Sauli Väinämö Niinistö (ur. 24 sierpnia 1948 w Salo) – fiński polityk i prawnik. Deputowany do parlamentu i od 2007 do 2011 jego przewodniczący, były minister i wicepremier, kandydat w wyborach prezydenckich w 2006, 2012 i 2018. Prezydent Finlandii w latach 2012–2024.
Życiorys W 1967 zdał egzamin maturalny w Salo, w 1974 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie w Turku. Prowadził następnie w rodzinnym Salo kancelarię prawniczą. W latach 1977–1992 zasiadał w samorządzie lokalnym tej miejscowości. W 1987 uzyskał mandat posła do Eduskunty, w kolejnych wyborach parlamentarnych ubiegał się z powodzeniem o reelekcję z ramienia Partii Koalicji Narodowej. W 1994 został przewodniczącym tego ugrupowania. Rok później wszedł do koalicyjnego rządu Paava Lipponena jako minister sprawiedliwości. W 1996 po rekonstrukcji tego gabinetu objął urząd ministra finansów, który sprawował do 2003. Jednocześnie w latach 1995–2001 pełnił funkcję wicepremiera.
W 2000 odmówił ubiegania się o prezydenturę, rok później na pozycji lidera Kok. zastąpił go Ville Itälä. W 2003 wycofał się z działalności politycznej, odszedł z rządu i parlamentu, obejmując stanowisko w zarządzie Europejskiego Banku Inwestycyjnego. W marcu 2005 ogłosił jednak zamiar kandydowania w wyborach prezydenckich w styczniu następnego roku. W pierwszej turze wyborów zajął drugie miejsce (zdobył 24,1% głosów). Przed drugą turą otrzymał wsparcie ze strony rządzących centrystów premiera Mattiego Vanhanena, jednak przegrał z ubiegającą się o reelekcję socjaldemokratyczną prezydent Tarją Halonen (uzyskał 48,2% głosów).
Na skutek wyborów w 2007 Sauli Niinistö powrócił do sprawowania mandatu poselskiego, uzyskując najwyższe w skali kraju indywidualne poparcie, obejmując następnie urząd przewodniczącego fińskiego parlamentu. W 2009 został prezesem Fińskiego Związku Piłki Nożnej, z tego stanowiska zrezygnował po wyborze na urząd prezydenta Finlandii w 2012.
W 2011 nie kandydował na kolejną kadencję parlamentu. Ponownie został natomiast kandydatem swojego ugrupowania w wyborach prezydenckich w 2012. W pierwszej turze głosowania otrzymał 37,0% głosów, zajmując 1. miejsce i przechodząc do drugiej tury. W drugiej turze wyborów dostał poparcie na poziomie 62,6%, wygrywając z Pekką Haavisto. Urząd prezydenta Finlandii objął 1 marca 2012.
W 2017 Sauli Niinistö zapowiedział ubieganie się o reelekcję w wyborach prezydenckich w 2018 jako kandydat niezależny. We wrześniu ogłosił zebranie 156 tysięcy podpisów pod swoją kandydaturą. Oficjalnego poparcia udzieliły mu Partia Koalicji Narodowej oraz partia Chrześcijańscy Demokraci. Sauli Niinistö w pierwszej turze głosowania otrzymał 62,7% głosów, zapewniając sobie już wówczas reelekcję na drugą kadencję. 1 marca 2024 zakończył urzędowanie.
Życie prywatne Jego pierwszą żoną od 1974 była Marja-Leena Alanko, która zginęła w wypadku drogowym w 1995; z tego związku ma dwóch synów (ur. 1975 i ur. 1980). W 2009 zawarł związek małżeński z Jenni Haukio, z którą ma syna (ur. 2018).
Znany jest m.in. jako wrotkarz. W czasie pełnienia funkcji ministerialnych w mediach komentowano jego związek z deputowaną opozycyjnych wówczas centrystów Tanją Karpelą (późniejszą minister kultury), zakończony zerwaniem zaręczyn w 2004. W tym samym roku Sauli Niinistö był w gronie osób, które przeżyły azjatycki kataklizm tsunami.
Odznaczenia Łańcuch Krzyża Wielkiego Orderu Białej Róży Finlandii (z urzędu, 2012) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Wolności (z urzędu, 2012) Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii (z urzędu, 2012) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (2008) Order Słonia (2013) Order Sokoła Islandzkiego I klasy (2013) Krzyż Wielki Order Witolda Wielkiego (2013) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej (2014) Order Orła Białego (2015). Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy (2021) Honorowy Członek Europejskiego Orderu Zasługi (2026)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Fińscy ministrowie finansów Kategoria:Fińscy ministrowie sprawiedliwości Kategoria:Fińscy parlamentarzyści Kategoria:Kandydaci na urząd prezydenta Finlandii Kategoria:Ludzie urodzeni w Salo Kategoria:Odznaczeni Orderem Białej Róży Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Wolności (Finlandia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Politycy Partii Koalicji Narodowej Kategoria:Prezydenci Finlandii Kategoria:Wicepremierzy Finlandii Kategoria:Urodzeni w 1948 Kategoria:Odznaczeni Orderem Księcia Jarosława Mądrego Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Islandzkiego Kategoria:Odznaczeni Wielkim Krzyżem Orderu Witolda Wielkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Odznaczeni Europejskim Orderem Zasługi