Szarłata, dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Szarlota30.12.2014 r., Uchwała Gminy Przodkowo Nr II/18/2014 - Numer przypisany dodatkowej nazwie miejscowości lub obiektu fizjograficznego w MSWiA - NM/57-28, (niem. Charlotte) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Przodkowo. Leży na Kaszubach. Ma status sołectwa.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
Krajobraz charakteryzuje się rzeźbą polodowcową – występują tu liczne pagórki morenowe (moreny czołowe), duże różnice względnej wysokości terenu, wytopiska polodowcowe, wrzosowiska i torfowiska.
W odległości 2–4 km znajdują się dwa jeziora: Jezioro Czarne i Jezioro Białe, kąpielisko miasta Kartuzy. Wieś posiada rozproszoną zabudowę.
Integralne części wsi + Integralne części wsi SzarłataSIMC Nazwa Rodzaj0169779 Bagniewo część wsi0169785 Bielawy część wsi0169791 Brzeziny część wsi0169800 Czarna Huta część wsi0169816 Gliniewo część wsi0169822 Masłowo część wsi0169839 Stanisławy część wsi
Nazwa miejscowości Wieś pierwszy raz wzmiankowana w roku 1753 w formie Szarlotendal. Była to spolszczona wersja dolnoniemieckiej wersji Charlottendal, czyli 'Dolina Szarloty'. W pierwszym członie jest żeńskie imię Charlotte, zapożyczone od Francuzów i będące odpowiednikiem polskiego imienia Karolina. W drugim członie jest dolnoniemiecki rzeczownik Dal, odpowiadający ogólnoniemieckiemu Tal, czyli 'dolina'. Ostatecznie w nazwie utrwaliło się tylko imię Charlotte, spolszczone do formy Szarłata. Dostępne źródła nie wskazują konkretnej Karoliny, która dała początek nazwie miejscowościBreza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.104.
Historia miejscowości Wieś pierwszy raz wzmiankowana w roku 1753. W 1883 roku istniała w miejscowości szkoła katolicka, w której jeden nauczyciel uczył 101 dzieci. W roku 1885 we wsi było 188 domów i 1.153 mieszkańcówpodane liczby uwzględniają też Hopy, obecnie oddzielną wieś, ówcześnie przysiółek Szarłaty.
Na koniec 1892 r. miejscowość, łącznie z przyległościami zamieszkiwało 1.251 osób. Językiem ojczystym dla 1.172 z nich był kaszubski, dla 79 niemiecki.
Od pierwszej połowy listopada 1906 r. do co najmniej 7 maja 1907 r. w miejscowej szkole elementarnej trwał strajk dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim. Z uczestników strajku znane są nazwiska następujących dzieci: Lewińscy, Szelkowie, Śnikowscy. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnychL. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 218..
Oficjalna pruska statystyka z 1910 roku odnotowuje we wsi, na podstawie deklarowanego języka ojczystego: 1.420 Kaszubów i 63 Niemców, łącznie 1.483 osoby.
Miejscową szkołę przebudowano w latach 1981–1983. Obecnie bryła budynku całkowicie odbiega od formy pierwotnej. Na uwagę zasługuje jednak fakt pozostawienia oryginalnych fundamentów i podmurówki, wykonanych z bloków granitu.
Przypisy Raport o stanie gminy Przodkowo w 2025. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2025 s. 9 Strona gminy, sołectwa Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().
Linki zewnętrzne