Siary – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa, granicząca z Gorlicami.
Siary położone są w dolinie potoku Siarki i Sękówki na powierzchni 7,5 km kw. Nad doliną wznoszą się góry: Obocz (627 m n.p.m.) i Huszcza (581 m n.p.m.), po lewej Bartnia Góra (629 m n.p.m.). Siary graniczą od wschodu z Sękową, od zachodu z Bielanką i Ropicą Polską, od południa z Owczarami, a od północy z Gorlicami.
+ Integralne części wsi Siary SIMC Nazwa Rodzaj0465130 Chłopski Las część wsi0465147 Ćwiercie część wsi0465153 Dziadówka część wsi0465160 Na Szlabancie część wsi0465176 Podlesie część wsi0465182 Puste Pole część wsi0465199 Rzemieszka część wsi0465207 Siary Górne część wsi0465213 Siary Środkowe część wsi0465220 Zawodzie część wsi
Historia Założycielem miejscowości był Sobiesław Socha. W 1388 król Władysław Jagiełło wydał w Bieczu dokument upoważniający Sobiesława Sochę do osadzenia wsi Siary na prawie niemieckim. W końcu XVI wieku określana jako wieś królewska starostwa bieckiego w powiecie bieckim województwa krakowskiego Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, s. 94.. Pod koniec XVIII wieku należała do Ewarysta Andrzeja Kuropatnickiego. Popularna jeszcze w połowie XIX w. „Geografia (...) Galicyi i Lodomeryi” jego autorstwa (wyd. 1786) podawała krótko: Siary. Wieś hrabiów Kuropatnickich domu dziedziczna; wielością tkaczów i źródłem ropy tłustej obdarzona.
W latach 1954–1959 wieś była siedzibą władz gromady Siary, po jej zniesieniu w gromadzie Sękowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.
Zabytki Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. cmentarz z I wojny światowej nr 76; zespół pałacowy; stodoła w zespole plebańskim; park leśny; chałupa nr 99; chałupa kurna, drewniana, z XVIII/XIX w., przeniesiona do Skansenu Wsi Pogórzańskiej im. prof. Romana Reinfussa w Szymbarku.
Zespół pałacowo-parkowy w Siarach
We wsi Siary znajduje się eklektyczny pałac potentata naftowego Władysława Długosza. Początki założenia w formie drewnianego dworu sięgają XIV wieku. Okazały budynek usytuowany jest na wysokiej, pionowo spadającej w dolinę Sękówki skarpie. Pałac otoczony jest rozległym parkiem z unikatowymi rzeźbami. Obecnie obiekt stanowi własność prywatną Edwarda Brzostowskiego.
W miejscowości działało państwowe gospodarstwo rolne – Stadnina Koni SiaryInternetowy System Aktów Prawnych.. Od 1994 jako Stadnina Koni Skarbu Państwa SiaryInternetowy System Aktów Prawnych., a następnie sprywatyzowana.
Złoża ropy naftowej Miejscowość jest znana z eksploatowanych już w XVII wieku, złóż ropy naftowej. W 1790 r. istniały na pograniczu wsi Siary i Sękowa studnie ropne, dzierżawione i eksploatowane przez chłopów pańszczyźnianych od właściciela pól, Jana Wybranowskiego. Ks. Stanisław Staszic prawdopodobnie tutaj oglądał sposób wydobywania „skałoleju”, który przedstawił w 1814 r. w rozprawie na forum Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk. Oficjalnie złoże odkryte w 1852 r. przez księcia Stanisława Jabłonowskiego, który założył w „Pustym Lesie” w Siarach pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. W latach 1852–1854 wykonano najgłębsze szyby wykopane ręcznie, z których dostarczano ropę Ignacemu Łukasiewiczowi do Gorlic. Złoże jest zaliczane do najstarszych w Polsce. Obecnie jest na wyczerpaniu.
Szlaki turystyczne Szlaki piesze Gorlice – Siary – Przełęcz Owczarska (501 m n.p.m.) – Magura Małastowska – Przełęcz Małastowska (604 m n.p.m.) – Banica – Bartne
Szlaki rowerowe (Rowerowy Szlak Winny) Gorlice – Siary – Owczary – Małastów – Ropica Górna – Bodaki – Bartne
Zobacz też Cmentarz wojenny nr 76 – Siary
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). GUS. Rejestr TERYT.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie starostwa bieckiego Kategoria:Wsie w Polsce lokowane w XIV wieku Kategoria:Wsie w powiecie gorlickim