Spoiwo mineralne - materiał wiążący (spoiwo) otrzymywany przez wypalenie i zmielenie surowców mineralnych (najczęściej skał osadowych)E. Osiecka, Materiały budowlane: spoiwa mineralne, kruszywa, Warszawa 2005, Oficyna Wyd. Politechniki Warszawskiej. W materiałach tych, po dodaniu wody, zachodzą reakcje chemiczne, w wyniku których następuje proces wiązania i twardnieniaA.V. Volzenskij, V.I. Stambulko, A.V. Viktorowna, Spoiwa, betony i wyroby gipsowo-cementowo-pucolanowe, Warszawa 1977, Arkady. Spoiwa mineralne dzieli się na hydrauliczne i powietrzne ze względu na sposób ich zachowania się w środowisku wodnym podczas twardnieniaT. Matyszewski, A. Saładajczyk, Spoiwa budowlane, Szczecin 1977, Politechnika Szczecińska. Spoiwa powietrzne - twardnieją (uzyskują odpowiednią wytrzymałość mechaniczną) tylko na powietrzu: wapno, gips oraz cement anhydrytowy (tzw. cement Keena), spoiwo magnezjowe (tzw. cement Sorela), spoiwo krzemianowe ze szkłem wodnym, otrzymywane przez zmieszanie szkła wodnego (roztwór krzemianów sodowych lub potasowych otrzymywany przez stopienie piasku z węglanem sodowym lub potasowym i rozpuszczenie stopu w wodzie pod ciśnieniem) z wypełniaczem mineralnym o uziarnieniu do 0,2 mm. Jako wypełniacza używa się np. mączki kwarcowej. Obecnie raczej nie używane. Spoiwa hydrauliczne - twardnieją na powietrzu i pod wodą: cementy, wapno hydrauliczne (cement romański). Spoiwa powietrzne są najstarszymi spoiwami używanymi w budownictwie. Pierwsze zastosowanie gipsu stwierdzono w starożytnym Egipcie (łączenie bloków kamiennych w grobowcach, łączenia rur i wyprawiania ścian) ok. 2600 p.n.e. Tak wczesne zastosowanie gipsu wynika z łatwości wypalenia i przemiału tego surowca. Gips znali także w Mezopotamii - do budowy podłóg w domach, a także starożytni Grecy, Rzymianie i Hindusi. Ponowne odkrycie gipsu nastąpiło w Europie w IV w. w Anglii i Francji. W Polsce pierwsze znane ślady stosowania gipsu pochodzą z XI w. (rotunda na Wawelu i kościół przedromański w Wiślicy). Zastosowanie wapna wiąże się z zastosowaniem w budownictwie cegły. Najstarsze znane ślady pochodzą z Babilonii z ok. 600 r. p.n.e. Z okresu III-II wiek p.n.e. zachowały się opisy receptur produkcji wapna palonego i przygotowania zapraw wapiennych.
Spoiwa hydrauliczne znano najprawdopodobniej w starożytnym Rzymie (niektóre pucolany wulkaniczne mają cechy cementu). Po upadku Rzymu przez dłuższy czas nie podejmowano prób stosowania innych spoiw niż wapno i gips. Historia spoiw hydraulicznych rozpoczęła się w XVIII w. od prób zastosowania do wapna hydraulicznych (wodotrwałych) dodatków takich jak glina, tufy wulkaniczne, pucolany. W wyniku szeregu prób, w Anglii w 1796 r. uruchomiono pierwszą wytwórnię wapna hydraulicznego nazywanego cementem romańskim.
Są też inne materiały używane do łączenia elementów budowlanych (np. glina, asfalt ponaftowy). Jednak z uwagi na to, że nie zachodzą w nich reakcje chemiczne podczas łączenia elementów, nie nazywa się ich spoiwami ale lepiszczami.
Zobacz też podstawowe materiały budowlane
Przypisy
Kategoria:Spoiwa budowlane