Douglas DB-7 – rodzina amerykańskich samolotów bombowych i nocnych myśliwskich produkcji Douglas Aircraft Company, używanych podczas II wojny światowej głównie przez Związek Radziecki, Wielką Brytanię i Stany Zjednoczone. DB-7 był również użytkowany w czasie wojny przez australijskie, francuskie, południowoafrykańskie i holenderskie siły powietrzne, a po wojnie także przez Brazylię.
Douglas DB-7 (oznaczenie fabryczne) był znany pod wieloma nazwami, jako lekki bombowiec Douglas Boston lub nocny myśliwiec Douglas Havoc w krajach brytyjskiej Wspólnoty Narodów, oraz jako taktyczny bombowiec A-20 Havoc lub nocny myśliwiec P-70 w Stanach Zjednoczonych. W Związku Radzieckim funkcjonował pod nazwą A-20 lub Boston.
Historia rozwoju Douglas Model 7A W marcu 1937 roku zespół konstruktorów przedsiębiorstwa Douglas Aircraft Company wystąpił z propozycją budowy lekkiego bombowca w konfiguracji górnopłatu napędzanego dwoma silnikami Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior o mocy 450 KM (340 kW). Przewidywano, że udźwig bomb będzie dochodził do 450 kg, a prędkość maszyny przy maksymalnym ładunku wyniesie 400 km/h. W wersji rozpoznawczej przewidywano zamiast komory bombowej montować przezroczyste osłony mieszczące kamery. Uzbrojenie strzeleckie miały stanowić karabiny maszynowe kalibru 7,7 mm (.303 cala). Pierwsza maszyna była już prawie gotowa, jednak doświadczenia zdobyte podczas wojny domowej w Hiszpanii dowiodły, że tego typu konstrukcja nie rokuje powodzenia ze względu na zbyt niską moc silników, dlatego projekt przerwano.
Douglas Model 7B Jesienią tego samego roku korpus lotniczy armii amerykańskiej opublikował specyfikację samolotu bombowego. Zespół konstruktorów przedsiębiorstwa Douglas postanowił zmodyfikować projekt Model 7A poprzez wymianę silników na mocniejsze Pratt & Whitney R-1830 S3C3-G Twin Wasp o mocy 1100 KM (820 kW), zmieniając oznaczenie projektu na Model 7B. Zaproponowano zastosowanie dwóch alternatywnych części dziobowych, jednej przezroczystej dla bombardiera i drugiej zakrytej, wyposażonej w baterię sześciu karabinów maszynowych kalibru 7,7 mm i dwóch kalibru 12,7 mm. Do przezroczystej części dziobowej można było zamontować dwie gondole po obu stronach kadłuba, zawierające po dwa karabiny maszynowe. Pozostałe uzbrojenie strzeleckie miały stanowić karabiny maszynowe kalibru 7,7 mm zamontowane w wysuwanej wieżyczce strzeleckiej lub strzelające przez otwarte drzwi komory bombowej. Udźwig bomb zwiększono do 900 kg.
Konkurentami konstrukcji Douglasa były samoloty North American NA-40, Stearman X-100 i Martin 167F. Chociaż Model 7B był dostatecznie szybki i zwrotny, nie wzbudził zainteresowania armii amerykańskiej, ale zdobył za to uznanie Francuskiej Komisji do Spraw Zakupów, odwiedzającej Stany Zjednoczone. Strona francuska uczestniczyła w testach maszyny Douglasa i ostatecznie zamówiła 100 maszyn, zwiększając zamówienie do 270 w momencie rozpoczęcia wojny.
DB-7 B-3 Strona francuska zamawiając samolot zażyczyła sobie wprowadzenia poważnych modyfikacji maszyny, węższego i wyższego kadłuba, stawiającego mniejsze opory aerodynamiczne i mieszczący więcej paliwa, silników gwiazdowych Pratt & Whitney R-1830-SC3-G o mocy 1000 KM (750 kW) i urządzeń pokładowych produkowanych we Francji i wyskalowanych w systemie metrycznym. Uzbrojenie strzeleckie miały stanowić francuskie karabiny maszynowe Chatellerault kalibru 7,5 mm. W trakcie dostarczania samolotów postanowiono wymienić silniki na mocniejsze Pratt & Whitney R-1830-S3C4-G o mocy 1100 KM (820 kW). Nowy samolot został oznaczony jako DB-7 od Douglas Bomber Model 7, a we Francji jako DB-7 B-3 od trzymiejscowy bombowiec.
Samoloty DB-7 wysyłano w częściach do Casablanki w celu zmontowania. Przewidywano użytkowanie samolotów zarówno we Francji, jak i francuskich koloniach w północnej Afryce. Nowe samoloty rozpoczęły służbę w Armée de l’Air w styczniu 1940 roku.
