mały|Para lesbijska, Waszyngton, 2015|alt=Dwie szeroko uśmiechnięte kobiety przytulają się stykając się bokami głów. W tle widoczny jest fragment fasady budynku Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych z widocznym tympanonem i kolumnami. Kobieta stojąca po prawej jest lekko wyższa, czarnoskóra i ma krótkie czarne włosy. Kobieta po lewej ma ciemno rude pofalowane włosy sięgające jej do ramion ma na sobie czerwono-szarą bluzkę. Kobieta po prawej ma na sobie ciemnoniebieską koszulę w białą kratkę.
mały|Para gejowska, Baltimore, 2017
Homoseksualność, homoseksualizm (z greki ὁμόιος homoios „taki sam, równy” oraz z „płciowy”) – pociąg romantyczny, seksualny lub zachowanie seksualne pomiędzy osobami tej samej płci. Obok heteroseksualności i biseksualności jest jedną z trzech głównych orientacji psychoseksualnych w ramach kontinuum seksualnego.
Naukowcy podejrzewają, że homoseksualizm jest spowodowany złożoną zależnością wpływów genetycznych, hormonalnych i środowiskowych i nie uważają, by był on kwestią wyboru. Uznają teorie biologiczne, i choć niektórzy wskazują także czynniki społeczne, to podkreślają biologiczne podłoże homoseksualizmu, zwłaszcza w przypadku mężczyzn. Nie ma przekonujących dowodów na rolę odgrywaną przez rodzicielstwo lub doświadczenia z wczesnego dzieciństwa w kształtowaniu homoseksualizmu. Z powodu braku możliwości naturalnego rozmnażania płciowego pomiędzy osobnikami tej samej płci powszechny w społeczeństwie jest wywodzący się z filozofii klasycznej etyczny pogląd o nienaturalności aktów homoseksualnychPlato; Saunders, Trevor J. (1970). The laws. Harmondsworth, Eng.: Penguin. p. 340. ISBN 0-14-044222-7. OCLC 94283. "... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature."https://oko.press/czy-ewolucja-moze-promowac-homoseksualizmKoenig, Harold G.; Dykman, Jackson (2012). Religion and Spirituality in Psychiatry. Cambridge: Cambridge University Press. p. 43. ISBN 9780521889520. "the overwhelming majority of Christian churches have maintained their positions that homosexual behavior is sinful". Badania naukowe wykazały jednak, że sam pociąg homoseksualny nie jest sam w sobie źródłem negatywnych skutków psychologicznych. Poza ludźmi zachowania homoseksualne zostały udokumentowane u wielu gatunków zwierząt, jednakże tylko w przypadkach owiec domowych wykryto istnienie homoseksualnej orientacji płciowejhttps://doi.org/10.1177%2F1529100616637616. Nie ma wystarczających dowodów na poparcie interwencji psychologicznych w celu zmiany homoseksualnej orientacji płciowej ani upodobań seksualnych w ogóle. Brak badań dowodzących skuteczności takich interwencjiAmerican Psychological Association: Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts..
Najczęstsze oznaczenia określające osoby homoseksualne to „lesbijka” dla kobiet i „gej” dla mężczyzn (choć w języku angielskim słowo jest używane zarówno w odniesieniu do homoseksualnych mężczyzn, jak i kobiet). Wiele gejów i lesbijek żyje w trwałych i wzajemnie oddanych związkachCensus statistics show quarter of California same-sex couples raising kids
Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children
87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma .. W zakresie kluczowych aspektów psychologicznych takie związki są równoważne relacjom heteroseksualnymAnswers to Your Questions For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality.. Liczba osób, które identyfikują się jako osoby homoseksualne oraz odsetek osób doświadczających związków seksualnych z osobami tej samej płci są trudne do oszacowania z różnych powodów, m.in. dlatego że wiele osób homoseksualnych nie ujawnia otwarcie swojej orientacji z powodu homofobii i innych form nietolerancjiLeVay, Simon (1996). Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality. Cambridge: The MIT Press ..
