thumb|240px|Pietà Muzeum Narodowe w Warszawie thumb|240px|Portret mężczyzny (1537), Muzeum Czartoryskich w Krakowie thumb|240px|Zmartwychwstanie (1530-1540), Zamek Królewski na Wawelu, Kraków
Bartholomäus lub Barthel Bruyn (starszy)Wym. Bartolomois Broin. (ur. ok. 1493 w Wesel, zm. 22 kwietnia 1555 w Kolonii) – niemiecki malarz okresu renesansu.
Życie Był uczniem swojego krewniaka Jana Joesta van Kalkar, u którego terminował ok. 1506. Na jego rozwój artystyczny duży wpływ wywarł również przyjaciel Joos van Cleve. Od 1512 działał w Kolonii, gdzie pracował w warsztacie mistrza z zakonu św. Seweryna. Usamodzielnił się w 1515. W 1547 został rajcą. W 1522 przebywał na dworze księżnej Marii w Düsseldorfie. W późniejszym okresie uległ wpływom Jana van Scorela i Maartena van Heemskercka wypracowując swój własny styl, w którym na czoło wysunęły się elementy manierystyczne.
Jego dwaj synowie Arnold i Barthel (1530 - przed 1610) również byli malarzami.
Twórczość Malował liczne portrety (zachowało się ich ponad sto) i obrazy ołtarzowe m.in. dla kolońskich kościołów Św. Seweryna i Św. Andrzeja oraz katedry w Xanten. Jego portrety cechuje małe zróżnicowanie pod względem kompozycyjnym, trafna charakterystyka psychologiczna postaci oraz wysoki poziom warsztatowy (precyzyjny rysunek detali, zwłaszcza kunsztownych strojów i klejnotów).
Bartholomäus Bruyn w zbiorach polskich Chrystus ukazujący się Marii Magdalenie - 67 × 32,5 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie Pietà - 57 × 41,5 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie Portret mężczyzny - 47,5 x 33,8 cm, Muzeum Czartoryskich w Krakowie Święty Bartłomiej z donatorką - 81 x 25,5 cm, Kaplica przy Sali pod Ptakami, Zamek Królewski na Wawelu, Kraków Święty Piotr z donatorem - 80 x 26 cm, Kaplica przy Sali pod Ptakami, Zamek Królewski na Wawelu, Kraków Zmartwychwstanie - Kaplica przy Sali pod Ptakami, Zamek Królewski na Wawelu, Kraków Zwiastowanie - 67 × 32,5 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
Wybrane dzieła Adoracja Dzieciątka - ok. 1520, 62,5 x 55,5 cm, Museo Thyssen-Bornemisza, Madryt Ołtarz z Essen - 1522-25, Katedra, Essen Narodziny Chrystusa, Pokłon Trzech Króli (strona wewnętrzna) Ukrzyżowanie, Opłakiwanie (strona zewnętrzna) Portret mężczyzny 1524, 62,3 x 52,5 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Johannes von Reidt, burmistrz Kolonii 1525, 63,2 x 45,9 cm, Gemäldegalerie, Berlin Zwiastowanie - 1525-30, 112 x 91 cm, Wallraf-Richartz-Museum, Kolonia Uczony Petrus von Clapis - 1528, 37 x 26 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie Portret mężczyzny z trzema synami - ok. 1530, 76 x 46 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Kardynał Bernhardus Clesius - po 1530, 62,2 x 45,5 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Portret mężczyzny z czaszką - 1531, 63,5 x 46,5 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Portret Johanna Helmana - ok. 1533, 49,5 x 32 cm, Museum der Bildenden Künste, Lipsk Portret mężczyzny - ok. 1534, 36,2 x 24,8 cm, National Gallery w Londynie Ukamienowanie św. Szczepana - 1535, 29 x 89 cm, Wallraf-Richartz-Museum, Kolonia Burmistrz Arnold von Brauweiler - 1535, 57 x 39 cm, Wallraf-Richartz-Museum, Kolonia Chrystus na krzyżu - 1535-40, 61,5 x 59,5 cm, Gemäldegalerie, Berlin Pokłon Trzech Króli - 159 x 84 cm, Wallraf-Richartz-Museum, Kolonia Portret mężczyzny - 1538-39, 35 x 26 cm, Museo Thyssen-Bornemisza, Madryt Portret młodej dziewczyny - ok. 1538, 34,5 × 24 cm, Mauritshuis, Haga Portret kobiety z córką - ok. 1540, 77 x 46 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Portret kobiety - 1542, 68 x 49 cm, Galleria Sabauda, Turyn Ecce Homo - 1545-50, 70,3 x 49 cm, Museum der Bildenden Künste, Lipsk Ołtarz Ukrzyżowania - 1548, Katedra św. Piotra i Najświętszej Marii Panny w Kolonii Heinrich Salsburg - 1549, 82 x 55 cm, Gemäldegalerie, Berlin Helena Salsburg - 1549, 82 x 55 cm, Gemäldegalerie, Berlin Portret młodego mężczyzny z rękawiczkami - 1550, 43,5 x 30 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Portret mężczyzny z czaszką - 1550-55, 63 x 47,3 cm, Gemäldegalerie, Berlin Tryptyk Ostatniej Wieczerzy - ok. 1550-55, Kościół Świętego Seweryna w Kolonii Ostatnia Wieczerza (część środkowa) Zbieranie manny, Ofiara Melchizedecha (skrzydła) Martwa natura wanitatywna (na odwrocie Portretu Jane-Loyse Tissiera) - 61 x 51 cm, Rijksmuseum Kröller-Müller, Otterlo
Galeria
Przypisy
Bibliografia Andrzej Dulewicz, Encyklopedia sztuki niemieckiej, Warszawa: WAiF ; Wydaw. Nauk. PWN, 2002, Wolfgang Hütt, Niemieckie malarstwo i grafika późnego gotyku i renesansu, Warszawa: PWN, 1985, Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007,
Kategoria:Artyści związani z Kolonią Kategoria:Niemieccy malarze renesansowi Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w 1555