Iaso (zapis stylizowany IASO; pierwotnie Kwartał Dworcowa) – kompleks zabudowy typu mixed-use w Katowicach, położony w kwartale ograniczonym ulicami Dworcową, Dyrekcyjną, Andrzeja Mielęckiego i Staromiejską, będący w budowie od końca 2024 roku.
Inwestycja obejmuje rewitalizację i przebudowę zespołu historycznych kamienic, pochodzącego głównie z drugiej połowy XIX wieku, w którą wkomponowano nową zabudowę. Projekt opracowano w pracowni Konior Studio pod kierownictwem głównego projektanta założenia Tomasza Koniora, a inwestorem została katowicka spółka – Grupa Epione. Całkowita powierzchnia Iaso wynosi około 34,3 tys. m².
Kompleks łączy funkcje biurowe, hotelowe, gastronomiczne i usługowe. Jednym z jego głównych elementów mają być dwa biurowce określane jako Core Business Hub, oferujące ponad 8 tys. m² powierzchni biurowej. Mają je uzupełniać lokale usługowo-handlowe oraz dwa hotele należące do sieci Marriott – Tribute Portfolio i Fairfield Inn, mające mieć łącznie prawie 250 pokoi. W kompleksie przewidziano również restaurację, bar, przestrzenie konferencyjne, strefę spa oraz podziemny parking.
Położenie Iaso położone jest w kwartale ulic Dworcowej, Dyrekcyjnej, Andrzeja Mielęckiego i Staromiejskiej w Katowicach, na obszarze dzielnicy Śródmieście, w pobliżu Rynku i ulicy Mariackiej którą kompleks zamyka od strony zachodniej, około 18 minut pieszo od Strefy Kultury.
Kwartał oddalony jest od stacji kolejowej Katowice w odległości pięciu minut, natomiast od Międzynarodowego Dworca Autobusowego Katowice dwadzieścia minut pieszo. Najbliższe dwa przystanki tramwajowe, Katowice Rynek Teatr Śląski i Katowice Św. Jana, znajdują się odpowiednio przy ulicy Warszawskiej i przy ulicy św. Jana. Na południe od Iaso, przy ulicy Dworcowej zlokalizowana jest stacja Metroroweru nr 27142.
Iaso wyposażony będzie w na 83 samochody, do którego wjazd znajdzie się od strony ulicy A. Mielęckiego, a także w infrastrukturę dla rowerzystów. Przed wejściem ma zostać utworzony zajazd dla autokarów, a obok Iaso zjazd do parkingu podziemnego. W gmachu zaprojektowano także infrastrukturę do ładowania samochodów elektrycznych.
Charakterystyka Iaso to kompleks mixed-use, który ma składać się z części hotelowej oraz biurowej, a także z obiektów gastronomicznych i usługowych.
Zaplanowano w nim działalność dwóch franczyzowych hoteli sieci Marriot International – cztero-pięciogwiazdkowego Tribute Portfolio i trzy-czterogwiazdkowego Fairfield Inn, wraz z autorskimi lokalami gastronomicznymi Mama Cocha i Panaceum oraz salą balową i . Łącznie hotele mają dysponować 243 pokojami, z czego Tribute ma mieć ich 112, a Fairfield 131. Strefę spa planuje się zlokalizować w kamienicy u zbiegu ulic Dworcowej i A. Mielęckiego.
Część biurowa Iaso pod nazwą Core Business Club, oparta na koncepcji urban office, ma obejmować biurowce Core D (część od strony ulicy Dworcowej) i Core S (od strony ulicy Staromiejskiej), a także lokale usługowo-handlowe z bezpośrednim wejściem z ulicy. Łączna powierzchnia biurowa Core D ma wynieść około 4,8 tys. m², a Core S około 3,5 tys. m². Powierzchnia lokali usługowych w obydwu biurowcach ma wynieść odpowiednio około 500 i 800 m² – łącznie cała powierzchnia handlowo-usługowo-biurowa kompleksu Iaso wyniesie 9592,72 m².
Gmach ma być wyposażony w takie udogodnienia, jak klub fitness, darmowy dostęp do sieci Wi-Fi czy reprezentacyjne części wspólne z recepcją i całodobową ochroną. Same przestrzenie biurowe mają być wyposażone między innymi w system HVAC, cichobieżne windy, oświetlenie LED, podwieszane sufity czy podłogi techniczne z okablowaniem.
Architektura Całkowita powierzchna Iaso wyniesie 34 250 m², powierzchnia użytkowa 27 553 m², powierzchnia zabudowy 6060 m² (bądź 3736 m²), natomiast kubatura 140 034 m³. Wysokość całego kompleksu ma liczyć 24,4 m, długość 101,3 m, natomiast szerokość 82 m. Cześć hotelowa Iaso ma mieć siedem kondygnacji nadziemnych, biurowiec Core D sześć kondygnacji, a biurowiec Core S pięć kondygnacji. Kompleks ma posiadać także jedną kondygnację podziemną, w której ma znaleźć się oraz zaplecze techniczne. Na dachach budynku planuje się montaż paneli fotowoltaicznych oraz ich zagospodarowanie pod tarasy rekreacyjne i zieleń.
