Peter von Danczk (flam. Peter van Rosseel, niem. Peter von Danzig, pol. Piotr z Gdańska)Oryginalna forma nazwy "Peter von Danczk" za Józef W. Dyskant: Zatoka Świeża 1463. Przebieg działań wojny trzynastoletniej na morzu i wodach śródlądowych na tle rozwoju żeglugi w połowie XV wieku. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1987. – gdańska karaka z XV wieku (niekiedy błędnie nazywana „wielką karawelą”). Zasłynęła jako hanzatycki okręt kaperski.
Historia Zbudowany w Bretanii pod nazwą "Pierre de La Rochelle", był jednym z pierwszych tak okazałych statków. W 1462 przypłynął do Gdańska z dużym ładunkiem soli z La Rochelle. W Gdańsku uległ poważnemu uszkodzeniu na skutek uderzenia pioruna podczas burzy. Awaria okazała się kosztowna w naprawie i armator statku Peter de Nautis zaciągnął w tym celu pożyczkę w Gdańsku. W następstwie kilkuletniego remontu i śmierci armatora, który nie spłacił długu, statek został przejęty przez miasto Gdańsk i przemianowany na "Peter von Danczk" (Piotr z Gdańska). Był wówczas największym statkiem na Bałtyku, większym od najczęściej eksploatowanych kog, a nawet od holków. Jako nowość miał gładkie karawelowe poszycie kadłuba zamiast stosowanego powszechnie na północy Europy poszycia zakładkowego.
W 1470 statek uzbrojono i wyposażono jako okręt kaperski gdańskiej floty hanzeatyckiej. Hanza prowadziła wówczas wojnę z królem Anglii Edwardem IV na tle przywilejów handlowych. W 1471 "Peter von Danczk", dowodzony przez gdańszczanina Berndta Pawesta, pożeglował do Brugii, skąd prowadził działania przeciw żegludze angielskiej i francuskiej. W 1472 statek zakupili od miasta gdańszczanie Johann Sidinghusen, Tideman Valandt i Reinhold Niederhoff. Od 1473, pod dowództwem Pawła Beneke okręt prowadził z powodzeniem działania przeciw AngliiZbeletryzowane dzieje okrętu i jego dowódcy przedstawił Sławomir Sierecki w książeczce Sokół Morski (Wydawnictwo Morskie, s. "Miniatury Morskie", Gdynia 1959).. thumb|Sąd Ostateczny Memlinga zdobyty przez załogę "Peter von Danczk" Największy rozgłos przyniosło mu zdobycie u angielskich wybrzeży płynącej z Brugii do Southampton florencko-burgundzkiej galery "San Matteo"Zbudowana w Pizie (często w polskiej literaturze błędnie nazywana galeonem), pływała pod banderą burgundzką, a była współwłasnością m.in. księcia Burgundii Karola Śmiałego i florenckiego banku Medyceuszy (K. Gerlach: Tajemnicza galera i absurdalny galeon, „Morze, Statki i Okręty” nr 1/2009). 27 kwietnia 1473, na której zdobyto wielki łup wyceniony na około 48 tys. guldenów, w tym obraz Hansa Memlinga "Sąd Ostateczny", przekazany następnie przez Reinholda Niederhoffa Kościołowi Mariackiemu w Gdańsku.
Kiedy działania wojenne zakończono w 1474 pokojem w Utrechcie, okręt rozbrojono, lecz nadal wykorzystywano w żegludze handlowej. Prawdopodobnie w 1478 roku w drodze z La Rochelle uległ uszkodzeniu tak znacznemu, że zdecydowano o zaniechaniu jego remontu i o rozebraniu wraku.
Dane techniczne typ: trójmasztowa karaka długość całkowita: ok. 52 m długość pokładu: ok. 43 m szerokość: ok. 12 m zanurzenie: ok. 5 m nośność: ok. 400 łasztów = ok. 800 ton (inne dane: 500 łasztów /1000 ton) powierzchnia żagli: ok. 760 m² załoga: ok. 350 (jako okręt wojenny)
Przypisy
Linki zewnętrzne
"Karaka z Gdańska" na pawelbeneke.pl
Kategoria:Karaki wojenne Kategoria:Polskie okręty z okresu XV wieku Kategoria:Polskie okręty żaglowe Kategoria:Okręty pirackie Kategoria:Historia Gdańska Kategoria:Hanza