thumb|Tablica miejscowości mały|Toporzysko na mapie z 1755r. Toporzysko – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Zławieś Wielka.

Nazwa Miejscowość leży na pograniczu Mazowsza oraz Pomorza i związana była historycznie z ziemią chełmińską na Pomorzu Nadwiślańskim. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w dokumencie z 1405 jako "Thoppericzh, Toppericz, Taporicz, Topperisch", a w 1555 "Toporzisk, Toporzysko, Toporsisk".

Po rozbiorach Polski wieś nosiła także niemieckie nazwy: AmthalMeyers Orts- und Verkehrs-lexikon des deutschen Reichs, AmtalGemeinde- und Wohnplatzlexikon des Reichsgaus Danzig-Westpreussen, 1944.

Historia Tereny, na których powstała miejscowość były jednak zasiedlone znacznie wcześniej. W okolicy archeolodzy odnaleźli pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska.

Od 1226 po sprowadzeniu na Mazowsze zakonu krzyżackiego przez księcia Konrada I mazowieckiego tereny, na których leży miejscowość w XIII-XV wieku znalazły się we władaniu krzyżaków. Około 1423-1424 znajdowała się w prokurii bierzgłowskiej z siedzibą w Bierzgłowie.

W 1405 i w 1411 odnotowana jako własność Kristiana z Toporzyska. Pierwszy zapis związany ze wsią mówi o tym, że 1405 Kirstan wziął udział w wyprawie na Gotlandię, za ktorą otrzymał 7 grzywien odszkodowania za konia. W 1409 otrzymał 5 grzywien za konia w wyprawie na Dobrzyń. W 1414 w czasie wojny głodowej, jaką prowadził zakon z Koroną Królestwa Polskiego w miejscowości odnotowano szkody wojenne na kwotę 200 grzywien, a później na 1200 grzywien. Wieś została wówczas spalona. W latach 1423-1424 Toporzysko było wsią rycerską liczącą 33 łany, a jej właściciel był zobowiązany do służby zakonowi w zbroi lekkiej.

W 1466 na mocy traktatu toruńskiego podpisanego po zakończonej wojnie trzynastoletniej miejscowość została włączona do Korony. W 1522 bracia: Jerzy von Heselecht (z Leszcza) oraz Jan, Mikołaj i Augustyn von Launaw (z Suchostrzyg) sprzedali 15 łanów w Toporzysku oraz pół łąki zwanej "Teschna" lub "Jeszna" medykowi Michałowi Krauszowi. W 1523 Krausz sprzedał 5 łanów Hansowi von de Brücken. W 1538 Marcin Bande sprzedał Janowi Głuchowskiemu 20 łanów za 800 grzywien. W 1543 Mikołaj Heselicht (z Leszcza) sprzedał swemu bratu Krystanowi 5 łanów za 150 grzywien. W 1554 Stanisław Głuchowski sprzedał za 100 grzywien czynsz 6 grzywien z 4 łanów w Toporzysku altarii św. Michała w katedrze chełmżyńskiej. W 1570 Elżbieta Leska posiadała we wsi 10 łanów uprawianych przez chłopów, karczmę, 5 komorników, dwóch zagrodników. We wsi odnotowano także jednego wolnego rzemieślnika.

Wskutek I rozbioru Polski w 1772, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała ziemia chełmińska znalazła się w zaborze pruskim.

Obecnie W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 688 mieszkańców. Jest dziesiątą co do wielkości miejscowością gminy Zławieś Wielka. Na terenie wsi zlokalizowany jest nieczynny cmentarz ewangelicki.

Zobacz też gmina Toporzysko gromada Toporzysko

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Toporzysko (województwo kujawsko-pomorskie)