Jan Ansgary Czapski herbu Leliwa (ur. w 1699, zm. 7 października 1742 w Warszawie) – podskarbi wielki koronny w 1738 roku, wojewoda chełmiński w latach 1732–1738, łowczy koronny w 1732 rokuUrzędnicy Prus Królewskich XV–XVIII wieku. Spisy, oprac. Krzysztof Mikulski. 1990, s. 200., marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1734 rokuHerbarz polski, t. I, Lipsk 1839–1846, s. 383., starosta bratiański w latach 1723–1742Senatorowie świeccy, podskarbiowie i starostowie Prus Królewskich 1454-1772. Toruń 1921, s. 62., starosta kłecki w 1722 rokuW tym roku uzyskał dożywocie na starostwo kłeckie wraz z Teresą Zamoyską, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565–1795. Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 154., kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Urodził się w rodzinie Piotra Aleksandra, kasztelana chełmińskiego i Teresy z domu Kos. Uczył się w kolegium jezuickim w Toruniu lub Grudziądzu, w 1713 roku kształcił się w gimnazjum w Braniewie. Przed 1722 rokiem ożenił się z Teresą z Zamoyskich, co skoligaciło go z czołowymi rodami polskiej magnaterii i przyniosło w posagu kilka starostw (m.in. bratiańskie i łąkorskie). Działalność polityczną rozpoczął w 1720 roku, kiedy wybrano go komisarzem z województwa chełmińskiego do Trybunału Skarbowego w Radomiu. Poseł ziemi ciechanowskiej na sejm 1730 rokuTeka Gabryela Junoszy Podoskiego, t.IV, Poznań 1856, s.16.. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 27 kwietnia 1733 roku na sejmie konwokacyjnymKonfederacya generalna omnium ordinum Regni et Magni Ducatus Lithuaniae na konwokacyi generalney Warszawskiej uchwalona [...] 27 (słow. [...] kwietnia [...] 1733, s. 33.. Jako deputat z Senatu podpisał pacta conventa Augusta III Sasa w 1733 rokuVolumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 309.. Został kawalerem Orderu Orła Białego. Jako legat królewski 19 września 1734 odebrał hołd od Torunia. W 1735 roku podpisał uchwałę Rady Generalnej konfederacji warszawskiejUchwała Rady Generalnej Konfederacji, 1735, s. 21.. W latach 1735–1736 pełnił funkcję marszałka Trybunału Głównego Koronnego. W 1738 został podskarbim wielkim koronnym. Rozpoczął działania mające na celu zwiększenie liczby wojska Rzeczypospolitej. Wniósł projekt cła generalnego w wysokości 3% od krajowców i 6% od obcych. Był głównym doradcą Augusta III Sasa w sprawach Prus Królewskich. Był zwolennikiem ograniczenia uprzywilejowanej pozycji Żydów. Był jednym z największych magnatów w Prusach Królewskich (około 40 osad w województwie chełmińskim).
W 1742 roku był komisarzem z Senatu Trybunału Skarbowego KoronnegoTrybunał Skarbu Koronnego z Duchem S. wszystkim na dobre wychodzący, kazaniem w Poniedziałek świąteczny podczas wotywy na zaczęciu tegoż J. O. Trybunału w kościele farnym Radomskim pokazany. JJ. WW. PP. utriusque subsellii senatus et equestris ordinis kommissarzom z powinną wielkich imion rekognicyą dedykowany przez X. Samuela od S. Floryana Sch. Piar. ordynaryusza Katedr. Krak. y Kommissarskiego kaznodzieję Roku 1742. W Warszawie w druk. JKM. y Rzpltey XX. Schol. Piarum fol., 10 ark." WYSOCKI Samuel, Warszawa 1742, [b.n.s].
Zbudował pałace w Warszawie i Gzinie oraz rozbudował pałac w Nowej Wsi Szlacheckiej. Zmarł w Warszawie, pochowano go w Łąkach Bratiańskich, zaś serce w kościele reformatów w stolicy. Zostawił majątek rzędu 1 miliona złotych. Z małżeństwa z Anną Teresą z Zamoyskich, córką Michała Zdzisława, miał trzy córki: Marię (późniejszą żonę Tomasza Czapskiego), Annę i Brygidę.
Przypisy
Bibliografia A. Korecki, Ludzie Ziemi Nowomiejskiej, Nowe Miasto Lubawskie 2000, s. 87–89.
Kategoria:Absolwenci i studenci kolegiów jezuickich w I Rzeczypospolitej Jan Ansgary Kategoria:Członkowie dworu Augusta II Mocnego Kategoria:Członkowie dworu Augusta III Sasa Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1733 Kategoria:Deputaci do paktów konwentów Augusta III Sasa Kategoria:Deputaci do paktów konwentów władców Polski (Senat) Kategoria:Elektorzy Augusta III Sasa Kategoria:Komisarze Trybunału Skarbowego Koronnego Kategoria:Konfederaci warszawscy (1733) Kategoria:Łowczowie wielcy koronni Kategoria:Marszałkowie Trybunału Głównego Koronnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Podskarbiowie wielcy koronni Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1730 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia ciechanowska) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Augusta III Sasa Kategoria:Starostowie bratiańscy Kategoria:Szlachta Prus Królewskich Kategoria:Starostowie kłeccy Kategoria:Wojewodowie chełmińscy Kategoria:Zmarli w 1742 Kategoria:Urodzeni w 1699