Załęczański Park Krajobrazowy – park krajobrazowy na Wyżynie Woźnicko-Wieluńskiej. Utworzony został 5 stycznia 1978 roku, jako pierwszy w centralnej Polsce. Powierzchnia parku wynosi 14 750 ha, a strefy ochronnej (otuliny) 12 010 ha. Znakomita większość powierzchni parku znajduje się na terenie województwa łódzkiego, jedynie 1162 ha parku oraz 3897 ha jego otuliny leżą w województwach opolskim i śląskim. Celem jego powołania była ochrona jurajskiego krajobrazu Wyżyny Wieluńskiej.
Park obejmuje tereny leżące w zakolu rzeki Warty, tzw. Łuk Załęczański, oraz przełomy Warty przez Wyżynę Wieluńską – Działoszyński i Krzeczowski.
Historia Załęczański Park Krajobrazowy utworzony został uchwałą XIII/50/78 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Sieradzu dnia 5 stycznia 1978 roku (Uchwała nr XIII/50/78). W 1989 roku, na mocy Uchwały nr VIII/44/89 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Sieradzu, zostały zmienione granice Załęczańskiego Parku Krajobrazowego i jego strefy ochronnej w obrębie województwa sieradzkiego (Uchwała nr VIII/44/89).
Obecnie obowiązującym aktem prawnym jest Rozporządzenie nr 45/2005 Wojewody Łódzkiego z dnia 24 listopada 2005 r. w sprawie Załęczańskiego Parku Krajobrazowego w granicach województwa łódzkiego.
Charakterystyka thumb|Tablica w Załęczu Wielkim thumb|Warta w okolicy Lisowic thumb|Warta w pobliżu miejscowości Bobrowniki Powierzchnia parku to 14 750 ha, a strefy ochronnej 12 010 ha. Około 53% powierzchni parku stanowią lasy, 34% grunty orne, 10% użytki zielone i wody, a 3% tereny osadnicze. Licznie występują tu zjawiska krasowe: leje, jaskinie, suche doliny.
Flora Flora parku i jego otuliny liczy prawie 770 taksonów roślin naczyniowych, ok. 100 gatunków mszaków i ok. 80 gatunków porostów. Na obszarze ZPK występuje 39 gatunków roślin naczyniowych podlegających ochronie, w tym 25 objętych jest ochroną ścisłą, ponadto stwierdzono tu ok. 30 gatunków roślin rzadkich w skali kraju lub regionu, gatunków górskich oraz występujących na granicy zasięgów geograficznych: rojownik (rojnik) pospolity czy czosnek skalny, szczelinowy zespół wapieniolubnych paproci, zanokcica skalna, zanokcica murowa i paprotnica krucha, lilie wodne: grążel żółty i grzybień biały, wgłębka pływająca, mszar torfowcowy, rosiczka okrągłolistna, wełnianka pochwowata, modrzewnica zwyczajna i żurawina błotna.
Znaczną część powierzchni parku (ok. 53%) zajmują lasy. Dominują siedliska borowe na bardzo ubogim piaszczystym podłożu, w większości w postaci sosnowych monokultur o słabej kondycji zdrowotnej. W bezpośrednim sąsiedztwie koryta rzeki występują wikliny. Znajdują się tu również fragmenty łęgu wierzbowo-topolowego oraz olsu porzeczkowego.
Najcenniejsze, niewielkie płaty lasów o naturalnym charakterze, występują poza doliną Warty: świetlista dąbrowa w okolicy Niżankowic, kwaśna dąbrowa trzcinnikowa w uroczyskach Ruda i Mierzyce, wyżynny jodłowy bór mieszany – w uroczysku Kluski (w szczątkowej postaci) i kwaśna buczyna w południowo-zachodniej części parku.