Obiekt został zaprojektowany jako połączenie nowej zabudowy z istniejącą tkanką urbanistyczną ze zrewitalizowanymi kamienicami. Do zaprojektowania kompleksu użyto archiwalnych materiałów celem odtworzenia pierwotnego charakteru historycznych fasad budynków. Zgodnie z decyzją konserwatora zabytków znaczna część narożnej kamienicy przy ulicy Dworcowej 1 została zachowana, a z pozostałych zostały tylko fasady. W niektórych budynkach zachowano także inne elementy wnętrz – w tym z kamienicy przy ulicy Dworcowej 3 sklepienia i posadzkę w sieni, a z innego budynku snycerkę oraz sufit kasetonowy sali reprezentacyjnej.
Partery kamienic w porównaniu z pierwotnym założeniem zostaną obniżone do poziomu chodnika, by otworzyć je na ruch pieszy, natomiast oryginalne otwory okienne na poziomie parteru i piwnic zastąpione zostaną dużymi przeszkleniami pełniącymi funkcję witryn lokali handlowo-usługowych. Historyczne fasady kamienic tworzących kompleks mają zostać odrestaurowane w pierwotnym kolorze i strukturze tynku oraz uzupełnione o zniszczone sztukaterie, w tym o dwie kanefory flankujące bramę kamienicy przy ulicy Staromiejskiej 17.
Nowa część założenia swoją wysokością ma nawiązywać do sąsiednich budynków, również pod względem rytmu jej elewacji oraz proporcji. Jej bryła ma wgłębiać się do środka kwartału wraz z kolejnym piętrem. W narożniku ulic Dworcowej i Dyrekcyjnej, w miejscu gdzie kamienicę pierwotnie wieńczyła kopuła, zaprojektowano zaokrąglony narożnik utrzymujący skalę nieistniejącej kopuły. W prefabrykowanej elewacyjnej kracie nadbudowy zaplanowano zastosowanie szlachetnego materiału. Zaprojektowano także ogólnodostępne przeszklone patio, które z założenia ma stać się miejscem przeznaczonym do wypoczynku i spotkań.
Historia Początki oraz przygotowania do budowy (do 2024) lewo|mały|Fragment ulicy Dworcowej w marcu 2021 roku; po prawej pierzeja kamienic dyrekcji kolei, którą pod koniec 2024 roku zaczęto przekształcać w kompleks Iaso
W lipcu 2014 roku zespół siedmiu kamienic przy ulicy Dworcowej, który pierwotnie był siedzibą Królewskiej Dyrekcji Kolei w Katowicach, został wystawiony na sprzedaż przez Polskie Koleje Państwowe. Do czerwca 2015 roku nie było chętnych na jego zakup, a cena kompleksu wynosiła wówczas prawie 10,5 mln złotych. W tym czasie w budynkach mieściła się przychodnia oraz biura. Kamienice ostatecznie kupiła w 2015 roku katowicka Grupa Epione, firma zarządzająca jedną z największych sieci prywatnych przychodni na Górnym Śląsku. Jej prezes Narcyz Wrześniewski pracował w latach 60. XX wieku w Przychodni Lecznictwa Kolejowego, która działała w zakupionym przez Grupę Epione kompleksie zabudowy. Spółka pierwotnie chciała umieścić w zespole kamienic kolejną przychodnię, lecz po zapowiedziach władz miasta Katowice, iż ulica Dworcowa ma stać się reprezentacyjnym deptakiem, plany te uległy zmianom.
W czerwcu 2016 roku Spółka Epione zapowiedziała rewitalizację kamienic, prezentując pierwsze wizualizacje planowanej wówczas inwestycji. Budynek miał mieć odnowione elewacje, a zwieńczony miał zostać szklanym dachem i odbudowaną kopułą w narożniku ulic Dworcowej i Dyrekcyjnej. Trwały wówczas rozmowy z inwestorami zainteresowanymi współpracą w zrewitalizowanych kamienicach, których powierzchnia z ponad 7 tys. m² miała wzrosnąć do ponad 10 tys. m². Miała też powstać wewnątrz oficyn ulica o funkcji gastronomiczno-kawiarnianej, która miała połączyć ulicę Mariacką z ulicą Dyrekcyjną. Projekt ten został opracowany w pracowni architektonicznej Zbigniewa Koziarskiego.
