Krasnopol – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim, siedziba gminy Krasnopol. Miejscowość leży przy drodze wojewódzkiej nr 653.

+Integralne części wsi Krasnopol SIMC Nazwa Rodzaj 0760892 Brogi część wsi0760900 Czortek część wsi0760917 Pod Jezioro część wsi0760923 Pod Las część wsi0760930 Pod Pawłówką część wsi0760946 Rozbójnica część wsi

Krasnopol uzyskał lokację miejską w 1770 roku. Został zdegradowany w 1825 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 42-43.. Miasto królewskie w ekonomii grodzieńskiej położone było w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiegoВялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 86.. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Krasnopol. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Na terenie Krasnopola znajduje się zabytkowa synagoga z 1850. Do rejestru zabytków wpisany jest też układ urbanistyczny miejscowości. We wsi znajduje się kościół parafialny pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego oraz synagoga niepełniąca już swej pierwotnej funkcji.

Historia I Rzeczpospolita Krasnopol został założony w 1770 z polecenia Antoniego Tyzenhauza w uroczysku Opidemie przy drodze z Sejn do Wigier i Suwałk. Przywilej miejski uzyskał prawdopodobnie w 1782. Według planów miał stać się głównym ośrodkiem klucza dóbr królewski Pomorze, utworzonego w ramach kolonizacji słabo zaludnionej Puszczy Przełomskiej. W trakcie lokalizacji wyznaczono prostokątny rynek o wymiarach 130x90 m z miejscem pod zabudowę kościelną przy południowej pierzei, a także drugi mniejszy rynek. W 1781 erygowano parafię Przemienienia Pańskiego. Pierwotnie powstał na jej potrzeby drewniany kościół.

Osadnictwo w Krasnopolu, mimo przeznaczenia w tym celu dużych terenów, rozwijało się powoli. W 1786 w Krasnopolu zamieszkiwały 94 rodziny. W mieście osiedlali się także Żydzi – w 1786 w mieście było 6 rodzin żydowskich, zaś w 1792 zamieszkiwało 26 rodzin. Miejscowość nie rozwinęła się w większy ośrodek usługowo-handlowy (w 1792 był w niej tylko 1 kramarz i 6 rzemieślników), pozostając dużą osadą rolniczą.

Królestwo Prus Po III rozbiorze Polski Krasnopol znalazł się w Królestwie Prus w prowincji Prusy Nowowschodnie w powiecie wigierskim. Na przełomie XVIII i XIX w. Krasnopol liczył 533 mieszkańców i 172 domy, z czego Żydzi stanowili 4,5% (40 osób). W mieście działało 29 rzemieślników. Miejscowość miała charakter rolniczy, zajmując 120 włók. Liczba hodowanych zwierząt przedstawiała się następująco: 137 koni, 170 wołów, 180 krów, 99 cieląt, 375 owiec i 614 świń. W czasach panowania pruskiego Krasnopol utracił prawa miejskie.

Księstwo Warszawskie i Królestwo Kongresowe 5 lipca 1807 Krasnopol został zajęty przez brygadę gen. Stanisława Fiszera. Krasnopol wszedł następnie w skład departamenty łomżyńskiego w Księstwie Warszawskim.

W 1827 w Krasnopolu zamieszkiwało 1414 mieszkańców, zaś w 1880 liczba ludności wynosiła 2246 osób. W 1862 w miejscu drewnianego kościoła wybudowano murowaną, późnoklasycystyczną świątynię Przemienienia Pańskiego. W XIX wieku Krasnopol, podobnie jak inne miejscowości powiatu sejneńskiego, specjalizował się ówcześnie w uprawie chmielu.

W trakcie powstania styczniowego pod Krasnopolem 26 sierpnia 1863 miała miejsce potyczka oddziału dowodzonego przez Reklewskiego i Dahlena. Po reorganizacji administracyjnej w 1866 Krasnopol wszedł w skład powiatu sejneńskiego w guberni suwalskiej.

Dwudziestolecie międzywojenne Po I wojnie światowej Krasnopol wszedł w skład Polski dopiero w sierpniu 1919. Liczba ludności Krasnopola spadła po wojnie do 1192 mieszkańców. W 1929 we wsi był kościół katolicki oraz synagoga.

Zabytki Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są następujące obiekty:

układ urbanistyczny (część), XVIII/XIX w. (nr rej.: 437 z 28.11.1985) kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego, 1862 (nr rej.: A-916 z 17.08.1992) kaplica pw. św. Agaty, drewniana, XIX/XX w. (nr rej.: A-916 z 17.08.1992) cmentarz rzymskokatolicki tzw. „stary” (nr rej.: 634 z 11.01.1989) cmentarz rzymskokatolicki tzw. „nowy” (nr rej.: 635 z 11.01.1989) zadaszenie studni drewniane, Rynek, 1941 (nr rej.: 49 z 9.02.1980)

Synagoga Synagoga została wybudowana w 1850. Zlokalizowano ją przy Małym Rynku Żydowskim (obecnie ul. Polna). Wybudowano ją na planie prostokąta z surowego kamienia, oszkarpowano ją i pokryto gontem. W trakcie okupacji Niemcy zdewastowali synagogę. Po wojnie budynek niszczał, a następnie został przeznaczony na magazyn. Obecnie jest otynkowany i pokryty dachówką.

Szkoła Dzieci i młodzież z Gminy Krasnopol uczęszczają do nowego budynku szkoły, w którym mieści się Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II.

Ludzie związani z Krasnopolem

Zobacz też Cmentarz żydowski w Krasnopolu

Przypisy

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Dawne miasta w województwie podlaskim Kategoria:Miasta ekonomii grodzieńskiej Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XVIII wieku