The Walt Disney Company, powszechnie znana jako Walt Disney lub Disney – amerykańska korporacja środków masowego przekazu i rozrywki założona 16 października 1923 roku przez braci Roya i Walta Disneyów w Burbank w Kalifornii jako małe studio Disney Brothers Cartoon Studio. Jest to największy na świecie konglomerat medialny pod względem przychodów, wyprzedzając NBCUniversal i WarnerMedia, które są własnością telekomunikacyjnych gigantów, odpowiednio, Comcast i AT&T.
Firma operowała jako The Walt Disney Studio i Walt Disney Productions zanim w 1986 roku zmieniła nazwę na The Walt Disney Company. W jej skład wchodzą 3 segmenty biznesowe: Entertainment, ESPN i Parks, Experiences and Products. Dyrektorem generalnym od 2005 roku, z przerwą w latach 2020–2022, jest Robert Iger. Od 1991 roku firma wchodzi w skład indeksu Dow Jones Industrial Average.
Maskotką korporacji jest Myszka Miki, rysunkowa postać stworzona przez Uba Iwerksa i Walta Disneya.
Historia 1923–1928: Era filmów niemych mały|Budynek na Kingswell Avenue w Los Angeles, gdzie zaczynało swoją działalność Disney Brothers Cartoon Studio Na początku 1923 w Kansas City, Missouri, animator Walt Disney utworzył krótkometrażowy film zatytułowany Alicja w Krainie Czarów (Alice’s Wonderland), w którym dziecięca aktorka Virginia Davis pojawiła się u boku animowanych postaci. Po tym, jak jego Laugh-O-Gram Studio zbankrutowało, Disney dołączył do swojego brata Roya Disneya w Hollywood. Margaret J. Winkler, która zajmowała się filmową dystrybucyjną, skontaktowała się z Disneyem i zaoferowała dystrybucję całej serii Alice Comedies z Disneyem jako partnerem produkcyjnym. 16 października tego samego roku bracia Disneyowie utworzyli Disney Brothers Cartoon Studio, któremu w styczniu 1926 zmienili nazwę na Walt Disney Studio.
Po upadku popularności serii Alice Comedies Walt Disney stworzył pierwszą w pełni animowaną serię o Króliku Oswaldzie. Dystrybucją serii zajmowało się Winkler Pictures za pośrednictwem Universal Pictures. Mimo że Disney stworzył postać, to zarobił zaledwie kilkaset dolarów, a właścicielem praw do Królika Oswalda stał się dystrybutor. W lutym 1928, po ukończeniu 26 krótkometrażówek, Disney stracił kontrakt z dystrybutorem.
1928–1934: Myszka Miki i Silly Symphonies W 1928, po stracie stworzonego przez siebie Królika Oswalda, Disney wymyślił postać myszki, którą początkowo nazwał Mortimer, po czym – za namową żony – zmienił jej imię na Myszkę Miki. Pierwszymi kreskówkami z Myszką Miki (którą narysował Ubbe Iwerks), były nieme Szalony lot i Galopujący Gaucho (oba z 1928), które jednak nie spotkały się z uznaniem dystrybutorów i widzów kinowych pokazów przedpremierowych. Pierwszym filmem z dźwiękiem, w którym wystąpiła Myszka Miki, był Parowiec Willie, który w listopadzie 1928 miał swoją premierę w kinoteatrze „Colony” w Nowym Jorku. Film animowany stał się wielkim hitem wytwórni i zebrał pozytywne recenzje od krytyków. Był zarazem pierwszym w pełni udźwiękowionym filmem animowanym. Po sukcesie filmu Disney pozostał niezależnym twórcą, odrzucając oferty współpracy od największych amerykańskich wytwórni filmowych. Zamiast tego sprzedał Patowi Powersowi z Celebrity Productions prawa na rozpowszechnianie filmów z Myszką Miki. Pod koniec roku Walt Disney Studios wydały udźwiękowione reedycję Galopującego Gaucho, a w 1929 – Szalonego lotu. W tym okresie, przez kolejne półtora roku, studio wyprodukowało 31 animowanych filmów krótkometrażowych z Myszką Miki. Kreskówki Disneya uchodziły za dzieła o najwyższych wartościach moralnych i stały się wzorem dla całej branży filmowej w USA, która w latach 20. i 30. mierzyła się z kryzysem wizerunkowym i upadkiem moralnym.