Związki i akty homoseksualne były afirmowane, a także potępiane na przestrzeni dziejów, w zależności od formy, jaką przyjmowały, i kultury, w jakiej występowały. Liberalizacja stosunku do homoseksualności w państwach zachodnich następowała powoli. Tolerancja lub aprobata dla homoseksualności zaczęły zwiększać się stopniowo od czasów rewolucji seksualnej w latach 60. XX wieku, a dopiero od początku XXI wieku warunki polityczne umożliwiły formalną widoczność i podliczenie osób homoseksualnych. Nastąpiła też zmiana w zakresie zwiększenia widoczności oraz uznania równych praw osób homoseksualnych przez większość państw zachodnich, w tym: prawa do zakładania rodziny, zawierania małżeństw i związków partnerskich, adopcji i wychowywania dzieci, zatrudnienia, służby wojskowej, równego dostępu do opieki zdrowotnej. Wprowadzono mechanizmy prawne przeciwdziałające aktom nienawiści na tle orientacji seksualnej (niekiedy przyjmujące formę cenzury wypowiedzi podważających naturalność homoseksualizmuhttps://www.bbc.com/news/world-europe-60111140), w tym wobec osób w okresie dojrzewania szczególnie narażonym na przemoc.
Dla niektórych osób homoseksualnych ważnym aspektem ich tożsamości jest przynależność do społeczności LGBTKann, Laura; O'Malley Olsen, Emily; McManus, Tim; Harris, William A.; et al. (August 11, 2016). "Sexual Identity, Sex of Sexual Contacts, and Health-Related Behaviors Among Students in Grades 9–12 — United States and Selected Sites, 2015; Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR)". Centers for Disease Control and Prevention. Archived from the original on August 26, 2019. Retrieved March 20, 2017..
Termin Znaczenie słowa „homoseksualność” może się różnić w zależności od kontekstu. Współcześnie określenie to bywa rozumiane w trzech powiązanych wzajemnie znaczeniach: stan pociągu seksualnego/romantycznego lub podniecenia (), w którym istnieją u danej osoby szczególne preferencje lub predyspozycje do angażowania się w kontakty seksualne z drugą osobą tej samej płci, zachowanie seksualne (ang. ), kontakty seksualne z drugą osobą tej samej płci. Jeśli takie zachowania występują bez pociągu homoseksualnego czy przyjmowania tożsamości homoseksualnej (np. kontakty homoseksualne więźniów) określane są jako homoseksualność sytuacyjna lub pseudohomoseksualność, rola społeczna i tożsamość seksualna (ang. ), rozumiane jako jedna z wielu ról istniejących w społeczeństwach. W krajach zachodnich istnieje tendencja do łączenia wszystkich trzech znaczeń, w efekcie osoby homoseksualne wykazują określone zachowania ze względu na swoje predyspozycje, prowadząc jednocześnie określony styl życia. W koncepcji orientacji seksualnej pociąg seksualny, zachowania i tożsamość ściśle się ze sobą łączą, a ich oddzielne traktowanie jest źródłem błędów.
Pochodzenie pojęcia mały|Karl-Maria Kertbeny wprowadził określenie „homoseksualny”. Po raz pierwszy zostało ono użyte w liście na ilustracji.|alt=Skan fragmentu dokumentu. Cała powierzchnia ilustracji jest pokryta odręcznym pismem. Na środku jasno żółtym kolorem zaznaczone jest słowo homosexual. Termin „homoseksualizm” został utworzony w 1869 roku przez pisarza Karla Kertbenego jako przeciwieństwo heteroseksualizmu. Jako termin medyczny określenie to pojawiło się po raz pierwszy w 1892 w tłumaczeniu C.G. Chaddocka dzieła Psychopathia Sexualis Kraffta-Ebinga na język angielski, jednak z negatywną konotacją (jako patologia).