Boston Mk I i II thumb|Wyrzutnie rakiet T-30 (114 mm) zamontowane na A-20, połowa 1944 r. Ze względu na sytuację we Francji brytyjski RAF postanowił przejąć francuskie zamówienie na samoloty, które w nomenklaturze brytyjskiej nazwano Boston Mk I i Boston Mk II w zależności od wersji silnikowej.
Havoc Mk I
Samoloty zamówione przez Francję nie odpowiadały potrzebom Brytyjczyków ze względu na zbyt krótki zasięg uniemożliwiający dzienne naloty na Niemcy. Wiele maszyn Boston Mk II i – po zmianie silników na mocniejsze – także Boston Mk I, postanowiono zmodyfikować do roli nocnych bombowców o udźwigu 1100 kg bomb, oraz nocnych myśliwców wyposażonych w radar AI.IV (od Airborne Intercept Mark IV – ang. przechwytywanie w powietrzu). Nazwa samolotów została zmieniona początkowo na Ranger, ale ostatecznie nadano mu miano Havoc Mk I (ang. – spustoszenie). Łącznie przebudowano 181 samolotów Boston do nowego standardu.
Dwadzieścia samolotów zmodyfikowano do wersji Havoc Mk I Intruder (ang. – intruz) nazywanych również Pandora, które wyposażono w długą minę lotniczą (Long Aerial Mine) w postaci 600-metrowego kabla zakończonego ładunkiem wybuchowym i ciągniętego za samolotem. Zakładano, że tak uzbrojone samoloty będą latać na trasach wrogich maszyn w nadziei zaplątania się ich w kabel i w konsekwencji wywołanie eksplozji umieszczonej na końcu miny. Ze względu na bardzo małą skuteczność tego typu instalacji, zrezygnowano z ich stosowania przywracając samoloty do poprzedniej wersji Havoc Mk I.
Kolejne 31 maszyn zmodyfikowano do wersji Havoc Mk I Turbinlite wyposażonych w potężny reflektor o jasności 2700 milionów kandeli zamontowany na dziobie maszyny i służący do oświetlania celów dla współdziałających z Havocami myśliwców Hawker Hurricane. Także to rozwiązanie okazało się chybione, ponieważ samoloty z reflektorami stanowiły doskonały cel dla niemieckiej artylerii przeciwlotniczej i samolotów wroga, zwłaszcza że masa reflektora wykluczała zamontowanie uzbrojenia defensywnego.
DB-7A Havoc Mk II Francuska Komisja do Spraw Zakupów zamówiła kolejne 200 maszyn napędzanych silnikami Wright R-2600-A5B Double Cyclone o mocy 1600 KM (1195 kW), oznaczonych przez producenta jako DB-7A, ale żaden z samolotów nie został dostarczony przed upadkiem Francji. Samoloty trafiły do brytyjskiego RAF-u, gdzie pod nazwą 'Havoc Mk II były używane w roli nocnych myśliwców. Maszyny te charakteryzowały się bardzo dużą prędkością 550 km/h i 39 z nich było używane przez bardzo krótki czas w wersji Turbinlite.
DB-7B Boston Mk III Samoloty DB-7B były pierwszą partią maszyn zamówionych przez Wielką Brytanię w lutym 1940 roku. Napędzane były tym samym silnikiem co wersja DB-7A, ale posiadały lepsze opancerzenie i co najważniejsze, większe zbiorniki paliwa umożliwiające wykonywanie misji bombowych na większych dystansach. Maszyny miały nazywać się Boston, ale ze względu na przejęte wcześniej francuskie samoloty tego typu, które również nazwano Boston, postanowiono dla odróżnienia nadać im oznaczenie Boston Mk III. Samoloty tego typu wzięły udział w atakach na niemieckie pancerniki „Scharnhorst”, „Gneisenau” i krążownik „Prinz Eugen” podczas Operacji Cerberus przedarcia się okrętów niemieckich z portu w Breście do Niemiec przez kanał La Manche i niesławnej operacji Jubilee.
Dostarczono 300 egzemplarzy samolotów tego typu, z których niektóre przebudowano do roli nocnych bombowców i nocnych myśliwców.
Douglas DB-73 thumb|Douglas A-20J zestrzelony przez artylerię przeciwlotniczą nad Beauvoir, Francja 12 maja 1944 r. Douglas DB-73 był odpowiednikiem maszyny DB-7B przeznaczonym dla Francji i wyposażonym we francuskie urządzenia pokładowe. Z 480 zamówionych 18 maja 1940 roku maszyn, żadna nie została dostarczona do Francji przed jej upadkiem, dlatego też dostosowano je do standardu DB-7B i dostarczono do Wielkiej Brytanii pod nazwą Boston Mk II. Pierwsza partia 240 maszyn została wyprodukowana w zakładach Douglasa, a następne 240 na licencji w przedsiębiorstwie Boeing. Produkowane przez Boeinga maszyny oznaczono jako Boston Mk IIIA i różniły się one nieznacznie Mk III systemami elektrycznymi i innym typem tłumików płomieni.
