska reprezentacja kolarska na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu (1924). Od lewej: Tomasz Stankiewicz i Oswald Miller, Franciszek Szymczyk i Roman Garley, Józef Lange i Tadeusz Szpądrowski (asystujący przy rowerze Langego), Jan Łazarski i Wiktor Hochsmann. Od wczesnej młodości uprawiał kolarstwo torowe i szosowe w barwach Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów (WTC Dynasy), specjalizując się w sprintach i wyścigach na krótkich dystansach. Wiosną 1924 roku, dzięki wysokiej formie sportowej, został włączony do polskiej reprezentacji kolarskiej przygotowującej się do startu na Igrzyskach VIII Olimpiady w Paryżu (wraz z m.in. późniejszymi srebrnymi medalistami olimpijskimi: Józefem Langem, Tomaszem Stankiewiczem, Janem Łazarskim i Franciszkiem Szymczykiem) jako zawodnik rezerwowy („jeździec przyszłości”) i asystent kadry.

W 1926 roku reprezentował barwy Polski na torowych Mistrzostwach Świata w Mediolanie oraz w zawodach krajowych i międzynarodowych w barwach WTC. W czasie pobytu we Francji trenował i startował na torach paryskich, m.in. na Vélodrome d’Hiver. W oficjalnych wykazach licencji zawodniczych Związku Polskich Towarzystw Kolarskich (ZPTK) na rok 1927 oraz w prasie sportowej był wymieniany w gronie czołowych młodych nadziei polskiego kolarstwa torowego.

Działalność zawodowa i życie prywatne Po zakończeniu kariery sportowej podjął pracę urzędniczą w Warszawie. Był pracownikiem biura Międzynarodowego Towarzystwa Wagonów Sypialnych i Wielkich Ekspresów Europejskich (Compagnie Internationale des Wagons-Lits / Thomas Cook), mieszczącego się na parterze Hotelu Bristol przy Krakowskim Przedmieściu 42/44. W październiku 1932 roku prasa warszawska odnotowała jego zdecydowaną postawę obywatelską, gdy po zuchwałej kradzieży torebki jego siostry w biurze hotelowym podjął pościg na ulicy i osobiście obezwładnił uciekającego przestępcę-recydywistę.

6 kwietnia 1931 roku w kościele św. Jakuba na warszawskiej Ochocie poślubił Alinę Annę z domu JabłońskąAkta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej św. Jakuba w Warszawie, księga małżeństw z 1931 r., akt nr 80/93.. Przed wybuchem II wojny światowej mieszkał przy ul. Marszałkowskiej 42 m. 2.

Powstanie warszawskie i śmierć W sierpniu 1944 roku w czasie powstania warszawskiego zgłosił się ochotniczo do służby w strukturach Armii Krajowej w I Obwodzie „Radwan” (Śródmieście), 2. Rejonie „Litwin” (późniejszy pododcinek „Sarna”). Służył w ramach formacji batalionu szturmowego Korpusu Bezpieczeństwa „Sokół” pod dowództwem rtm. Eugeniusza Morozowicza ps. „Janek”.

Szpądrowski pełnił funkcję zastępcy komendanta bloku kamienicy przy ul. Nowogrodzkiej 2 (róg Brackiej 9), odpowiadając za zabezpieczenie przeciwpożarowe, obronę cywilną i ratownictwo w rejonie walk. 11 sierpnia 1944 roku na posterunku podczas akcji gaśniczej płonącego dachu kamienicy odniósł śmiertelne obrażenia (postrzał płuc oraz rozległe poparzenia całego ciała). Został ewakuowany do I Punktu Sanitarno-Opatrunkowego, gdzie zmarł w wyniku ran 14 sierpnia 1944 roku.

Śmierć Szpądrowskiego została odnotowana w wyciągu z rozkazu dziennego nr 12 dowództwa Oddziału „Sokół” z dnia 18 sierpnia 1944 roku:

W literaturze i dokumentach pojawia się rozbieżność co do dokładnej daty śmierci. Część publikacji, powielając sformułowanie z rozkazu bojowego („padł na posterunku”), podaje jako datę śmierci 11 sierpnia 1944 roku. Zachowana oryginalna karta punktu szpitalno-sanitarnego PCK (lista nr 40) uściśla jednak, że 11 sierpnia Szpądrowski odniósł ciężkie rany na posterunku, po czym trafił do szpitala polowego, gdzie zmarł w wyniku obrażeń 14 sierpnia 1944 roku.

Pochówek Pierwotnie został pochowany 14 sierpnia 1944 roku w mogile powstańczej na podwórzu kamienicy przy ul. Żurawiej 8 (grób nr VIII). Po zakończeniu działań wojennych jego szczątki zostały ekshumowane i przeniesione do grobowca rodzinnego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 212, rząd 6, miejsce 2), gdzie spoczywa obok ojca Ferdynanda i siostry Elżbiety HalinyKsięgi cmentarne Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie, kwatera 212, rząd 6, grób 2 (inwentarz M. st. Warszawy)..

Zgon zarejestrowano powojennie w 1945 roku w księgach parafii św. Aleksandra w Warszawie (akt nr 400/1945).

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Biogram Jana Tadeusza Szpądrowskiego w bazie Powstańczych Biogramów Muzeum Powstania Warszawskiego

Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Polegli w powstaniu warszawskim Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Polscy kolarze torowi Kategoria:Polscy kolarze szosowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1944