Częstomocz (pollakisuria) – objaw chorobowy, polegający na częstym oddawaniu moczu, zwykle małymi porcjami.
Opis 140px|mały|Częstomocz to oddawanie moczu powyżej 8 razy na dobę Częstomocz można zdefiniować jako oddawanie moczu powyżej 8 razy na dobę.
Osoby starsze częściej zgłaszają się do lekarza z powodu uciążliwego, częstego oddawania moczu. Uważa się, że jest to spowodowane wyższą częstością występowania upośledzenia drożności dolnych dróg moczowych (np. przerost gruczołu krokowego), a także upośledzeniem czynności ośrodkowego układu nerwowego i dysfunkcją pęcherza moczowego związaną z wiekiem. Ponadto, wraz z pogarszaniem się funkcji układu krążenia i nerek, wzrasta ilość moczu produkowanego podczas snu, co prowadzi do częstych dolegliwości związanych z częstym oddawaniem moczu w nocy (nykturia). W japońskim badaniu populacji osób w podeszłym wieku częstość występowania pollakisurii wyniosła 15,7%. W chińskim badaniu starszej populacji 44,3% badanych oddawało mocz średnio powyżej 7 razy dziennie.
Przyczyny 180px|mały|prawo|Łagodny rozrost prostaty może sprawić, że prostata uciska na cewkę moczową i pęcherz, prowadząc do częstszego oddawania moczu Częstomocz może występować jednocześnie z wielomoczem, chociaż są to odrębne pojęcia – pierwsze odnosi się do częstości oddawania moczu, drugie do ilości (ponad 2500 ml na dobę u dorosłych). Przyczyny częstomoczu będą więc obejmować także przyczyny wielomoczu (m.in. przewlekła choroba nerek, niedobór wazopresyny, cukrzyca), ponieważ osoby z dużą produkcją moczu również częściej oddają mocz.
Częste oddawanie moczu bez wielomoczu może być objawem szeregu schorzeń o różnej etiologii, m.in. chorób prostaty. Jest jednym z głównych objawów łagodnego rozrostu prostaty. Choć częstsze oddawanie moczu bywa traktowane jako objaw raka prostaty, brak przekonujących dowodów na związek przyczynowy, a jeżeli objawy z dolnych dróg moczowych prowadzą do zdiagnozowania nowotworu, to częściej jest to już zaawansowana postać choroby (wczesne nowotwory prostaty rzadko dają już objawy).
Częste oddawanie małych ilości moczu jest częstą prezentacją kliniczną zakażeń dolnych dróg moczowych. Może też wystąpić w nieinfekcyjnym zapaleniu pęcherza. U około połowy kobiet po menopauzie dochodzi do objawowego zaniku tkanek narządów płciowych (VVA, vulvovaginal atrophy), co może powodować częstomocz i parcia naglące. Przewlekły stres również może prowadzić do częstomoczu bez wielomoczu.
Gdy częstomocz występuje wraz z parciami naglącymi i nie udaje się ustalić przyczyny infekcyjnej, atroficznej lub obstrukcyjnej, rozpoznaje się nadreaktywność pęcherza. Jest to rozpoznanie wyłącznie objawowe. Może wystąpić jako jeden z objawów przewlekłych schorzeń neurologicznych.
Leczenie Leczenie przyczynowe obejmuje m.in. antybiotykoterapię w infekcji i w rozroście stercza. W przypadku rozrostu stercza rozluźniają mięśnie gładkie w szyi pęcherza i prostaty, poprawiają przepływ moczu i zmniejszają objawy częstomoczu, chociaż nie zmniejszają objętości gruczołu ani nie hamują progresji choroby. Miejscowa terapia estrogenami skutecznie łagodzi objawy częstomoczu u kobiet po menopauzie i zapobiega nawracającym zakażeniom układu moczowego, podczas gdy doustna hormonoterapia może nasilać nietrzymanie moczu.
Pierwsza linia terapii w pęcherzu nadreaktywnym obejmuje metody leczenia zachowawczego, takie jak redukcja masy ciała, unikanie drażniących pęcherz substancji, optymalizacja przyjmowania płynów i ćwiczenia mięśni dna miednicy. Leczenie farmakologiczne opiera się głównie na lekach antycholinergicznych (np. oksybutyninie, solifenacynie) lub β3-agonistach (np. mirabegron). Jeśli leki są nieskuteczne, można rozważyć bardziej inwazyjne procedury, w tym wstrzyknięcia toksyny botulinowej do pęcherza.
Znaczenie Częstomocz sam w sobie nie zagraża życiu, ale może znacząco obniżać jakość życia i prowadzić do izolacji społecznej.
Częstomocz nocny może stanowić kliniczną manifestację zaburzeń oddychania podczas snu, będąc użytecznym elementem przesiewowej oceny ryzyka tych schorzeń w populacji ogólnej.
Niektóre badania sugerują, że częste oddawanie moczu, zwłaszcza w nocy, może zmniejszać ryzyko nowotworów pęcherza moczowego (krótszy czas kontaktu karcynogenów z nabłonkiem pęcherza).
Przypisy
Kategoria:Objawy chorobowe Kategoria:Urologia