Walt Disney Studios w sierpniu 1929 zaczęło produkcję nowej serii – Głupiutkie symfonie, której dystrybucją zajęła się Columbia Pictures. 16 grudnia tego samego roku studio przeszło reorganizację jako korporacja o nowej nazwie Walt Disney Productions Limited z dywizją Walt Disney Enterprises oraz dwiema spółkami zależnymi: Disney Film Recording Company Limited oraz Liled Realty and Investment Company. Walt i jego żona posiadali 60% udziałów firmy, a Roy – pozostałe 40%. 24 stycznia 1930 firma King Features Syndicate podpisał kontrakt na wydanie komiksu o Myszce Miki na łamach „New York Mirror”. Poza tym, by jeszcze bardziej spieniężyć popularność Mikiego, Disney sprzedał licencje na umieszczenie postaci m.im. na zabawkach, ubraniach, wózkach dziecięcych i książkach (m.in. „The Mickey Mouse Book”, którą w pierwszym roku po premierze sprzedano w nakładzie ponad 97 tys. egzemplarzy). W tym okresie powstały także pierwsze fankluby Myszki Miki, które w samych Stanach Zjednoczonych jednoczyły ponad milion osób.
W 1932 Disney podpisał dwuletni kontrakt z firmą Technicolor na produkcję kreskówek w kolorze. Pierwszą z kolorowych produkcji były Kwiaty i drzewa (1932) z serii Głupiutkie symfonie, za którą Disney otrzymał Oscara dla najlepszego krótkometrażowego filmu animowanego. Dużą popularnościa cieszyła się także 36. produkcja z serii Głupiutkich symfonii – Trzy małe świnki (1933), za którą Disney m.in. otrzymał trzecią nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Moskwie i drugiego w karierze Oscara za najlepszy krótkometrażowy film animowany. W grudniu 1933 Chicagowski Instytut Sztuki dołączył do stałej kolekcji kilka krótkometrażowych filmów Disneya, a sam rysownik otrzymał od redakcji czasopisma „Parents” medal za „wybitne zasługi w służbie dzieciom”.
1934–1945: Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków i II wojna światowa mały|Figurki przedstawiające filmową Królewnę Śnieżkę i siedmiu krasnoludków Chcąc jeszcze bardziej przełamać bariery w animacji, a także reagując na skutki wielkiego kryzysu w USA (m.in. na spadek frekwencji widzów w kinach), Disney rozpoczął w 1934 produkcję pierwszej pełnometrażowej animacji – Królewny Śnieżki i siedmiu krasnoludków na podstawie baśni braci Grimm. Przed rozpoczęciem prac nad filmem rozbudował studio produkcyjne i zatrudnił wielu nowych animatorów, m.in. Marka Davisa, Warda Kimballa, Franka Thomasa i Ollie’ego Johnstona, którzy razem z dotychczasowymi pracownikami – Lesem Clarkiem, Johnem Lounsberym, Mittem Kahlem, Wolfgangiem Reithermanem i Erikiem Larsonem – stali się znani jako tzw. Dziewiątka Weteranów Disneya (Disney’s Nine Old Men). W studiu zatrudnienie znaleźli także: Art Babbitt, Bill Tytla, Joe Grant, Grim Natwick, Hamilton Luske i Shamus Culhane. Ukończywszy na początku 1935 zarys scenariusza i harmonogram produkcji filmu, Disney podniósł niektórym zaufanym animatorom pensje do 300 dol. na tydzień, tj. do kwoty, którą sam pobierał za pracę w studiu. W tym okresie w studiu zatrudnionych było 1150 pracowników, co znacznie zwiększyło kwotę wypłat, a to – jak również rosnące koszty produkcji i stale wydłużający się czas pracy nad filmem – wyraźnie nadwyrężyło finanse firmy. W międzyczasie studia wypuściło krótkometrażowy film animowany Benefis dla sierot (The Orphan’s Benefit, 1935), w którym po raz pierwszy pojawiła się – stworzona przez Disneya – postać Kaczora Donalda, będącego osobowościowym przeciwieństwem Myszki Miki.
