Łososiowate (Salmonidae) – rodzina ryb łososiokształtnych (Salmoniformes). Większość gatunków to ryby anadromiczne, spędzające część życia w wodach morskich, tarło odbywają w rzekach i strumieniach. Niektóre są słodkowodne. Mają duże znaczenie gospodarcze.
Do łososiowatych zaliczane są łososie, trocie, pstrągi, palie oraz ryby wcześniej wyodrębniane w rodzinie siejowatych (Coregonidae).
Łososiowate były dawniej zaliczane w randze podrzędu Salmonoidei (łososiowce) do ryb śledziokształtnych (Clupeiformes). Są znane ze śladów kopalnych od miocenu.
Zasięg występowania Półkula północna – wody przybrzeżne i lądowe Ameryki Północnej (po Meksyk), Europy, północnej Afryki (góry Algierii i Maroko) oraz Azji (po Tajwan). Introdukowana w wielu regionach poza naturalnym zasięgiem występowania (m.in. Australia, Nowa Zelandia, jezioro Titicaca w Ameryce Południowej i południowa Afryka).
Do ichtiofauny Polski zaliczono kilkanaście gatunków z tej rodziny.
Cechy charakterystyczne 240pxŁosoś szlachetny240pxPstrąg tęczowy (Oncorhynchus mykiss)Północnoamerykański podgatunekpstrąga tęczowego240pxTroć (Salmo trutta)240pxKeta (Oncorhynchus keta) linia boczna pełna krótka płetwa grzbietowa położona w połowie długości grzbietu, nad płetwami brzusznymi, w podrodzinie lipieniowatych zawiera ponad 17 promieni, u pozostałych mniej niż 17 duży otwór gębowy wyposażony w liczne zęby – w szczękach i na kościach podniebienia występuje płetwa tłuszczowa łuski małe, cykloidalne na skórze charakterystyczne, czarne i czerwone plamki jednokomorowy pęcherz pławny połączony z przełykiem, nie ma połączenia z uchem żołądek w postaci rozszerzonego jelita
Wiele gatunków jest zewnętrznie bardzo do siebie podobnych, rozróżnianych po szczegółach budowy wewnętrznej, uzębieniu, kształcie szczęk itp. cechach. Tkanka tłuszczowa gatunków odżywiających się szczętkami z rodziny Euphausiidae ma barwę pomarańczową, w odróżnieniu od srebrzystobiałej tkanki większości ryb.
Systematyka Systematyka rodziny jest nieustalona. Od wielu lat prowadzone są intensywne badania zmierzające do wyjaśnienia relacji pokrewieństwa w tej grupie ryb. Większość taksonomów dzieli łososiowate na trzy podrodziny: Coregoninae – siejowate Thymallinae – lipieniowate Salmoninae – łososie Wcześniej wszystkie były klasyfikowane w randze odrębnych, ale blisko spokrewnionych rodzin, następnie zostały połączone jako Salmonidae. Niektórzy autorzy proponują przywrócenie wymienionych podrodzin do rangi rodzin (m.in. Johnson i Patterson, Sanford oraz Reszetnikow).
Klasyfikacja Rodzaje zaliczane do tej rodziny:
Brachymystax — Coregonus — Hucho — Oncorhynchus — Parahucho — Prosopium — Salmo — Salvelinus — Salvethymus — Stenodus — Thymallus
Znaczenie gospodarcze Łososiowate są cenione ze względu na smaczne mięso o dużej zawartości tłuszczu oraz ikrę, z której produkowany jest czerwony kawior. Są poławiane gospodarczo na dużą skalę, a także sportowo – w wędkarstwie. Ryby te spożywane są w stanie świeżym, wędzone, solone oraz w konserwach.
Zobacz też Ryby – wykaz rodzin ryby Polski SalmoFan
Przypisy
Bibliografia