Większość zamówionych przez Wielka Brytanię maszyn Boston Mk III i Mk IIA nie dotarło nigdy na Wyspy Brytyjskie, gdyż zostały wysłane do Związku Radzieckiego (151 egzemplarzy), a reszta zasiliła siły powietrzne Stanów Zjednoczonych po ich przystąpieniu do wojny. Dodatkowo 162 maszyny produkcji Douglasa i 194 Boeinga przekazano australijskim siłom powietrznym.
Douglas DB-7C W październiku 1941 roku, holenderski rząd emigracyjny zamówił 48 maszyn w wersji DB-7C przeznaczonych dla sił zbrojnych Holenderskich Indii Wschodnich Koninklijke Marine Luchtvaartdienst. DB-7C był podobny do DB-7B, ale posiadał wymienną sekcję dziobową, przeszkloną z miejscem dla obserwatora lub zabudowaną z czterema działkami kalibru 20 mm. Wyposażenie dodatkowe miały stanowić tratwy ratunkowe i specjalne uchwyty do podwieszania torped. Jednostką napędową miały być silniki Wright R-2600-A5B o mocy 1600 KM. Dostawa maszyn była przewidziana na maj 1942 roku, ale ze względu na wybuch wojny z Japonią w 24 grudnia 1941 roku, rząd amerykański postanowił natychmiast dostarczyć 32 maszyny, którymi były samoloty DB-7B przeznaczone dla Wielkiej Brytanii. Ze względu na szybkie opanowywanie przez wojska japońskie terytorium Holenderskich Indii Wschodnich, następne 22 maszyny przekazano do Australii. Pozostała część zamówionych maszyn weszła w skład pomocy Lend-Lease dla Związku Radzieckiego.
A-20 thumb|Formacja bombowców A-20 w 1943 r. Początkowa niechęć amerykańskich sił zbrojnych do samolotów Douglas Model 7B przeminęła po serii modyfikacji przeprowadzonych na prośbę Francuzów i Brytyjczyków. Korpus lotniczy Stanów Zjednoczonych zamówił dwa modele bombowe, jeden oznaczony jako A-20 do bombardowania z wysokiego, a drugi A-20A z niskiego pułapu. Oba modele były bardzo podobne do samolotu DB-7B. Przeznaczony do bombardowań z wysokiego pułapu A-20 był napędzany silnikiem Wright R-2600-7 o mocy 1700 KM z turbosprężarką, która jednak okazała się kłopotliwa w eksploatacji ze względu na awarie systemu chłodzenia, dlatego też wymieniono jednostkę napędową na Wright R-2600-11 o mocy 1600 KM bez turbosprężarki. Ogólnie tylko jedna maszyna została zbudowana w wersji A-20; pozostałe postanowiono przebudować do standardu A-20A.
A-20A Armia Stanów Zjednoczonych zamówiła 123 maszyny w wersji A-20A z silnikami Wright R-2600-3 Double Cyclone o mocy 1600 KM i dalszych 20 z mocniejszymi Wright R-2600-11. Maszyny te weszły do służby wiosną 1941 roku. W 1943 roku 9 z nich przekazano da Australii. Brytyjska nazwa Havoc została przyjęta także przez Amerykanów.
A-20B Zamówiony przez armię amerykańską w liczbie 999 egzemplarzy samolot, który przypominał bardziej wcześniejszy typ DB-7A zwłaszcza ze względu na słabsze opancerzenie i konstrukcję części dziobowej. Nie posiadały też samouszczelniających się zbiorników paliwa. Głównym odbiorcą tej partii samolotów stał się Związek Radziecki, do którego trafiło 665 maszyn, a tylko nieliczne pozostały na wyposażeniu Amerykanów.
O-53 Planowana w 1941 roku wersja rozpoznania fotograficznego samolotu zbudowanego na bazie wersji A-20B. Do realizacji nie doszło i projekt został przerwany w 1942 roku.
A-20C (Boston Mk IIIA) thumb|Silnik Wright Cyclone R-2600 eksponowany w MLP w Krakowie Próba ujednolicenia typu samolotu używanego zarówno przez stronę amerykańską, jak i brytyjską. Skonstruowany w 1941 roku samolot był napędzany silnikami RF-2600-23, posiadał samouszczelniające się zbiorniki paliwa i dodatkowe opancerzenie i był przystosowany do przenoszenia 900 kg torpedy. Zbudowano 948 egzemplarzy dla Wielkiej Brytanii (200 egzemplarzy jako Boston Mk IIIA) i Związku Radzieckiego, ale po ataku na Pearl Harbor część z nich pozostała na wyposażeniu lotnictwa amerykańskiego.
A-20D