W 2018 roku Spółka Epione uzyskała pozwolenie na budowę – na realizację kompleksowej modernizacji kamienic, a także pozwolenie na rozbiórkę dwóch oficyn – wyburzenia zakończono przed październikiem 2019 roku. W lutym 2022 roku zapowiedziano, iż w rewitalizowanych budynkach przy ulicy Dworcowej miał znaleźć się dwumarkowy hotel sieci Marriott. 10 października 2023 roku wpłynął wniosek inwestora o wydanie kolejnego pozwolenia na budowę – na wzniesienie budynku o funkcji hotelowej, usługowo-biurowej z garażem podziemnym przy ulicy Dworcowej. Grupa Epione otrzymała je na początku 2024 roku.
mały|Jezdnia ulicy Andrzeja Mielęckiego w Katowicach we wrześniu 2025 roku; jej jezdnia asfaltowa została wykonana przełomie października i listopada 2024 roku w związku z rozpoczęciem budowy Iaso
W kwietniu 2024 roku szczegóły inwestycji pod nazwą Kwartał Dworcowa przedstawił Tomasz Konior, właściciel studia architektonicznego Konior Studio i główny projektant założenia. Za jego też namową do 2023 roku Grupa Epione zakupiła łącznie 11 kamienic od różnych instytucji i prywatnych właścicieli w kwartale ulic Dyrekcyjnej, Staromiejskiej, A. Mielęckiego i Dworcowej. Koncepcja projektu zmieniała się i rosła wraz z nabywaniem kolejnym budynków, które przez lata traciły na swoim znaczeniu, a ich doraźne przebudowy pozbawiły istniejącą strukturę wystroju i historycznego detalu kamienic.
Nowy projekt Kwartału Dworcowa opracowano w latach 2021–2024, z czego za projekty wnętrz hotelu premium odpowiadała firma Tremend, a za hotel biznesowy pracownia AGK Architekci. Inwestorem Kwartału Dworcowa została Grupa Epione, inwestorem zastępczym koordynującym proces inwestycyjny kompleksu Hotel Inwest Development, a generalnym wykonawcą firma Chemobudowa-Kraków, która stała się odpowiedzialna za doprowadzenie gmachu do stanu surowego. Firmę tę wyłoniono na początku listopada 2024 roku w drodze kilkustopniowego przetargu.
W ramach prac przygotowawczych do budowy Kwartału Dworcowa przebudowano część nawierzchni ulicy Andrzeja Mielęckiego celem zapewnienia dojazdu ciężkiemu sprzętowi na plac budowy kompleksu – prace te wykonano na przełomie października i listopada 2024 roku. Ściągnięto z jezdni płytki granitowe, zastępując je nawierzchnią mineralno-asfaltową. Docelowo ulicę tę zaplanowano przekształcić w woonerf, gdyż nią miał być nią zapewniony dojazd do parkingu podziemnego Kwartału Dworcowa. Pod koniec października 2024 roku zamknięto działający od 2015 roku w kamienicy przy ulicy Dworcowej 3 lokal „Absurdalna”.
Prace budowlane (od 2024) lewo|mały|Wnętrze Iaso we wrześniu 2025 roku; widok od strony ulicy Andrzeja Mielęckiego
4 listopada 2024 roku został przekazany wykonawcy plac budowy Kwartału Dworcowa. Prace nad właściwą realizacją kompleksu rozpoczęto miesiąc później od prac rozbiórkowych. Przebito przejazd przez kamienicę od strony ulicy A. Mielęckiego na wewnętrzny dziedziniec, aby wprowadzić tam ciężki sprzęt budowlany i by móc kontynuować inwestycję. Około dwunastometrową wnękę wykonano do połowy stycznia 2025 roku, a zgodnie z ustaleniami z konserwatorem zabytków po wykonaniu niezbędnych prac zaplanowano odbudowę w całości rozebranego budynku.
Pod koniec sierpnia 2025 roku dalej trwały prace rozbiórkowe wnętrz kamienic, a także rozpoczęto wykopy pod podziemny garaż. W połowie października tego samego roku trwała końcowa faza prac nad zabezpieczeniem sąsiednich kamienic oraz przygotowaniem do wykonania płyty fundamentowej. Na początku listopada 2025 roku z większości kamienic pozostały już tylko fasady utrzymane w pionie za pomocą specjalnych podpór, kończąc etap prac rozbiórkowych.
mały|Fragment Iaso we wrześniu 2025 roku; gmach na rogu ulic Dyrekcyjnej i Dworcowej
Na początku lutego 2026 roku prezes Grupy Epione Narcyz Wrześniewski zapowiedział, iż kompleks Kwartał Dworcowa będzie nazywał się Iaso. Nazwa ta odnosi się do postaci z mitologii greckiej związanej z procesem odzyskiwania równowagi i regeneracji. W kwietniu tego samego roku zapowiedziano, iż część powierzchni biurowej kompleksu mają zająć firmy związane z medycyną i technologią.