Matthew Langford Perry (ur. 19 sierpnia 1969 w Williamstown, zm. 28 października 2023 w Los Angeles) – amerykańsko-kanadyjski aktor, występował m.in. w roli Chandlera Binga w sitcomie NBC Przyjaciele (1994–2004).

Młodość Urodził się w Williamstown w stanie Massachusetts, jako syn Suzanne Marie Morrison, kanadyjskiej dziennikarki i Johna Bennetta Perry’ego, amerykańskiego aktora i modela. Jego ojciec miał pochodzenie angielskie, irlandzkie, niemieckie i szwajcarskie, a matka miała korzenie angielskie, irlandzkie i francuskie. Kiedy para rozwiodła się przed pierwszymi urodzinami syna, Perry zamieszkał razem z matką i jej nowym mężem Keithem Morrisonem w Ottawie, gdzie spędził większość dzieciństwa.

Jego pasją był tenis, w którym odnosił duże sukcesy na poziomie krajowym, m.in. zajął w kategorii juniorów 17. miejsce w grze pojedynczej i trzecie miejsce w grze podwójnej. W wieku 15 lat zamieszkał z ojcem w Los Angeles, gdzie zainteresował się aktorstwem i zaczął brać udział w szkolnych przedstawieniach swojego liceum w Sherman Oaks. Po zakończeniu liceum planował studia na Uniwersytecie Południowej Kalifornii, jednak zrezygnował z nich, gdy dostał główną rolę w serialu telewizyjnym Second Chance, bo chciał wykorzystać okazję do rozpoczęcia kariery aktorskiej.

Aktorstwo Początki (lata 80.) thumb|Perry (1988) Po raz pierwszy pojawił się w telewizji w 1987 w serialu Second Chance, który nie cieszył się jednak popularnością i wyprodukowano tylko jeden sezon. Mimo to Perry pozostał w Los Angeles i dalej próbował sił w zawodzie. W 1988 zadebiutował na dużym ekranie w drugoplanowej roli w filmie A Night in the Life of Jimmy Reardon. Na początku lat 90. grał epizodyczne role w wielu serialach oraz wykreował główne role: w sitcomach Sydney i Home Free, dzięki którym powoli zaczął zyskiwać sławę.

Przełom (lata 90.) W 1993 miał dostać rolę w pilotowym odcinku sitcomu LAX 2194, jednak projekt nie był pewny. W tym czasie zapisał się na casting do serialu Friends Like us, później znanym jako Przyjaciele. Po odwołaniu kręcenia LAX 2194 poszedł na przesłuchanie do Friends Like us, w którym dostał rolę Chandlera Binga. Występ w Przyjaciołach stał się przełomowy w jego karierze, serial zyskał popularność w Ameryce i na świecie, bijąc rekordy oglądalności i uzyskując nominacje do wielu nagród. Perry za rolę Chandlera był nominowany m.in. do nagrody Emmy w 2002 roku.

Dzięki rosnącej rozpoznawalności dostawał role w kolejnych filmach stających się kinowymi hitami, takich jak Polubić czy poślubić (1997), Troje do Tanga (1999), Jak ugryźć 10 milionów (2000) i Jak ugryźć 10 milionów 2 (2002).

Kolejne role (lata 2000) thumb|Perry (2012) Po zdjęciu serialu Przyjaciele z anteny i po wielu rolach w komediowych filmach zaczął występować również w dramatach. Zaczął od epizodycznej roli w serialu Prezydencki poker (2004), za którą był nominowany do nagrody Emmy w dwóch kategoriach. Następnie zagrał główną postać w filmie Młodzi gniewni. Historia Rona Clarka (2006), za którą dostał nominację do Złotego Globu i Emmy. W kolejnych latach zagrał m.in. w Studio 60, Numb, Ptaki Ameryki czy Znów mam 17 lat. Udzielił również głosu postaci Benny’ego w grze komputerowej Fallout: New Vegas.

Producent Z czasem zaczął próbować sił także jako reżyser i producent: najpierw wyreżyserował jeden z odcinków czwartego sezonu serialu Hoży doktorzy, później wyprodukował swój serial Mr. Sunshine (2011), który okazał się niewypałem i został zdjęty z anteny.

W 2015 został współtwórcą i odtwórcą głównej roli serialu Dziwna para. Stworzył również własną sztukę teatralną pt. The End of Longing, która miała premierę 11 lutego 2016 roku w Playhouse Theatre w Londynie.

Życie prywatne Zmagał się z uzależnieniami od opioidów, amfetaminy i alkoholu. Jego problemy z nałogiem zaczęły się w połowie lat 90., w 1997 poszedł na pierwszy odwyk. Cierpiał również na inne zdrowotne problemy, jak duże wahania wagi czy zapalenie trzustki.

