mały|Pyranometr – instrument do pomiaru irradiancji w paśmie promieniowania słonecznego (od 300-3000 nm). Instrument jest tak skonstruowany, że mierzy przychodzące promieniowanie z wagą proporcjonalną do cosinusa kąta zenitalnego. mały|Rysunek pyranometru alt=Płaski biały cylinder o osi pionowej, nakryty białym ściętym stożkiem, ze szklaną kopułką po środku, zainstalowany na statywie, na dachu budynku. W tle widać inne budynki (kilkupiętrowe, biurowe), drzewa i pochmurne niebo.|mały|Pyranometr – przykład instalacji. Pyranometr (od gr. πῦρ „ogień”, ἄνω „powyżej, niebo” i μέτρον „miara”) – instrument do pomiaru hemisferycznego (przychodzącego z półkuli) promieniowania całkowitego, rozproszonego i odbitego, najczęściej całego widma światła słonecznego, chociaż możliwe jest ograniczenie zakresu widma poprzez używanie kolorowych kopuł lub filtrów. Nazwa pyranometr pochodzi od greckiego , co oznacza płomień, i , co oznacza niebo. Pyranometr mierzy irradiancję, czyli strumień przychodzącej energii słonecznej (w watach na metr kwadratowy).

Pyranometr zbudowany przez Andersa Knutsona Ångströma miał element pochłaniający promieniowanie w postaci szachownicy z polami na przemian białymi i poczernionymi. Były to termoelementy manganinowo – konstantanowe. Wskutek różnicy pochłaniania promieniowania przez poczernione i niepoczernione powierzchnie, wytwarza się różnica temperatur między spoinami, proporcjonalna do natężenia promieniowania. Między końcami termobaterii wytwarza się siła elektromotoryczna powodująca wychylanie się wskazówki galwanometru.

Pyranometry są używane w meteorologii, klimatologii i badaniach ilości przychodzącej energii słonecznej. Pyranometry mają nadane standardy (ISO9060). Międzynarodowa Organizacja Meteorologiczna () rozróżnia 3 klasy. Najlepsze instrumenty mają klasę standard przeniesiony (ang. ), następnie są instrumenty pierwszej klasy () oraz najmniej dokładne instrumenty drugiej klasy (ang. ).

Odmiany pyranometru albedomierz, solarymetr.

Zobacz też Radiometria Zjawisko termoelektryczne

Linki zewnętrzne Strona poświęcona instrumentom meteorologicznym (po angielsku)

Kategoria:Instrumenty meteorologiczne Kategoria:Radiometria