ZawadaRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości () (dodatkowa nazwa w j. niem. Sowade) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Turawa.

Geografia

Zawada położona jest na Nizinie Śląskiej, w obrębie Równiny Opolskiej. Przez miejscowość przepływa Chrząstawa (w górnym biegu zwaną Cenatawką i Jemielnicą), będąca dopływem Małej Panwi.

Sąsiednimi miejscowościami są Kępa, Luboszyce, Kolanowice, Węgry, Kotórz Mały, Lędziny oraz Opole.

Podział miejscowości

W obrębie Zawady funkcjonują dwie jednostki pomocnicze gminy: sołectwo Zawada oraz Osiedle Zawada. Sołectwo Zawada posiada radę sołecką, natomiast Osiedle Zawada reprezentuje Zarząd Osiedla Zawada.

Nazwa

W źródłach historycznych miejscowość występowała pod nazwami Sowada, Sowade oraz Zowade.

W 1936 roku władze niemieckie zmieniły nazwę miejscowości z Sowade na Hinterwasser. Nazwa ta obowiązywała do 1945 roku.M. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka, Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska, Opole-Kluczbork 1997, s. 102.

Po zakończeniu II wojny światowej przywrócono polską nazwę Zawada. W 2012 roku miejscowości nadano dodatkową urzędową nazwę niemiecką Sowade.

Pochodzenie nazwy Zawada jest wiązane w lokalnych opracowaniach z określeniem „za wodą”. Między Gosławicami a Zawadą znajdowały się dawniej liczne stawy i podmokłe tereny, w tym Kaliski Staw.

Historia

Od końca XVIII w. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono drzewo liściaste, w które wbita jest siekiera z lewej strony

Religia

Przez wiele stuleci mieszkańcy Zawady należeli do parafii św. Krzyża w Opolu. Po utworzeniu parafii św. Antoniego w Luboszycach w 1924 roku Zawada została do niej przyłączona.

Kościół parafialny pw. św. Floriana budowano w latach 1982–1994. Konsekracja świątyni odbyła się 26 października 1996 roku z udziałem biskupa opolskiego Alfonsa Nossola.

Dawniej o śmierci mieszkańca informowano mieszkańców za pomocą dźwięku dzwonu znajdującego się przy ulicy Luboszyckiej. Obecnie funkcję tę pełnią dzwony kościoła parafialnego pw. św. Floriana.

Oświata

Historia szkoły

Pierwsza szkoła w Zawadzie powstała w XIX wieku. Obecny budynek Szkoły Podstawowej wzniesiono w 1846 roku jako parterowy, jednoklasowy obiekt. W 1888 roku dobudowano piętro, w 1909 roku kolejną część budynku, natomiast według informacji szkoły w latach 1930-1932 powstała następna część.

W 1911 roku do szkoły uczęszczało 184 uczniów, w tym dzieci z Borka. W okresie międzywojennym placówka posiadała cztery sale lekcyjne. Wszyscy nauczyciele przed wkroczeniem wojsk radzieckich opuścili Zawadę. Budynek szkoły w czasie wojny nie został zniszczony, jedynie ostrzelany pociskami, po których ślady widoczne są do dnia dzisiejszego. 2 kwietnia 1945 roku przybyła pierwsza powojenna nauczycielka i kierowniczka placówki. W kwietniu rozpoczęto zapisy, obejmujące 188 uczniów oraz 40 dzieci do przedszkola.

W kolejnych latach szkoła rozwijała działalność dydaktyczną, kulturalną i sportową. W roku szkolnym 1966/1967, w związku z reformą oświaty, stała się placówką ośmioklasową. Uczęszczało do niej wówczas 180 uczniów. W latach 70. przeprowadzono remont budynku oraz rozbudowano zaplecze sportowe, m.in. o „zieloną salę gimnastyczną” i bieżnię.

W 1996 roku rozpoczęto kolejną rozbudowę szkoły. Dobudowano skrzydło z dwiema salami lekcyjnymi, utworzono sanitariaty i szatnie oraz przygotowano poddasze pod pracownię komputerową. Koszt modernizacji wyniósł 250 tys. zł.

Obecny stan placówek oświatowych

Współcześnie w Zawadzie funkcjonują Publiczna Szkoła Podstawowa wraz z halą sportową wybudowaną w ramach programu „Olimpia” oraz Publiczne Przedszkole.

W 2026 roku budynek szkoły został objęty projektem modernizacji energetycznej realizowanym przez gminę Turawa.

Ochotnicza Straż Pożarna

Historia OSP

W Zawadzie działa Ochotnicza Straż Pożarna, której początki sięgają pierwszej połowy XX wieku. Pierwszy sprzęt gaśniczy przechowywano pod wiatą na terenie szkoły podstawowej. W późniejszym okresie w obrębie dzisiejszej kotłowni szkolnej utworzono pomieszczenie dla ręcznej pompy gaśniczej ciągniętej przez konie.

Obecna remiza powstała po II wojnie światowej na bazie spalonego budynku więzienia. Budynek został wyremontowany przy udziale mieszkańców Zawady, a następnie dobudowano do niego wieżę.

W 1970 roku jednostka nabyła samochód Robur, który na przełomie 1970 i 1971 roku przystosowano do potrzeb straży pożarnej. Na przyczepie zamontowano zbiornik na wodę o pojemności 3000 litrów. W 1975 roku OSP otrzymała samochód pożarniczy Star 25 z Komendy Rejonowej w Opolu.

W 1996 roku jednostka zakupiła na przetargu w Nadleśnictwie Namysłów samochód Star 244 z 1974 roku. Po remoncie i zabudowie pożarniczej pojazd został w 1998 roku wprowadzony do służby. W 2005 roku podczas wyjazdu do pożaru działek w Kotorzu Małym samochód uczestniczył w wypadku i został wycofany z użytkowania przez OSP Zawada.

W związku z pozyskaniem kolejnego samochodu wyremontowano remizę, m.in. podnosząc sufit i zmieniając bramę wjazdową. Jednostka otrzymała samochód Tatra sprowadzony z Austrii, wyposażony w sprzęt pożarniczy.

W 2014 roku jednostka obchodziła 90-lecie działalności. Z tej okazji sztandar OSP Zawada został odznaczony złotym medalem za zasługi dla pożarnictwa.

W 2025 roku OSP Zawada obchodziła jubileusz 100-lecia. Obchody połączono z festynem „Lato w Zawadzie”.

Obecny stan OSP

Od 12 października 2024 roku jednostka posiada dwa samochody ratowniczo-gaśnicze: Tatra 815 307-67 Renault Master 307-68

W jednostce działa także Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza.

Handel

W Zawadzie funkcjonują sklepy i punkty usługowe oraz park handlowy Zawada Centrum. Na terenie miejscowości znajduje się także centrum handlowe Turawa Park.

Sport

W Zawadzie znajduje się kompleks kortów tenisowych. Działają tu również klub piłkarski LZS Agra Zawada oraz dwie stadniny koni.

Infrastruktura

Na terenie Zawady znajduje się ujęcie wody, przepompownia oraz stacja uzdatniania wody należące do systemu wodociągowego obsługującego Opole.

Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 45 oraz krajowa trasa rowerowa nr 6

Zobacz też

Turawa (gmina) Powiat opolski (województwo opolskie) Plebiscyt na Górnym Śląsku

Przypisy

Kategoria:Zawada (gmina Turawa)