Alain Touraine (ur. 3 sierpnia 1925 w Hermanville-sur-Mer, zm. 9 czerwca 2023 w Paryżu) – francuski socjolog.
Życiorys Student École normale supérieure w 1945, dyplomowany historyk. Karierę naukową rozpoczął w CNRS (Krajowy Ośrodek Badań Naukowych), gdzie pracował do 1958. W latach 1952–1953 był Rockefeller Fellow na uniwersytetach Harvarda, Columbii i Chicago. W 1956 tworzył Centre de Recherche de Sociologie du Travail (Centrum Badań nad Socjologią Pracy) w Chile. W 1960 zaczął pracę w École Pratique des Hautes Études, której część stała się potem autonomiczną École des hautes études en sciences sociales, gdzie wykładał do 2005 (z kilkuletnią przerwą na wykłady w uniwersytecie w Nanterre). Pracę doktorską obronił w 1965. W 1958 tworzył Laboratoire de Sociologie Industrielle (Laboratorium Socjologii Przemysłowej), a w 1970 Centre d’Etudes des Mouvements Sociaux (Centrum Studiów nad Ruchami Społecznymi). Jego ostatecznym dziełem, jeśli chodzi o pracę instytucjonalną, jest Centre d’Analyse et d’Intervention Sociologiques (Centrum Analizy i Interwencji Socjologicznej) (1981), którym kierował do 1993.
Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2012)..
Praca naukowa Touraine stał się znany dzięki swym pracom poświęconym socjologii pracy (zob. 1955 w bibliografii). Rozwinął następnie socjologię działania, by zbadać proces, który zachodził w społeczeństwach industrialnych stających się społeczeństwami postindustrialnymi (zob. 1965, 1973).
Po francuskim kryzysie w maju 1968 Touraine zaznaczył dokonanie się przejścia z dominacji czysto ekonomicznej w stronę dominacji kulturowej, gdzie opozycja pomiędzy proletariuszami i burżuazją została zastąpiona opozycją pomiędzy tymi, którzy posiadają pewne umiejętności a tymi, których pozycja w systemie mediatycznym zapewnia im znaczny wpływ na kształt społeczeństwa.
Głównym elementem pracy Touraine’a jest jednak badanie ruchów społecznych. Od 1974 Touraine broni pewnej formy socjologii partycypatywnej (angażującej), „interwencjonizmu socjologicznego” i interesuje się szczególnie badaniem nowych ruchów społecznych (studenckich, regionalnych, ekologicznych i, aktualnie, feministycznych i LGBT) Opisał wiele ruchów robotniczych w Ameryce Łacińskiej oraz przeprowadził pierwszą głęboką analizę „Solidarności” (zob. 1982), która była jego główną inspiracją w rozwinięciu wyżej wspomnianej koncepcji socjologii interwencjonistycznej.
W 2007 Touraine zaproponował francuskiej kandydatce na fotel prezydencki Ségolène Royal wspólne napisanie książki na temat przyszłości francuskiej lewicy Si la gauche veut des idées... (Jeśli lewica chce nowych idei...).
Touraine jest dziś szczególnie popularny w krajach Ameryki Łacińskiej. Jest ojcem Marisol Touraine.
Publikacje L’Évolution du travail aux usines Renault, 1955 Sociologie de l’Action, Seuil, 1965 La conscience ouvrière, Seuil, 1966 Le Mouvement de Mai ou le communisme utopique, Seuil, 1968 La Société post-industrielle, Denoël-Gonthier, 1969 Production de la Société, Seuil, 1973; Samotworzenie się społeczeństwa, Kraków, 2010 Pour la Sociologie, Seuil, 1974 Un désir d’histoire, Stock, 1977 La voix et le regard, Seuil, 1978 Solidarité – Analyse d’un mouvement social – Pologne 1980–1981 (z Janem Strzeleckim, Michelem Wieviorka i François Dubetem), Fayard 1982; Solidarność. Analiza ruchu społecznego 1980–1981, Warszawa 1989. Drugie wydanie: Gdańsk, 2010 http://www.ecs.gda.pl/title,Solidarnosc__Analiza_ruchu___,pid,264.html Le Mouvement ouvrier (z Michelem Wieviorką i François Dubetem), Fayard, 1984 Le Retour de l’Acteur, Fayard, 1984 La Parole et le Sang (sur l’Amérique Latine), O. Jacob, 1988 Critique de la Modernité, Fayard, 1992 Qu’est-ce que la démocratie?, Fayard,1994 Pourrons-nous vivre ensemble? Egaux et différents, Fayard, 1997 Comment sortir du libéralisme?, Fayard, 1999 La recherche de soi. Dialogue sur le Sujet (z Farhadem Khosrokhavarem), Fayard, 2000. Un Nouveau Paradigme. Pour Comprendre le Monde d’Aujourd’hui, 2005 Si la gauche veut des idées..., wraz z Ségolène Royal, Paris, Grasset, 2008. Après la crise, Paris, Seuil, 2010. Carnets de campagne, Paris, Robert Laffont, 2012. La fin des sociétés, Paris, Seuil, 2013.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci uczelni we Francji Kategoria:Członkowie zagraniczni PAN Kategoria:Francuscy socjolodzy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Absolwenci École normale supérieure w Paryżu Kategoria:Doktorzy honoris causa HEC Paris Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2023 Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni we Francji