Fauna Owady: motyle, chrząszcze z rodziny biegaczowatych, świerszcze, szarańczaki; ryby: płoć, okoń, karp, jaź, kleń, boleń, sumik amerykański, węgorz, jelec, miętus, szczupak, kiełb, brzana, ukleja; płazy i gady: salamandra plamista, gniewosz plamisty; ptaki: zimorodek, dudek, tracz nurogęś, gągoł, łabędź krzykliwy (łącznie odnotowano w parku występowanie ok. 130 gatunków ptaków); ssaki: chomik europejski, bóbr, wydra, kilkanaście gatunków nietoperzy – m.in. nocek duży, nocek Natterera, nocek rudy, gacek brunatny, mopek zachodni, nocek wąsatek, nocek Brandta.
Zabytki drewniane budownictwo sakralne pochodzące z pierwszej połowy XVI w. Kościółki typu wieluńskiego znajdują się w Łaszewie Rządowym oraz poza terenem parku w pobliskim Grębieniu, Popowicach, Gaszynie, Kadłubie i Wierzbiu. datowane na II-III w. n.e. dwa okazałe kurhany położone na krawędzi doliny Warty w Przywozie. bogate stanowiska archeologiczne. stara, prawdopodobnie XVIII-wieczna kapliczka w Kamionie. zabytki techniki: drewniany wodny młyn (obecnie elektryczny) w Kępowiźnie z XIX w. prymitywne piece do wypału kamienia wapiennego, tzw. wapienniki z początku XX w. w okolicach Działoszyna, Lisowic i Kolonii Lisowice.
Rezerwaty przyrody thumb|Fragment Rezerwatu Węże
W obrębie parku Bukowa Góra, woj. śląskie – rezerwat ścisły Dąbrowa w Niżankowicach, woj. łódzkie Węże, woj. łódzkie
W otulinie parku Stawiska, woj. śląskie Szachownica, woj. śląskie
Jaskinie thumb|Jaskina Ewy Na Górze Zelce znajdują się jaskinie: Za Kratą (trzypoziomowa, długość korytarzy 70 m, głębokość 17 m) Stalagmitowa (długość korytarzy 110 m, głębokość 12 m) Niespodzianka (długość korytarzy 90 m, głębokość 17 m) Samsonowicza (długość korytarzy 12 m, głębokość 9 m) Zanokcica Mała Dwuwylotowa Draba oraz wiele innych jaskiń bez nazw.
Na Górze Draby znajduje się jaskinia: Ewy (długość korytarzy 40 m, głębokość 8 m).
Na Górze Buki znajduje się jaskinia: Buki.
Na Krzemiennej Górze znajduje się jaskinia: Szachownica I (długość korytarzy 600 m), Szachownica II (długość korytarzy 200 m).
Pomniki przyrody Pomniki przyrody na terenie parku: „Góra Świętej Genowefy” (200 m n.p.m.) – najdalej wysunięty ostaniec Jury Wieluńskiej ok. 1 km na zachód od Bobrownik Góra Wapiennik (198 m n.p.m.) Góra Krzemionki (228 m n.p.m.) „Granatowe Źródła” – jedyny przykład pulsujących, terasowych źródeł krasowych na Jurze Polskiej (część wody bije ze skalnej szczeliny na brzegu, a część na dnie zbiornika, którym jest starorzecze rzeki Warty) Ujście „Suchej Strugi” – w okolicach Lisowic „Żabi Staw” – wysoko zawieszony nad dnem doliny rzeki Warty zbiornik wody stojącej z liczną populacją podlegających ścisłej ochronie grzybieni północnych; ok. 1 km na zachód od Bobrownik 5 pomników przyrody – drzewa o obwodach pni od 270 do 674 cm. Przeważnie są to lipy i dęby Pomniki przyrody w otulinie parku: „Jaskinia Ewy” – Góra Draby (230 m n.p.m.) we wsi Draby
