Václav Čtvrtek, właśc. Václav Cafourek (ur. 4 kwietnia 1911 w Pradze, zm. 6 listopada 1976 tamże) – czeski pisarz, autor dobranocek i książek dla dzieci. Dzieciństwo spędził w Jičínie, gdzie później osadził swojego najbardziej znanego bohatera, rozbójnika Rumcajsa. Kawaler Orderu Uśmiechu.
Życiorys Václav Čtvrtek to używany od 1946 roku pseudonim Václava Cafoureka. Oficjalnie zmienił nazwisko w 1959 roku.
Urodził się w Pradze, ale podczas I wojny mieszkał u swojego dziadka Václava Fejfara w Jičínie, który w latach 1878–1883 był burmistrzem tego miasta. Pobyt u niego, jego opowieści miały duży wpływ na twórczość Václava. Po zakończeniu wojny mieszkał w Pradze, gdzie ukończył szkołę średnią i zaczął studiować prawo. Nie skończył studiów. W latach 1933–1939 pracował w Powiatowej Dyrekcji Finansowej w Chebie, a podczas II wojny światowej jako urzędnik finansowy w Pradze. Po wojnie współpracował z radiem. Od 1960 roku całkowicie poświęcił się pisaniu książek.
Publikowanie utworów zaczął dopiero w 1946 roku. Przed II wojną powstały jego pierwsze powieści – pisane dla dorosłych. Po wojnie pisze głównie dla dzieci. Jego bajki osiągnęły sukces dzięki współpracy autora z telewizją i powstaniu na ich podstawie filmów animowanych. Animacje były popularne nie tylko w kraju, ale też za granicą. Na przykład bajkę o Rumcajsie wyświetlano w ponad 30 krajach. W 1974 dwie spośród jego książek zostały wpisane na Listę Honorową IBBY. Były to: Rumcajs a Manka i Rumcajs. W 1982 roku na listę wpisano Cypiska.
Wszystkie bajki Václava Čtvrtka mają niezwykłe, baśniowe tło: są tu rusałki, wodniki, mówiące zwierzęta. Na uwagę zasługuje humor, niejednokrotnie niemal surrealistyczny, przybierający cechy groteski. Znajdziemy tu wyraziste postacie stojące zarówno po stronie dobra (jak Żwirek i Muchomorek, Rumcajs), jak i po stronie zła. Autor chwali ludową mądrość dobrych bohaterów, która ostatecznie zawsze wygrywa ze złośliwością i chciwością złych postaci.
Wybrane tytuły Bajki z mchu i paproci o Żwirku i Muchomorku (czes. Pohádky z mechu a kapradí. Křemílek a Vochomurka) Cypisek (czes. Cipísek) Nasza Księgarnia 1981, Albatros 1975, Grafag 1997Zielińska A. W odwiedzinach u Rumcajsa Guliwer 2013 nr 1 s. 66–68. Hanka (czes. Manka) Nasza Księgarnia 1982, Albatros 2004 Makowa panienka (czes. Maková panenka) Mała zła czarownica (czes. Mala zla kouzelnice) KAW 1978 tł. Andrzej WitwickiNowe książki dla dzieci i młodzieży Poradnik Bibliotekarza 1979 nr 1-2 s. 45. Manka Albatros 1975 O gajowym Robatce i jeleniu Wietrzynosku O rusałce Amelce i żabce Marynce (czes. O víle Amálce a žabce Márince). O Rumcajsie i rozbójnickim synku Cypisku Nasza Księgarnia 1977 Przygody rozbójnika Rumcajsa. Na motywach powieści Vaclava Ctvrteka Ernest Bryll KAW 1976 Podróże furmana Szejtroczka Rumcajs Nasza Księgarnia 1975, Albatros (1972, 1975, 2004, 2008), Grafag 1997 Waligóra i Tańczyborek (czes. Hrompác a Tancibůrek) Nasza Księgarnia 1978 (tł. Hanna Kostyrko)Stachelska K. Nowe książki dla dzieci i młodzieży Poradnik Bibliotekarza 1919 nr 5 s. 135. Zabawy z Rozbójnikiem Rumcajsem Wilga 2009
Upamiętnienie w 2006 roku imię Václava Čtvrtka nadano Bibliotece Miejskiej w Jičínie. W 2009 roku Czeska Telewizja zrealizowała film dokumentalny zatytułowany Strejda Čtvrtek. Jego reżyserem był Tomáš Váňa. z okazji 100. rocznicy urodzin pisarza ogłoszono w Czechach rok 2011 bajkowym rokiem. w dniu urodzin Václava Čtvrtka – 4 kwietnia 2011 Google upamiętniło rocznicę okolicznościowym Doodle.
Ekranizacje
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Czescy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Czescy prozaicy Kategoria:Pisarze związani z Pragą Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu Kategoria:Ludzie urodzeni w Pradze Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Hasła utworzone w ramach Tygodni Tematycznych 2019