Homoseksualność/homoseksualizm Termin homoseksualizm to termin, który pojawił się w XIX w. jako termin medyczny, stąd końcówka -izm, kojarzona z chorobą lub zaburzeniem4.6. Homoseksualizm/homoseksualność i homoseksualista, [w:] Jagoda Rodzoch-Malek, W JAKI SPOSÓB MÓWI SIĘ W POLSZCZYŹNIE O HOMOSEKSUALIZMIE I OSOBACH HOMOSEKSUALNYCH? ANALIZA LEKSYKI NA PODSTAWIE DANYCH LEKSYKOGRAFICZNYCH I TEKSTOWYCH, UW Dorota Zdunkiewicz-Jedynak, Warszawa: Uniwersytet Warszawski, Wydział Polonistyki, 2012, s. 89-96 [dostęp 2024-08-03] [zarchiwizowane z adresu 2024-07-31] (pol.).. Homoseksualizm był jednak sukcesywnie wykreślany z list chorób i zaburzeń psychicznych od lat siedemdziesiątych do lat dziewięćdziesiątych XX w.: w 1973 roku z klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), a w 1991 roku – z Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (International Classification of Diseases and Related Health Problems) opracowanej przez Światową Organizację Zdrowia. Współcześnie, ze względu na szacunek do osób homoseksualnych, formę homoseksualność uważa się za właściwszą; w wielu językach formy odpowiadające angielskiemu homosexualism zostały wyparte przez formy typu homosexuality, ze względu na uważanie formy homosexualism za uwłaczającą oraz towarzyszące temu terminowi skojarzenie z ideologią, a nie orientacją seksualną. Świadczą o tym działania ruchów LGBTKostrzewa Y., Dzierżanowski M., Miecznikowski G., Jak pisać i mówić o osobach LGBT+: poradnik, Wyd. 1, Warszawa: Wydawn. Newsroom, 2021, ISBN 978-83-939601-4-9 [dostęp 2024-08-30] (pol.)., artykuły naukowe, oświadczenia seksuologów i psychologów, a także stanowiska instytucji: Stowarzyszenia Lambda Warszawa, Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego na temat zdrowia osób o orientacji homoseksualnej, Rady Języka PolskiegoJakubczak C., Jak mówić i pisać o osobach LGBT, [w:] Poradnik: Jak mówić i pisać o grupach narażonych na dyskryminację. Etyka języka i odpowiedzialna komunikacja., 2021, s. 13-19 [dostęp 2024-08-30] (pol.). oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Niektóre firmy (m.in. Ikea) zwracają uwagę na stosowanie formy homoseksualność, aby zachować szacunek w stosunku do homoseksualnych pracownikówLeksykon Dobrego Języka [online] (pol.)..
Określenia Historyczne Język staropolski miał dosyć bogatą leksykę seksu między mężczyznami: „samcołożnik" pochodzi z 1619 roku; słowo to było używane w przekładach Biblii. Inne staropolskie określenia homoseksualnego mężczyzny to: „dodomczyk”, „chłopczykarz”, „sodomita”, „mężolubnik”, „mężołożnik”. „Paziolubstwo” z kolei określało efebofilię wśród szlachetnie urodzonych.
W XIX wieku do określenia męskiej orientacji homoseksualnej zaczęto używać wielu nowych terminów zapożyczonych z języka starogreckiego: „uranizm” bądź „pederastia”. Orientacja lesbijska (seks między kobietami) była zaś określana jako „safizm” lub „trybadyzm”.
Słowa te, dziś rzadko spotykane, mają pewne niuanse znaczeniowe. Uranizm oznaczał seks między mężczyznami (od boga Uranosa, ojca bogów i tytanów, władcy nieba). Słowo „pederastia” pochodzi od greckiego paiderastia, co znaczy „miłość do chłopców” (z greckiego pais – chłopiec i erastes – kochanek) – w starożytnej Grecji typowe były stosunki homoseksualne między dojrzałymi mężczyznami a dorastającymi chłopcami. Encyklopedia PWN definiuje pederastię jako homoseksualizm męski, w szczególności zachowania seksualne dorosłego mężczyzny wobec młodzieńca, a w obiegowym znaczeniu jako stosunek analny mężczyzny z młodzieńcem. Safizm to określenie miłości lesbijskiej pochodzące od imienia poetki greckiej Safony, autorki czułych wierszy miłosnych skierowanych do kobiet. Trybadyzm oznacza rodzaj seksu między kobietami, polegający na ocieraniu się intymnymi częściami ciała (od gr. tríbein – ocierać się, trzeć). Termin homoseksualizm pojawił się w Słowniku wyrazów obcych Trzaski, Everta i Michalskiego, wydanym w roku 1927, i został tam zdefiniowany jako „pociąg płciowy do osób tej samej płci”.
Współczesne thumb|Tęczowa flaga – międzynarodowy symbol społeczności LGBT+|alt=Tęczowa flaga powiewa na tle błękitnego nieba zakrywając częściowo promienie słońca. Flaga wisi czerwonym pasem do góry a fioletowy jest na dole.