Epidemiologia (gr. epi „na”, demos „lud”, logos „słowo, nauka”) – badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia, a także zastosowanie tej wiedzy do kontrolowania problemów zdrowotnych. Epidemiologia bada wpływ czynników środowiskowych oraz warunków występowania epidemii spowodowanych chorobami w określonej populacji, wpływających na stan jej zdrowie. Może dotyczyć chorób ludzi, innych zwierząt lub roślin.
Cele Cele tej nauki w zakresie dotyczącym ludzi osiąga się przez badanie: rozpowszechnienia chorób, czyli częstości występowania i rozmieszczenia chorób w danej populacji ludzkiej rozpowszechnienia inwalidztw i ich przyczyn rozpowszechnienia zgonów i ich przyczyn.
Miary epidemiologiczne Zdobywa te informacje przez pomiar: pozytywnych mierników stanu zdrowia: dotyczących rozwoju fizycznego, oceny sprawności fizycznej, ustalenia wskaźnika wydolności, negatywnych mierników stanu zdrowia: dotyczących chorób: ustalenie chorobowości. Opisuje ona liczbę osób chorujących wcześniej i tych, którzy zachorowali w określonym okresie, zazwyczaj w okresie ostatnich 12 miesięcy. Jeśli odnosi się to do dłuższego okresu, to nazywa się ją chorobowością okresową. Jeśli przedstawia informacje o wszystkich chorych, którzy chorowali kiedykolwiek w swoim życiu do czasu badania, to nazywa się ją chorobowością skumulowaną lub zbiorczą. ustalenie zapadalności, dotyczących zgonów: ustalenie umieralności, ustalenie śmiertelności.
+ Negatywne mierniki stanu zdrowia Miernik licznik mianownikChorobowość liczba chorych populacja Zachorowalność liczba nowych chorych populacja narażona Umieralność liczba zgonów populacja Śmiertelność liczba zgonów z powodu określonej choroby liczba chorych
Populacja Badania te dotyczą określonych populacji. Z reguły czynnikiem decydującym o określeniu populacji jest: wiek, miejsce zamieszkania, narażenie na czynniki ryzyka wystąpienia danego schorzenia.
Rodzaje badań epidemiologicznych Badania przeglądowe prowadzone w celu określenia stanu zdrowia określonej populacji. Na tej podstawie można określić współczynnik chorobowości lub potwierdzić, że dana populacja jest wolna od określonej choroby. Są także pomocne w ocenie wpływu warunków zewnętrznych na powstawanie i szerzenie się choroby. Badania obserwacyjne: kliniczno-kontrolne (retrospektywne), w których wybiera się odpowiednią grupę przypadków o określonym statusie choroby. Pula badanych dzieli się na osoby, które chorują (ich choroba jest jednorodna pod względem nozologicznym) oraz grupę kontrolną, w której choroba nie występuje. Następnie ustala się potencjalne ekspozycje, które mogły wystąpić w przeszłości danej populacji. kohortowe (prospektywne) selekcjonujące obiekty badań w zależności od stanu ich ekspozycji i zazwyczaj osoby są zdrowe na początku badań. Punktem wyjścia tego badania są określone uwarunkowania środowiska, dla których w obserwacji długofalowej poszukuje się odpowiednich skutków zdrowotnych przekrojowe Badania eksperymentalne: polegające na celowym i kontrolowanym sterowaniu przyczyną wywołującą zjawiska zdrowotne.
Ognisko zakaźne Ognisko zakaźne (focus of infection) jest (w epidemiologii) ściśle określonym geograficznie miejscem, w którym znajdują się trzy czynniki niezbędne do transmisji epidemiologicznej: populacja ludzka wrażliwa na zakażenie, źródło zakażenia i odpowiednie warunki środowiska.
Zobacz też
badanie stanu zdrowia epidemiologia kliniczna wielochorobowość
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych Słowniczek terminów epidemiologicznych
Kategoria:Specjalności lekarskie