Karol III (właśc. Carlos Sebastián de Borbón y Farnesio; ur. 20 stycznia 1716 w Madrycie, zm. 14 grudnia 1788 tamże) – książę Parmy, Piacenzy i Guastalii w latach 1731–1735, król Neapolu (jako Karol VII) i Sycylii (jako Karol IV) w latach 1735–1759, król Hiszpanii w latach 1759–1788 z dynastii Burbonów.
Najstarszy syn króla Hiszpanii – Filipa V i jego drugiej żony – Elżbiety Farnese. Przyrodni brat królów Hiszpanii: Ludwika I i Ferdynanda VI.
Młodość thumb|left|220px|Statua Karola III w Madrycie W wieku 16 lat, Karol został księciem Parmy jako wnuk Edwarda II Farnese. 1 grudnia 1734, po zwycięstwie księcia Montemara nad Austriakami pod Bitonto, Karol został władcą Neapolu i Sycylii. Młody władca nie lubił jednak prowadzenia wojen, rzadko nosił mundur i tylko pod presją, dokonywał inspekcji wojska. W 1735 Karol zrzekł się Parmy na korzyść cesarza Karola VI Habsburga, w zamian uznania w nim króla Neapolu i Sycylii. Jako król tych ziem, Karol zaczął pracować nad reformami wewnętrznymi, które posłużyły za wzór dla jego późniejszych reform w Hiszpanii. Rozpoczął też budowę Pałacu Królewskiego w Casercie.
Zagraniczni ministrowie, którzy z nim pracowali, zgadzali się, że Karol nie miał wrodzonych zdolności administracyjnych, ale szczerze pragnął być dobrym królem i świetnie dobierał sobie ministrów-pomocników. Znaczny wpływ miał na niego Bernardo Tanucci. To podczas rządów Karola odkryto starożytne rzymskie miasta – Herkulanum (w 1738) i Pompeje (w 1748). Król zachęcał archeologów do prowadzenia badań i był zawsze na bieżąco informowany o odkryciach, nawet po powrocie do Hiszpanii.
Król Hiszpanii 10 sierpnia 1759 zmarł bezdzietnie przyrodni brat Karola – Ferdynand VI, i Karol odziedziczył po nim tron. 6 października 1759 abdykował z tronów Neapolu i Sycylii na rzecz swojego trzeciego syna – Ferdynanda.
Jako król Hiszpanii Karol prowadził aktywną politykę zagraniczną zmierzającą do powrotu Hiszpanii do grona głównych mocarstw. Jego silne więzi rodzinne i niechęć do Anglii, doprowadziły do zawarcia sojuszu hiszpańsko-francuskiego. W ramach przygotowań do wojny polecił zbudować dużą flotę wojenną. Stanowiło to oczywiście nie lada wyzwanie i przedstawiciele marynarki stwierdzili, że zadania nie można wykonać szybciej jak w ciągu 6 miesięcy. Wtedy jednak Karol III pokazał swój charakter absolutnego władcy. Wezwał poddanych do posłuszeństwa i wyznaczył trzymiesięczny termin na wybudowanie wszystkich okrętów. Hiszpania walczyła w wojnie 7-letniej i poniosła olbrzymią porażkę tracąc między innymi Florydę – za to uzyskując od Francji Luizjanę w formie rekompensaty. W 1770 Karol niemal nie rozpoczął innej wojny – o Falklandy, a w 1779 dołączył do wojsk francuskich wspierających Amerykanów przeciwko Anglikom i w tej wojnie Hiszpania odzyskała Florydę. Zreformował również strukturę kolonii hiszpańskich w Ameryce Południowej.
Jego krajowa polityka była korzystna dla Hiszpanii. Podczas ostatnich lat życia miał problemy ze swoim najstarszym synem i jego żoną. Kiedy zmarł w 1788 pozostawił po sobie wspomnienie króla filantropa i filozofa, nazywanego Panem Madrytu (z powodu licznych prac publicznych, jakie kazał tam wykonać). Mimo swojej niechęci do jezuitów (27 lutego 1767 wydał dekret nakazujący opuszczenie Hiszpanii przez jezuitów uzasadniony względami bezpieczeństwa kraju) i wszelkich zakonników oraz zazdrości o władzę Inkwizycji, był praktykującym katolikiem i okazywał to w życiu codziennym. Prywatnie król był wielkim pasjonatem polowań.
Odznaczenia Order Ducha Świętego – Francja, 1760Almanach royal. Paryż: 1790, s. 206.
Małżeństwo Ożenił się z Marią Amalią Saską, córką elektora saskiego i króla Polski – Augusta III Sasa oraz Marii Józefy Habsburżanki (córki cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Czech i Węgier Józefa I Habsburga).
Był ojcem m.in. Karola IV – króla Hiszpanii, Ferdynanda I – króla Neapolu i Sycylii, a następnie króla Obojga Sycylii, i Marii Ludwiki – żony cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego – Leopolda II.
Genealogia
LudwikWielki Delfin 1)ur. 1 XI 1661zm. 14 IV 1711 Maria AnnaWittelsbachur. 17 XI 1660zm. 20 IV 1690 Edward IIFarneseur. 12 VIII 1666zm. 6 IX 1693 Dorota ZofiaWittelsbachur. 5 VII 1670zm. 15 IX 1748 Filip Vur. 19 XII 1683zm. 9 VII 1746 ElżbietaFarneseur. 25 X 1692zm. 11 VII 1766
Maria AmaliaSaska 2)ur. 24 XI 1724zm. 27 IX 1760OO 19 VI 1738 Karol IIIur. 20 I 1716zm. 14 XII 1788 Maria Izabela ur. 6 IX 1740 zm. 1 XI 1742 Maria Józefa ur. 20 I 1742 zm. 3 IV 1742 Maria Izabela ur. 30 IV 1743 zm. 5 III 1749 Maria Józefa ur. 6 VII 1744 zm. 8 XII 1801 Maria Ludwika 3) ur. 24 XI 1745 zm. 15 V 1792 Filip Antoni ur. 13 VI 1747 zm. 19 IX 1777 Karol IV ur. 11 XI 1748 zm. 20 I 1819 Maria Teresa ur. 29 XI 1749 zm. 30 IV 1750 Ferdynand I ur. 12 I 1751 zm. 4 I 1825 Gabriel ur. 11 V 1752 zm. 23 XI 1788 Maria Anna ur. 3 VII 1754 zm. 11 V 1755 Antoni Pascual ur. 31 XII 1755 zm. 20 IV 1817 Franciszek Ksawery ur. 17 II 1757 zm. 10 IV 1771 syn króla Francji Ludwika XIV córka Augusta III Sasa i Marii Józefy Habsburżanki żona cesarza Leopolda II
Przypisy
Kategoria:Burbonowie hiszpańscy Kategoria:Władcy Hiszpanii Kategoria:Władcy Parmy Kategoria:Władcy Neapolu i Sycylii Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Urodzeni w 1716 Kategoria:Ludzie urodzeni w Madrycie Kategoria:Zmarli w 1788 Kategoria:Ludzie oświecenia Kategoria:Uczestnicy wojny o sukcesję polską Kategoria:Władcy, którzy abdykowali Kategoria:Odznaczeni Świętym Konstantyńskim Orderem Wojskowym Świętego Jerzego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ducha