Użytki ekologiczne thumb|Użytek ekologiczny „Wronia Woda” na terenie parku: „Wronia Woda” – starorzecze rzeki Warty, tzw. „warcisko”. 3 bagna śródleśne w Nadleśnictwie Wieluń. w otulinie parku: 5 użytków ekologicznych – wszystkie to bagna śródleśne na terenie Lasów Państwowych Nadleśnictwa Wieluń
Inne obiekty „Meander Jarzębieski”. „Meander Toporowski”. Brama pomiędzy „Górą Wapiennik” i „Górą Św. Genowefy”. „Załęczański Łuk Warty”. „Wąwóz Królowej Bony”. „Dolinę Warty pod Kamionem”. „Przełom Krzeczowski”. „Parowy Łaszewskie”. Most w Bobrownikach. Źródło „Objawienie” w m. Kałuże (silne źródło (1,5 l/s) według tradycji woda posiada właściwości lecznicze, dość trudne do odszukania, gdyż leży pośród lasu o bogatym poszyciu). Źródła w Bobrownikach (grupa przykorytowych wywierzysk krasowych o dużej wydajności ok. 500 metrów na zachód od zabudowań wsi, przy północnym brzegu koryta Warty). Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy „Nadwarciański Gród” w Załęczu Wielkim – Kępowiźnie. Drewniany młyn wodny w Załęczu Wielkim – Kępowiźnie zbudowany w latach 1910–1912. Drewniany, alkierzowy dwór w Ożarowie z 1757 r. – obecnie Muzeum Wnętrz Dworskich. Drewniany wiatrak – koźlak we wsi Kocilew k. Ożarowa wzniesiony w 1914 r. Drewniany kościółek typu wieluńskiego pw. Wszystkich Świętych w Popowicach z XVI w (zbudowany bez użycia gwoździ). Drewniany kościółek typu wieluńskiego pw. Świętej Trójcy w Grębieniu, wzniesiony na przełomie XV i XVI wieku
Szlaki turystyczne Szlaki rowerowe thumb|Oznaczenie szlaków rowerowych w Załęczańskim PK
Szlak Przełomu Krzeczowskiego EWI – 5 Znakowany na żółto (dawniej: na czerwono) szlak rowerowy ma kształt wydłużonej ósemki, której osią jest dolina Warty. Wiedzie przez pola i lasy, wznosząc i opadając na dno doliny, pokonuje rzekę aż czterokrotnie – dwa razy w miejscowości Toporów – Kamion, w miejscowościach Krzeczów oraz Przywóz – Ogroble. Trasa tego szlaku pozwala poznać rejon „Krzeczowskiego Przełomu Warty”, w tym jego cenny przyrodniczo odcinek zwany „Doliną Warty pod Kamionem”.
Szlak ma długość 20,5 km.
Szlak Załęczańskim Łukiem Warty EWI – 6 Znakowany na żółto (dawniej: na niebiesko) szlak rowerowy „Załęczańskim Łukiem Warty” pozwala poznać Załęczański Park Krajobrazowy, a zwłaszcza przyrodę i zabytki odcinka doliny Warty zwanego Załęczańskim Łukiem Warty. Trasa szlaku wiedzie m.in. przez Załęcze Wielkie, Piaski, Ogroble, Przywóz, Łaszew Rządowy, Bieniec, Kępowizna i z powrotem do Załęcza Wielkiego. Na trasie m.in. kurhany w Przywozie oraz zabytkowy młyn w Kępowiźnie.
Szlak ma długość 26,5 km.
Szlak Nadwarciańskich Krajobrazów EWI – 7 Znakowany na żółto (dawniej: na zielono) szlak rowerowy „Nadwarciańskich Krajobrazów” biegnie przez Załęczański Park Krajobrazowy. Szlak ten rozpoczyna się w Załęczu Wielkim i wiedzie przez Piaski, Bukowce, Bobrowniki, Troniny, Starą Wieś, Kluski i z powrotem do Załęcza Wielkiego. Na trasie lub w pobliżu tego szlaku leżą takie atrakcje turystyczne Załęczańskiego Parku Krajobrazowego jak: Starorzecze Wronia Woda, Góra Świętej Genowefy, Żabi Staw, Góra Wapiennik czy Granatowe Źródła, stanowiące pomniki przyrody.
Szlak ma długość 31,9 km.