Po trzech latach nieustannej pracy – przez całą dobę, siedem dni w tygodniu – Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków miała swoją oficjalną premierę 21 grudnia 1937 w kinoteatrze Carthay Circle w Hollywood. Film zebrał przychylne recenzje krytyków i osiągnął sukces komercyjny, do 1939 stając się najbardziej kasowym filmem tamtych czasów. Środki zarobione na Królewnie Śnieżce… zostały wykorzystane do kupna i budowy studia filmowego w Burbank w Kalifornii. Nowe Walt Disney Studios zostało oddane do użytku jesienią 1939. 2 kwietnia 1940 firma Walt Disney Productions otrzymała swoją pierwszą ofertę publiczną. W tym samym roku w studiu ponownie został zatrudniony Ub Iwerks, tym razem na stanowisku kierownika studia wydziału technicznych prac badawczych.
W następnych latach studio wyprodukowało kolejne animowane filmy pełnometrażowe: Pinokio i Fantazja (oba z 1940), Dumbo (1941) i Bambi (1942). Ten okres nazywany jest często „złotym wiekiem Disneya”, mimo że żaden z wymienionych filmów (poza Dumbo, który okazał się hitem sprzedażowym) nie przyniósł dochodów oczekiwanych przez studio. Chcąc podreperować budżet firmy, Disney ponownie dopuścił do kinowej dystrybucji film Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków, który przyniósł studiu dochód. Studio w międzyczasie wypuściło też film Uparty smok (The Reluctant Dragon, 1941) będący połączeniem filmu aktorskiego z animowanym.
W Polsce pierwsze filmy Disneya zadebiutowały podczas dwudziestolecia międzywojennego i były pokazywane w kinach przez National Film Corporation, dystrybutora United Artists na II Rzeczpospolitą. W latach 1938-1939 wydawano komiks Gazetka Miki, a w październiku 1938 odbyła się premiera Królewny Śnieżki z polskim dubbingiem.
Od początku lat 40. w studiu panowała nerwowa atmosfera związana z organizowaniem się pracowników w związki zawodowe, co nie podobało się Disneyowi i doprowadziło do masowych zwolnień. Od początku wiosny do końca lata 1941 w studiu trwał strajk rysowników (na czele z Arthurem Babbittem, Davidem Hilbermanem i Herbem Sorrellem), którzy byli nadmiernie eksploatowani w pracy, lecz uniemożliwiono im prowadzenie zbiorowych negocjacji w sprawie podwyższenia płac. Disney, rozczarowany organizowaniem się pracowników w związki zawodowe, odmówił prowadzenia negocjacji oraz oskarżył liderów strajku o komunizm i działanie przeciwko interesom studia. Strajk zakończył się we wrześniu 1941 zawarciem porozumienia między studiem a działaczami związkowymi.
Po wybuchu II wojny światowej zyski ze sprzedaży biletów zaczęły spadać. Rządy Stanów Zjednoczonych i Kanady zleciły studiu Disneya produkcję filmów szkoleniowych i propagandowych – w 1942 aż 90% pracowników studia pracowała przy filmach związanych z wojną. Wówczas powstał m.in. film Zwycięstwo Sił Powietrznych (Victory Through Air Power, 1943). Studio wykorzystywało również stworzone przez siebie postaci, przy czym np. Kaczor Donald pojawił się w propagandowej animacji Der Fuehrer’s Face (1943), która przyniosła twórcom Oscara za najlepszy krótkometrażowy film animowany.
1946–1954: Czasy powojenne i rozwój telewizji 200px|mały|Walt Disney (1946) Z ograniczonym personelem i niewielkim kapitałem operacyjnym w czasie i tuż po wojnie, filmy Disneya przez większość lat 40. były wydawane jako kolekcje filmów krótkometrażowych, takich jak Trzej Caballeros (1944) i Kolorowe melodie (1948). W tym czasie studio wyprodukowało m.in. aktorsko-animowany film musicalowy Pieśń Południa (Song of The South, 1946) oraz kilka filmów krótkometrażowych (m.in. Swing Street, Currier and Ives i Cuban Carnival) oraz 18 kreskówek.
W styczniu 1945 Walt Disney zrezygnował ze stanowiska prezesa własnego studia, jako powód podając „potrzebę uwolnienia się od wyczerpującej go pracy administracyjnej”. Nowym szefem Walt Disney Productions został Roy Disney. Pod koniec lat 40. Walt Disney wyprodukował w studiu serię dokumentalnych filmów przyrodniczych True-Life Adventures. Nakręcił też krótkometrażowy film Wyspa fok (Seal Island, 1948), za który otrzymał Oscara za najlepszy krótkometrażowy film na dwóch rolkach.