Jezioro Czaple, także Jezioro Sieciechowskie – naturalny zbiornik wodny będący starorzeczem Wisły, położony w Sieciechowie, w gminie Sieciechów, w powiecie kozienickim, w województwie mazowieckim. Leży w Dolinie Środkowej Wisły, w obrębie rozległego systemu dawnych koryt rzecznych i starorzeczy.
Powierzchnia jeziora wynosi około 17,3 ha, dzięki czemu jest ono największym jeziorem w powiecie kozienickim. Urzędowa nazwa „Jezioro Czaple” została odnotowana w Państwowym Rejestrze Nazw Geograficznych; rejestr lokalizuje zbiornik na obszarze gminy Sieciechów na współrzędnych 51°32′41″N, 21°44′36″E.
Położenie i hydrologia Jezioro znajduje się bezpośrednio na północ od zabudowy Sieciechowa, w dolinie Wisły. Większą część jego otoczenia stanowią grunty rolne, natomiast od strony miejscowości znajduje się zagospodarowany teren rekreacyjny z plażą i pomostem.
W dokumentach planistycznych gminy zbiornik występuje również jako Jezioro Sieciechowskie (Czaple) i jest zaliczany do licznych wypełnionych wodą starorzeczy Wisły. Drugim większym zbiornikiem tego typu na terenie gminy jest Jezioro Mozolickie. W gminnych dokumentach ewidencyjnych powierzchnię Czapli określano na 17,26 ha, natomiast w nowszych raportach podawana jest wartość 17,32 ha.
Położenie jeziora związane jest z silnie przekształcaną w przeszłości doliną Wisły. Rzeka wielokrotnie zmieniała tu przebieg koryta, pozostawiając starorzecza i podmokłe obniżenia. Współczesny Sieciechów leży w obrębie mezoregionu Dolina Środkowej Wisły, obejmującego dolinę rzeki na pograniczu województw mazowieckiego i lubelskiego.
Historia Jezioro znajdujące się przy Sieciechowie było znane co najmniej w późnym średniowieczu. Jan Długosz w geograficznym wstępie do swoich Roczników opisał „Sieciechowskie (Swieciechowskie) jezioro”, położone w pobliżu Sieciechowa. Według kronikarza zbiornik zasilany był przez źródła, a okresowo także przez Wisłę. Długosz pisał, że:
„źródła bijące w łonie tego jeziora czynią je trwałem; czasem także zasila je płynąca w pobliżu Wisła”.
Opis ten odpowiada położeniu zbiornika w dawnej strefie zalewowej Wisły. Nazwa „Jezioro Sieciechowskie” jest używana także we współczesnych dokumentach powiatu kozienickiego jako określenie Jeziora Czaple.
Zmiany przebiegu Wisły miały duże znaczenie dla historii całego Sieciechowa. W pierwszej połowie XIV wieku główny nurt rzeki odsunął się od dawnego ośrodka miejskiego, co przyczyniło się do stopniowej utraty przez Sieciechów wcześniejszego znaczenia komunikacyjnego i administracyjnego.
Hipoteza o zamku w jeziorze Jezioro pojawia się również w dyskusji dotyczącej lokalizacji niezachowanego zamku w Sieciechowie, którego budowę źródła średniowieczne przypisują Kazimierzowi Wielkiemu. Dokładne miejsce zamku pozostaje nieustalone.
Dariusz Kalina przytoczył informację, według której w 1944 roku podczas kopania niemieckich rowów przeciwczołgowych miano natrafić w okolicy na ceglane fundamenty. Badacz wysunął przypuszczenie, że reliktów zamku można szukać na dnie Jeziora Czaple. Przywołał również przekaz Stanisława Thugutta z początku XX wieku, według którego pozostałości zamku miały być jeszcze w XVIII wieku widoczne nad Wisłą.
Hipoteza o położeniu reliktów zamku na dnie jeziora nie została potwierdzona badaniami archeologicznymi i stanowi jedną z kilku propozycji lokalizacji średniowiecznej warowni.
Rekreacja Jezioro pełni funkcję rekreacyjną. Od strony Sieciechowa znajduje się plaża i pomost. W 2018 roku teren nad zbiornikiem został zagospodarowany w ramach inwestycji gminnej: powiększono plażę, wykonano chodnik, ustawiono ławki, kosze i drewnianą altanę oraz wykonano oświetlenie i monitoring.
Zbiornik jest wykorzystywany do rekreacji wodnej i wędkarstwa. Gmina Sieciechów wskazuje jezioro jako jeden z najważniejszych elementów lokalnej infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej.
Zobacz też Zamek w Sieciechowie Sieciechów (województwo mazowieckie) Dolina Środkowej Wisły
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Jezioro Czaple w Państwowym Rejestrze Nazw Geograficznych
Kategoria:Jeziora w województwie mazowieckim Kategoria:Starorzecza Wisły Kategoria:Sieciechów (województwo mazowieckie)