Punkty węzłowe szlaków rowerowych most w m. Bobrowniki (szlak EWI – 7) most w m. Załęcze Wielkie (szlaki EWI – 6 i EWI – 7) most w m. Przywóz – Ogroble (szlaki EWI – 5 i EWI – 6) most w m. Toporów – Kamion (szlak EWI – 5) most w m. Krzeczów (szlak EWI – 5)
Szlaki piesze Szlak Rezerwatów Przyrody Załęczańskiego Parku Krajobrazowego Kolor: niebieski
Przebieg szlaku: Chorzew Siemkowice, PKP (0,0 km) – Siemkowice (6,0) – rezerwat przyrody „Mokry Las” (8,5) – Broników (14,5) – rezerwat przyrody „Dąbrowa w Niżankowicach” (20,3) – Bobrowniki (23,0) – Bugaj – rezerwat przyrody „Węże” (25,0) – Draby, PKS (29,0) – dalej do Blachowni k. Częstochowy (101,0).
Szlak Jury Wieluńskiej Kolor: czerwony
Przebieg szlaku: Wieluń, PKP Miasto (0,0 km) – Ruda (5,2) – Łaszew (12,2) – Bieniec Duży (17,2) – Kępowizna (20,0) – Załęcze Wielkie (23,2) – Troniny – rezerwat przyrody „Węże” (28,2) – Lisowice (33,2) – Raciszyn – Działoszyn (40,0) – Grądy-Łazy (45,0) – dalej do Częstochowy (113,0).
Szlak przełomu Warty przez Wyżynę Wieluńską Kolor: żółty
Przebieg szlaku: Działoszyn, PKP (0,0 km) – Działoszyn (3,7) – Lisowice (5,9) – Bobrowniki (10,0) – Ogroble (15,4) – Kamion (18,0) – Krzeczów (22,0).
Szlak kurhanów książęcych Kolor: czarny
Przebieg szlaku: Ogroble (0,0 km) – Przywóz – Molenda – Bieniec Mały (5,5).
Ścieżki dydaktyczne na terenie Załęczańskiego Parku Krajobrazowego „Wielki Łuk Warty” – geologiczna ścieżka dydaktyczna thumb|Wschód słońca nad Wartą w pobliżu Starej Wsi Trasa nr 1 Przebieg: Ośrodek „Nadwarciański Gród” – Kępowizna – Bieniec – Przywóz – Ogroble – Madeły – Ośrodek „Nadwarciański Gród”. Rowerowa lub piesza: trasa ok. 23 km
Trasa nr 2 Przebieg: Ośrodek „Nadwarciański Gród” – Kępowizna – Bieniec – Dzietrzniki – źródło „Objawienie" – Ośrodek „Nadwarciański Gród”. Wycieczka piesza: trasa ok. 15 km
Trasa nr 3 Przebieg: Ośrodek „Nadwarciański Gród” – Draby – Węże – „Góra Zelce” (rezerwat „Węże”) – „Żabi Staw” – „Góra Świętej Genowefy” – Bobrowniki – Ośrodek „Nadwarciański Gród”. Wycieczka autokarowa ok. 20 km, trasa piesza ok. 12 km
Trasa nr 4 Przebieg: Ośrodek „Nadwarciański Gród” – Draby – Kolonia Lisowice – Lisowice – Ośrodek „Nadwarciański Gród”. Wycieczka autokarowa ok. 20 km, trasa piesza ok. 8 km
„Najcenniejsze walory przyrodnicze Miasta i Gminy Działoszyn” – ścieżka dydaktyczna o długości 19 km. 14 stanowisk z tablicami na trasie Raciszyn (kamieniołom) – Lisowice (źródła) – Rezerwat Węże – Draby – Kol. Lisowice – Ponory Suchej Strugi. Otwarta w sierpniu 2017.
„Ośrodek” – leśna ścieżka dydaktyczno-rekreacyjna o długości ok. 3,5 km
„Źródełko” – leśna ścieżka dydaktyczno-rekreacyjna o długości ok. 6 km
„Załęczański Łuk Warty” – przyrodnicza ścieżka dydaktyczna.
Trasa A (główna – piesza lub rowerowa) Przebieg: Ośrodek „NG” – Bukowce – most w Bobrownikach. Długość trasy – 10,2 km