thumb|240px|Prof. Michał Siedlecki jako kurator Koła Przyrodników Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego (siedzący w środku) Michał Marian Siedlecki (ur. 8 września 1873 w Krakowie, zm. 11 stycznia 1940 w Sachsenhausen) – polski zoolog.

Życiorys Był synem Adolfa Siedleckiego, farmaceuty i właściciela apteki „Pod Białym Orłem” w Krakowie, oraz Tekli z domu Dydyńskiej. Miał brata Franciszka, malarza. W 1891 ukończył Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W latach 1891–1895 studiował zoologię w Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, a następnie odbył studia uzupełniające w Instytucje Zoologicznym w Berlinie (1895-1896) oraz Collège de France i Instytucie Pasteura Uniwersytetu w Paryżu.

W 1895 otrzymał tytuł doktora filozofii, a w 1899 docenta zoologii UJ. W 1904 został profesorem nadzwyczajnym. Od 1912 pełnił funkcję kierownika Katedry Zoologii tej uczelni. W latach 1919–1921 był rektorem Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W 1921 powrócił na Uniwersytet Jagielloński. Zajmował się biologią ogólną i biologią morza.

W 1921 był współinicjatorem powstania Morskiego Laboratorium Rybackiego na Helu oraz Stacji Badania Wędrówek Ptaków w Warszawie w 1931. Reprezentował Polskę w Międzynarodowej Radzie Badań Morza w Kopenhadze oraz Międzynarodowym Biurze Ochrony Przyrody w Brukseli. Uczestniczył w wyprawach naukowych do Egiptu, Indii, Afryki, na Cejlon oraz Jawę. W latach 1923–1938 był członkiem Państwowej Rady Ochrony Przyrody.

W pracy badawczej zajmował się protozoologią, cytologią oraz biologią morza. Prowadził także badania z zakresu biologii morza i nad stworzeniem racjonalnych podstaw rybołówstwa morskiego. Walczył o objęcie ochroną rzadkich zwierząt, m.in. żubra, wielorybów, jesiotra, i wielu gatunków ptaków. Prowadził kompleksowe badania nad mechanizmami przystosowawczymi zwierząt do warunków tropikalnych. Wraz z Franciszkiem Kryształowiczem badał patogenezę kiły i biologię krętka bladego, a z Fritzem Schaudinnem przyczynił się do wyjaśnienia patogenezy malarii.

W 1903 został członkiem korespondentem Akademii Umiejętności, a w 1920 członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności. Był także członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Doktor honoris causa uniwersytetów w Wilnie (1929) i Strasburgu (1919).

Był autorem wielu prac naukowych i popularnonaukowych oraz szeregu rozpraw specjalnych, zwłaszcza z zakresu badań nad sporowcami. mały|lewo|Grób prof. Michała Siedleckiego na cmentarzu Rakowickim Po rozpoczęciu okupacji niemieckiej w Polsce, aresztowany 6 listopada 1939 w akcji Sonderaktion Krakau. Zmarł 11 stycznia 1940 w niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen na nieleczone zapalenie płucJan Gwiazdomorski: Wspomnienia z Sachsenhausen. Dzieje uwięzienia profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego, 6 XI 1939 – 9 II 1940. Kraków: Wyd. Literackie, 1975, s.215. Urna z prochami profesora przyjechała do Krakowa, złożono ją na cmentarzu Rakowickim (pas 12, rząd wsch.). Imieniem profesora nazwano polskie statki naukowo-badawcze (zob. poniżej).

Życie prywatne Jego pierwszą żoną była Irena z domu Wolska, która zmarła 24 grudnia 1905 w połogu razem z urodzoną córką. W 1910 ożenił się z Anną z domu Stachiewicz, córką krakowskiego malarza Piotra Stachiewicza. Z tego małżeństwa mieli troje dzieci: Andrzeja (ur. 20 listopada 1910), Stanisława (ur. 17 września 1912), geologa i taternika oraz Ewę (ur. 1 maja 1915), artystkę graficzkę.

Wybrane publikacje naukowe O budowie leukocytów oraz o podziale ich jąder u jaszczurów (1896) Cycle evolutif de la Caryotropha mesnilii, coccidie novelle des Polymnies (1902) Spostrzeżenia nad budową i rozwojem Spirochaetae pallida Schaud. (1906) Badania doświadczalne nad kiłą: morfologia krętka białego (1907) O przemianie materii wśród morza (1907) Jawa. Przyroda i sztuka (1913) Głębiny (1916) Państwa zwierzęce (1916) Skarby wód. Obrazy z nadmorskich krain (1923) Na rafach koralowych (1926) Opowieści malajskie (1926) Ekonomiczne wykorzystywanie wybrzeża w zakresie rybołówstwa morskiego (1927) Naukowe podstawy racjonalnej gospodarki rybackiej na morzu (1929) Niewyzyskane walory morza (1930) Wielorybnictwo i ochrona wielorybów (1931) Sprawa międzynarodowej ochrony ptaków (1933) Ryby morskie częściej poławiane na Bałtyku i północnym Atlantyku (1938) Na drodze życia i myśli (1966) Z głębin w EPITAPHIUM Ignacego Maciejowskiego Sewera, dru. UJ 1902 Cztery miesiące walki z zarazą (1916)

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (29 grudnia 1921)M.P. z 1921 r. nr 298, poz. 353 - członkowi Kapituły orderu „Odrodzenia Polski”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (13 lipca 1921) „za wybitne zasługi, położone dla Rzeczypospolitej Polskiej na polu nauki i pracy obywatelskiej” - jako jeden z pierwszych 15 osób odznaczonych Orderem Odrodzenia Polski. Złoty Krzyż Zasługi po raz pierwszy (11 listopada 1936) „za wybitne zasługi na polu nauki i wychowywania młodzieży w duchu patriotycznym położone w latach 1905–1918”. Złoty Krzyż Zasługi po raz drugi (30 kwietnia 1938) „za zasługi na polu pracy społecznej w dziedzinie polskiego rybołówstwa morskiego”.

Upamiętnienie Imieniem Michała Siedleckiego nazwano statki badawcze Morskiego Instytutu Rybackiego: „Michał Siedlecki” – kuter naukowo-badawczy (w służbie 1948–1956, brytyjskiego typu kutrów rybackich MFV-75, otrzymany w ramach UNRRA, późniejszy kuter GDY 119), „Michał Siedlecki II” – kuter badawczy (w służbie od 1956, typu B-25), „Profesor Siedlecki” – oceaniczny statek badawczy (w służbie 1972–1991).

W 2001 Narodowy Bank Polski wydał upamiętniającą Siedleckiego srebrną monetę kolekcjonerską o nominale 10 złotych oraz towarzyszącą jej monetę okolicznościową ze stopu nordic gold o nominale 2 złotych. Obie monety są częścią serii „Polscy podróżnicy i badacze”.

Przypisy

Bibliografia Biogramy uczonych polskich, Część II: Nauki biologiczne (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1985. Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1934–1939).

Linki zewnętrzne Publikacje Michała Siedleckiego w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary Sonderaktion Krakau Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy zoolodzy Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni we Francji