W maju 2013 roku został odznaczony przez Biuro Kontroli Narkotyków Białego Domu za otworzenie Domu Perry’ego w jego dawnej posiadłości w Malibu, gdzie ludzie uzyskują pomoc w wychodzeniu z nałogu.

Śmierć i pogrzeb 28 października 2023 został znaleziony przez swojego asystenta martwy w wannie z hydromasażem w swoim domu w Los Angeles. Na miejscu policja stwierdziła zgon aktora. Zmarł z powodu choroby wieńcowej spowodowanej ostrym działaniem ketaminy.

30 października 2023 aktorzy z serialu Przyjaciele wydali oświadczenie:

Matthew Perry został pochowany na Forest Lawn Memorial Park w Los Angeles, niedaleko Wzgórza Hollywood.

Filmografia Filmy RokTytułRolaUwagi1988A Night in the LIfe of Jimmy ReardonFred Roberts1989Szalona małolataTimothy1994Getting InRandall Burns1997Poślubić czy polubićAlex Whitman1998Bohaterowie z przypadkuLeslie Edwards1999Troje do tangaOscar Novak2000Jak ugryźć 10 milionówNicholas „Oz” Oseransky2000Dzieciakpan Vivian2002Kto pierwszy, ten lepszyJoe Tyler2004Jak ugryźć 10 milionów 2Nicholas „Oz” Oseransky2005Hoosiers II: Senior YearCoach Norman Dale Jr.film krótkometr.2007NumbHudsonrównież producent wykonawczy2008Ptaki AmerykiMorrie Tanager2009Znów mam 17 latdorosły Mike O’Donnell

Telewizja RokTytułRolaUwagi1979240-RobertArthurodcinek „Bank Job”1983Not Necessarily the NewsBobodcinek „Audrie in Love”1985Charles in ChargeEd Stanleyodcinek „The Wrong Guy”1986Silver SpoonsDaveyodcinek „Rick Moves Out”1987–1988Chazz Russell21 odcinków1988Just the Ten of UsEdodcinek „The DInner Test”1988Autostrada do niebaDavid Hastings2 odcinki1988Dance 'til DawnRogerfilm telewizyjny1989Dzieciaki, kłopoty i mySandy3 odcinki1989Empty NestBill w wieku 18 latodcinek „A Life in the Day”1990SydneyBilly Kells13 odcinków1990Who’s the Boss?Benjamin Dawsonodcinek „Roomies”1991Call Me AnnaDesi Arnaz Jr.film telewizyjny1991Beverly Hills, 90210Roger Azarianodcinek „April is the Cruelest Month”1992Sibsodcinek „What Makes Lily Run?'1992Życie jak senAlex Farmerodcinek :To The Moon, Alex!”1993Deadly RelationsGeorge Westerfieldfilm telewizyjny1993Home FreeMatt Bailey13 odcinków1994Parallel LivesWillie Morrisonfilm telewizyjny1994–2004PrzyjacieleChandler Bing236 odcinków9 nominacji, 2 nagrody1995The John Larroquette ShowStevenodcinek „Rachel Redux”1995Karolina w mieścieChandler Bingodcinek „Caroline and the Folks”1997Saturday Night LiveOn samodcinek „Matthew Perry/Oasis”2001SimpsonowieUltradom 3000odcinek „Threehouse of Horror XII”2002Ally McBealTodd Merrick2 odcinki2003Prezydencki pokerJoe Quincy3 odcinki2004Hoży doktorzyMurray Marksodcinek „My Unicorn”, również reżyser2006Młodzi gniewni. Historia Rona ClarkaRon Clarkfilm telewizyjny2006–2007Studio 60Matt Albie22 odcinki2008The End of SteveSteve Legendpilot, również twórca i producent wykonawczy2011Mr. SunshineBen Donovan13 odcinków, również współtwórca i producent wykonawczy2011Childrens HospitalOn Samodcinek „The Black Doctor”2012–2013Żona idealnaMike Kresteva4 odcinki2012–2013Go OnRyan King22 odcinki, również producent wykonawczy2014Cougar Town: Miasto kocicSamodcinek „Like a Diamond”2015Terapia w sieciTyler Bishop2 odcinki2015–2017Dziwna paraOscar Madison38 odcinkówrównież scenarzysta i producent wykonawczy2017Sprawa idealnaMike Kresteva3 odcinki2017The Kennedys: After CamelotTedd Kennedy2 odcinki

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykanie pochodzenia kanadyjskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy komicy Kategoria:Amerykańscy producenci telewizyjni Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XXI wieku Kategoria:Kanadyjscy aktorzy filmowi Kategoria:Kanadyjscy aktorzy głosowi Kategoria:Kanadyjscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Kanadyjscy komicy Kategoria:Kanadyjscy producenci filmowi Kategoria:Kanadyjscy scenarzyści Kategoria:Pochowani na Forest Lawn Memorial Park (Hollywood Hills) Kategoria:Urodzeni w 1969 Kategoria:Zmarli w 2023