Słupiec (Nowa Ruda)

mały|Szkoła podstawowa nr 7 w Słupcu thumb|Kamieniołom gabra w Słupcu thumb|Muzeum Josepha Wittiga Słupiec (Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()) – część miasta Nowa Ruda w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim. Połączona w 1973 roku z miastem Nowa Ruda, w latach 1967–1973 samodzielne miasto. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

.

Położenie Słupiec to dawna wieś łańcuchowa o długości około 3,3 km, położona pomiędzy Wzgórzami Włodzickimi a Garbem Dzikowca, na południowy wschód od centrum Nowej Rudy. Przez osiedle prowadzi droga wojewódzka nr 381. Słupiec położony jest na wysokości 400–470 m n.p.m.

Historia Stara wieś łańcuchowa, wymieniana w dokumentach z 1327 roku jako Slegelonis villa – zapewne nazwa ta pochodzi od nazwiska kłodzkiej rodziny Schlegel, domniemanych założycieli Słupca (miejscowość do 1945 nosiła nazwę Schlegel). W 1372 i 1398 właścicielem wsi był Rembold Ratold (Donig von Zdanic). W 1607 roku w Słupcu odkryto złoża złota, a w roku 1620 zaczęto wydobywać węgiel kamienny, jednak rozwojowi górnictwa przeszkodziła szalejąca wówczas wojna trzydziestoletnia, a później zaraza w roku 1680. W roku 1708 Słupiec został kupiony przez pochodzącą z Włoch rodzinę Pilatich i zaczął się rozwijać gospodarczo, zwłaszcza w dziedzinie górnictwa, ale również tkactwa.

Na przełomie XVIII i XIX w. właścicielem Słupca był Anton hr. Pilati von Tassul zu Daxberg (1775–1843), żonaty od 1812 z Szarlottą von Studnitz (1791–1846). Małżeństwo miało synów: Maxa Pilatiego (1819–1875) i Karola Józefa (1825–1901), żonatego w Pradze (1859) z Henriettą bar. Hildprandt von und zu Ottenhausen (1840–1921), który kupił w 1856 Korytów. Małżeństwo miało sześcioro dzieci, m.in.: Oskara Karola (ur. w 1860, w Korytowie) właściciela Słupca, Rudolfa Oskara Karola Hugo (ur. 1863), właściciela Korytowa, żonatego w 1898 z Alice von Schaffgotsch (ur. 1874) Karola Oskara (ur. w 1864, w Korytowie), właściciela Słupca, żonatego w 1899 z Marią von Schaffgotsch, siostrą Alice. Płyty nagrobne Pilatich znajdują się przy kościele w Słupcu.

Szczególnie intensywny rozwój przemysłowy (głównie wydobycie węgla i łupków ogniotrwałych) przypada na wiek XVIII. W tym okresie w miejscowości funkcjonowały dwie duże kopalnie węgla i około 250 warsztatów tkackich, wyrabiających tkaniny lniane i bawełniane. W roku 1840 we wsi były: kościół, szkoła, szpital, gorzelnia, browar, cegielnia, cztery młyny wodne i dwie kopalnie węgla, do których wkrótce dołączyły kolejne. Poza wydobyciem węgla w Słupcu uruchomiono kamieniołomy, w których wydobywano też czerwony piaskowiec i gabro. W roku 1902 do miejscowości doprowadzono linię Kolei Sowiogórskiej, która usprawniła transport towarowy i przyczyniła się do rozwoju turystyki w regionie.

W roku 1945 po wkroczeniu Armii Czerwonej miejscowość poddała się bez walki. Po wysiedleniu Niemców przybyło do Słupca wielu polskich osadników, w tym również górników-reemigrantów z Francji. Rozbudowano infrastrukturę i stworzono nowe osiedla (bloki mieszkaniowe), głównie na potrzeby pracowników kopalń. W 1959 Słupiec otrzymał status osiedla, a w 1967 prawa miejskie. W 1973 liczba ludności Słupca przekroczyła 7700 i miasto zostało włączone administracyjnie do sąsiedniej Nowej Rudy.

Gospodarka i infrastruktura W Słupcu funkcjonują liczne zakłady pracy i fabryki, m.in. ZPAS S.A., Orion, Eiffelwerk, Matplast, Faned, Plastitec, Umicore Auto Cat. Poza tym znajdują się tam kamieniołomy, w których wydobywana jest skała bazaltowa (gabro), używana głównie przy budowie dróg. Na terenie byłej kopalni węgla kamiennego uruchomiono Wałbrzyską Specjalną Strefę Ekonomiczną. Na terenie Słupca znajduje się również kryta pływalnia z basenem rekreacyjnym i sportowym oraz boisko piłkarskie z oświetleniem.

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są obiekty: kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1887 r., parafialny ogrodzenie kościoła św. Katarzyny Aleksandryjskiej, z początku XX w., dwór w Słupcu z 1685 r.

inne obiekty kościół i szkoła ewangelicka kapliczka przy ul. Kasztanowej Muzeum Josepha Wittiga przystanek kolejowy

Oświata i nauka W Słupcu znajduje się Szkoła Podstawowa nr 7 a dawniej również Gimnazjum nr 2, a w latach 2004–2015 Polsko-Czeska Wyższa Szkoła Biznesu i Sportu „Collegium Glacense".

Szlaki turystyczne Przez Słupiec przebiega Główny Szlak Sudecki, prowadzący ze Ścinawki Średniej do Srebrnej Góry.

Osoby związane ze Słupcem W Słupcu urodził się znany profesor teologii, ksiądz katolicki, badacz historii kościoła Joseph Wittig. W domu, w którym się urodził i spędził większość życia funkcjonuje obecnie poświęcone mu muzeum.

Przypisy

Bibliografia

Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 11: Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie. Wrocław: Wyd: I-Bis 1995, .

Linki zewnętrzne

Kategoria:Dawne miasta w województwie dolnośląskim Kategoria:Dawne ośrodki górnictwa w Polsce Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku Kategoria:Słupiec (Nowa Ruda)