Henryk Stuart (), lord Darnley (ur. 7 grudnia 1545 w Leeds, zm. 10 lutego 1567 w Edynburgu) – król Szkotów w 1565–1567 jako mąż Marii I; szkocki możnowładca, lord Darnley, od 1565 także książę Albany, hrabia Ross i baron Ardmannoch.
Był synem Mateusza (1516–1571), hrabiego Lennox. Mąż Marii Stuart, ojciec króla Jakuba I. Wywodził się z bocznej linii panującej w Szkocji – dynastii Stewart (Stuart). Protoplastą tejże linii był sir Jan Stewart, lord Bonkyl (zginął pod Falkirk w 1298), młodszy brat Jakuba Stewarta, V. dziedzicznego stewarta Szkocji, dziada króla Roberta II Stewarta. Matka Henryka – Małgorzata Douglas (ur. 1515, zm. 1578) była córką Archibalda Douglasa, VI. earla Angus, i Małgorzaty Tudor, starszej siostry Henryka VIII.
Życiorys lewo|mały|Henryk w wieku 9 lat, autorstwa Hansa Ewortha Henryk urodził się 7 grudnia 1545, w twierdzy Newsham (Yorkshire) i od urodzenia nosił tytuł lorda Darnley. Podczas przygotowań do ślubu z kuzynką, królową Marią Stuart, 15 maja 1565 został proklamowany baronem Ardmannoch i earlem Ross, 20 lipca – został księciem Albany, a 28 lipca – otrzymał tytularną godność króla Szkocji (tytułowano go jednak przeważnie królem-małżonkiem). Jego ślub z królową odbył się 29 lipca 1565, w kaplicy pałacu Holyrood, w Edynburgu.
Henryk został zamordowany, prawdopodobnie za wiedzą i zgodą żony (wielu historyków uważa jednak, że Maria nie miała o tym żadnego pojęcia) – 10 lutego 1567, w domu zwanym Provost's House, w Kirk o'Field (pod Edynburgiem). Jego prochy spoczęły w opactwie Holyrood w Edynburgu.
Henryk jest bezpośrednim przodkiem wszystkich późniejszych królów angielskich. Z jego małżeństwa z królową Marią przyszedł na świat syn-jedynak – Jakub, w którego osobie połączyły się roszczenia szkockiej i angielskiej rodziny królewskiej. Po detronizacji matki został Jakubem VI Szkockim, a po wygaśnięciu Tudorów, po śmierci Elżbiety I (1603) odziedziczył tron Anglii i Irlandii jako Jakub I.
Genealogia
PrapradziadkowieJan Stuart,
hr. Lennox
(ok. 1430–1495)
∞ok. 1460
Małgorzata Montgomerie
(1438–po 1495)Jakub Hamilton
(ok. 1415–1479)
∞1474
Maria Stuart
(1453–1488)Jakub Stuart
„Czarny Rycerz” z Lorn
(ok. 1399–ok. 1451)
∞1439
Joanna Beaufort
(1404–1445)William Sinclair,
hr. Orkadów
(ok. 1410–ok. 1480)
∞1456
Marjory Sutherland
(ok. 1440–po 1480)Archibald Douglas
zw. „Koci Dzwonek”, hr. Angus
(ok. 1449–1513)
∞1468
Elizabeth Boyd
(ok. 1450–1498)John Drummond
(ok. 1445/'9–1519)
∞ok. 1465
Elizabeth Lindsay
(ok. 1450–1509)Edmund Tudor, hr. Richmond
(1430–1456)
∞1455
Małgorzata Beaufort
(1443–1509)kr. Anglii
Edward IV York
(1442–1483)
∞1464
Elżbieta Woodville
(ok. 1437–1492)PradziadkowieMateusz Stuart, hr. Lennox
(1460–1513)
∞1494
Elżbieta Hamilton
(1476–1531)Jan Stuart, hr. Atholl
(ok. 1437–1512)
∞1475
Eleonora Sinclair
(1457–1518)George Douglas, mistrz Angus
(1469–1513)
∞1488
Elizabeth Drummond
(ok. 1470/'3–po 1513)kr. Anglii
Henryk VII Tudor
(1457–1509)
∞1486
Elżbieta York
(1466–1503)DziadkowieJan Stuart, hr. Lennox
(ok. 1495–1526)
∞1511
Elżbieta Izabela Stuart
(ok. 1495–po 1526)Archibald Douglas, hr. Angus
(ok. 1489–1557)
∞1514
Małgorzata Tudor
(1489–1541)RodziceMateusz Stuart, hr. Lennox
(1516–1571)
∞1544
Małgorzata Douglas
(1515–1578)Henryk Stuart (1545–1567), ks. Albany
Bibliografia Alison Weir: Britain’s Royal Families. The Complete Genealogy (Pimlico 1996).
Kategoria:Stuartowie Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Michała Kategoria:Zamordowani monarchowie Kategoria:Urodzeni w 1545 Kategoria:Zmarli w 1567 Kategoria:Ofiary zabójstw w Szkocji