Szyizm w Afganistanie – odłam islamu, którego wyznawcy stanowili według danych z 2009 roku ok. 10–15% mieszkańców Afganistanu. Wśród szyickiej społeczności Afganistanu przeważają Hazarowie i Tadżycy.
Historia Podczas radzieckiej interwencji w Afganistanie szyici uczestniczyli wraz z sunnitami w walce przeciwko komunistycznym władzom kraju. W okresie pierwszego Islamskiego Emiratu Afganistanu sytuacja uległa pogorszeniu, ponieważ rządzący krajem talibowie prowadzili antyszyicką politykę. Po obaleniu rządu talibów nastąpiła liberalizacja życia religijnego; szyici mogli w większym stopniu manifestować swoją przynależność wyznaniową, a dzień przypadający na Aszurę został ustanowiony dniem wolnym od pracy. Rozwinęła się także działalność prywatnych nadawców telewizyjnych, w tym stacji kierujących swoją ofertę do szyickiej części społeczeństwa. W 2004 roku przyjęto gwarantującą wolność religijną. Przedstawiciele szyitów byli obecni m.in. w Sądzie Najwyższym oraz Zgromadzeniu Narodowym, a jeden z szyitów pełnił również urząd .
Według danych z 2009 roku szyici stanowili od 10 do 15% ludności Afganistanu, będąc drugą pod względem liczebności wspólnotą religijną w państwie. Stanowili jednocześnie ok. 2% wszystkich szyitów na świecie. Wśród afgańskich szyitów dominowali Hazarowie (skupieni przede wszystkim na obszarze Hazaradżatu) oraz Tadżycy.
Po ponownym przejęciu władzy przez talibów w 2021 roku doszło do ograniczenia pozycji szyizmu w życiu publicznym. Z afgańskiego systemu prawnego usunięto rozwiązania odnoszące się do szkoły dżafaryckiej, a szyiccy sędziowie zostali zwolnieni. Szyici utracili również większość reprezentacji w administracji państwowej i rządzie, zachowując obecność jedynie w niektórych jednostkach administracyjnych. nakazało prywatnym szkołom wyższym usunięcie materiałów religijnych związanych z szyizmem. Wprowadzono także zakaz zawierania małżeństw pomiędzy sunnitami a szyitami.
Represje wobec szyickich Hazarów Jedną z grup szczególnie dotkniętych prześladowaniami byli szyiccy Hazarowie; szczególnie trudna sytuacja tej społeczności przypadła na okres rządów Abdura Rahmana Chana, panującego od 1880 do 1901 roku. Na początku lat 90. XIX wieku władze afgańskie prowadziły przeciwko Hazarom zbrojną kampanię o charakterze religijnym; w jej trakcie wielu mężczyzn zostało zabitych, natomiast kobiety i dzieci były uprowadzane i zniewalane. Zdobyte w ten sposób ziemie przekazywano Pasztunom. Hazarowie, którym udało się przetrwać działania zbrojne, opuszczali swoje dotychczasowe miejsca zamieszkania, kierując się na północ Afganistanu lub szukając schronienia na obszarze ówczesnych Indii Brytyjskich. Po 1893 roku na terenie Hazaradżatu władze prowadziły działania prowadzące do dalszego podporządkowania jego mieszkańców; stosowano m.in. wysokie obciążenia podatkowe, a miejscowych szyickich imamów zastępowano sunnickimi.
Zniesienie niewolnictwa przez Amanullaha Chana w 1923 roku nie zakończyło dyskryminacji Hazarów; część z nich ukrywała swoje pochodzenie etniczne i wyznanie. Jeszcze w latach 70. XX wieku niektórzy sunniccy imamowie rozpowszechniali poglądy usprawiedliwiające zabijanie Hazarów z przyczyn religijnych. W późniejszym okresie Hazarowie stali się ofiarami przemocy ze strony bojowników Państwa Islamskiego Chorasanu.
W październiku 2021 roku w prowincjach Balch i Helmand doszło do masowych wysiedleń ludności hazarskiej.
Przypisy
*