Dźwierzno (niem. Seefelte, Zefeld (1438), Schwirsen (1874))– wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Chełmża.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 433 mieszkańców. Jest dziesiątą co do wielkości miejscowością gminy Chełmża.
Historia W okresie krzyżackim Dźwierzno stanowiło dobra rycerskie. W 1341 roku wielki mistrz Dietrich von Altenburg nadał tutejsze osiem włók swojemu słudze Hansowi von Seefelte. W 1403 roku posiadaczem majątku rycerskiego był Hannos Seykaw, a w latach 1438–1453 właścicielem części wsi był Hans Ruckusz, aktywny członek antykrzyżackiego Związku Pruskiego.
Po drugim pokoju toruńskim (1466) wieś stała się dobrem króla polskiego. W 1526 roku Zygmunt I Stary nadał ją Jakubowi Rokuszowi. Miejscowość była gniazdem rodu rycerskiego Rokuszów von Sefelden vel Dźwierznickich herbu Hybryda. W następnych latach Dźwierzno należało do rodziny Konopackich.
W 1617 roku Konopaccy sprzedali majątek klasztorowi benedyktynek w Toruniu; w rękach zakonnic wieś pozostawała do końca XVIII wieku, a po sekularyzacji, na początku XIX wieku, została przejęta przez państwo pruskie. Folwark był wydzierżawiany — wśród dzierżawców wymieniani są Johann Kohler (1788) i January Borowski (1803), natomiast od 1866 roku majątek występuje jako własność rodziny von Falkenhayn.
Zabytki thumb|left|Barokowy ołtarz w kościele w Dźwierznie Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Dźwierznie, parafialny, gotycki, wzniesiony około roku 1300 przez Krzyżaków, którzy wydzielili wówczas tutejszą parafię z chełmżyńskiej. Jednonawowy kamienny kościół, znajdujący się we wsi, został przebudowany w XVII wieku, w 1864 roku dobudowano ceglaną wieżę. Barokowe wyposażenie wnętrza pochodzi z XVIII wieku.
Filia obozu Stutthof (KL) w Dźwierznie thumb|left|Pomnik na cmentarzu Latem 1944 r. do okolic Chełmży przyjechało 5 tysięcy Żydówek w trzech transportach ze Stutthofu (KL), gdzie trafiły głównie z Auschwitz, ale też z Litwy, Łotwy i Estonii. W ramach podobozu Baukommando Weichsel (Organisation Todt, Thorn) kobiety wykonywały prymitywne prace, np. kopały rowy przeciwczołgowe. Mieszkały w zatłoczonych stodołach, owczarniach, przy majątkach, m.in. w Bocieniu, Szerokopasie, Grodnie; żyły w tragicznych warunkach, o czym świadczą zachowane meldunki, jakie płynęły do KL Stutthof. Na cmentarzu w Dźwierznie znajduje się zbiorowa mogiła i pomnik poświęcony Pamięci kobiet żydowskich zamęczonych w hitlerowskich obozach pracy - podobozu Stutthof w Bocieniu i Szerokopasie.
Zobacz też Dźwierzno
Przypisy
Kategoria:Dźwierzno (województwo kujawsko-pomorskie)