Karol V Leopold Lotaryński (niem. Karl V. Leopold (Lothringen), fr. Charles V Léopold de Lorraine) (ur. 3 kwietnia 1643 w Wiedniu, zm. 18 kwietnia 1690 w Wels) – książę Lotaryngii w latach 1675–1690, syn Mikołaja Franciszka Lotaryńskiego i Klaudii Lotaryńskiej, przedstawiciel dynastii z Vaudémont.

Życiorys Karol urodził się 3 kwietnia 1643 roku w Wiedniu jako drugi syn Mikołaja, młodszego brata Karola IV, księcia Lotaryngii, i jego żony Klaudi Franciszki Lotaryńskiej. W 1634 roku jego ojciec zastąpił wuja na stanowisku księcia; wkrótce potem Francja zajęła księstwo Lotaryngii, a Mikołaj udał się na wygnanie, rezygnując z tronu na rzecz starszego brata. Francuzi wycofali się w 1661 roku, ale ponownie najechali je w 1670 roku i powrócili dopiero w 1697 roku.

Karol został dziedzicem księstwa po śmierci swojego starszego brata Ferdynanda Filipa (1639–1659). W 1678 roku poślubił Eleonorę Habsburżankę, wdowę po królu polskim Michale Korybucie Wiśniowieckim. Dwukrotnie kandydował na króla Polski, lecz bez powodzenia.

Mieli czworo dzieci, które przeżyły niemowlęctwo;

Leopold, książę Lotaryngii (1679–1729) Karol Józef (1680–1715) Joseph Emanuel (20 października 1685 – 25 sierpnia 1705) zginął w bitwie w wieku 19 lat. Nieżonaty i bezdzietny. François Antoine (8 grudnia 1689 – 25 lipca 1715) zmarł w wieku 25 lat, nieżonaty i bezpotomny.

Kariera mały|Portret konny Karola V Leopolda, autorstwa nieznanego artysty, około 1680 r. mały|Ludwik Wilhelm Badeński (po lewej) i Karol (po prawej) w bitwie pod Mohaczem Karol, który zawsze nazywał siebie Carolus, był przeznaczony do kariery kościelnej jako młodszy syn. W 1648 roku został Proboszczem opactwa Saint-Dié-des-Vosges, a w 1649 roku opatem opactwa Gorze. Jednak śmierć jego starszego brata Ferdynanda w 1659 roku uczyniła go spadkobiercą opactwa Lotaryngii i Baru. Zrezygnował z urzędów kościelnych i poświęcił się karierze wojskowej.

Karol zaręczył się z Marią Joanną Sabaudzką, ale po tym, jak jego wuj został w 1661 roku przywrócony na tron ​​jako książę Lotaryngii, porzucił to małżeństwo i powrócił na dwór cesarski w Wiedniu. W 1663 roku rozpoczął karierę w armii cesarskiej, a jego pierwszą większą akcją była bitwa pod Szentgotthárd w 1664 roku, gdzie służył pod dowództwem cesarskim, Raimonda Montecuccoliego.

Gdy Francja ponownie zajęła Lotaryngię w 1670 roku, zarówno Karol, jak i jego wuj walczyli w armii cesarskiej podczas wojny francusko-holenderskiej w latach 1672–1678. Został ranny w bitwie pod Seneffe w 1674 roku i zastąpił wuja w Nadrenii po jego śmierci w 1675 roku, biorąc udział w odbiciu Philippsburga w 1676 roku. W uznaniu tego awansował w 1676 roku na stopień Generalfeldmarschall, ale nie był w stanie wykorzystać tych zdobyczy, głównie z powodu złej logistyki; w ostatnich etapach wojny został przechytrzony przez de Créquy'ego i poniósł drobne porażki pod Rheinfeld i Ortenbach.

Traktat z Nijmegen z 1679 roku potwierdził jego tytuł księcia Lotaryngii, ale Francja zachowała terytorium, a w 1681 roku zaanektowała również Strasburg, stolicę Alzacji. Perspektywy Karola na odzyskanie księstwa wydawały się coraz bardziej odległe, a gdy w 1683 roku wybuchła V wojna austriacko-turecka, został mianowany dowódcą armii cesarskiej. Był w mniejszości ze strony Osmanów, których wspierali również antyhabsburscy Węgrzy znani jako Kurucowie, a także mniejszości niekatolickie, które sprzeciwiały się antyprotestanckiej polityce Leopolda I Habsburga.

Karol rozmieścił swoich ludzi pod Wiedniem, chroniąc ich przed panującą wówczas w mieście epidemią dżumy; w przeciwieństwie do Osmanów, z których wielu zmarło na nią. Jego siły skupiły się na atakowaniu obozów osmańskich i ochronie konwojów z zaopatrzeniem do miasta, podczas gdy papież Innocenty XI zwołał sojusz, by wesprzeć Habsburgów. Siły te, znane jako Liga Święta i dowodzone przez Jana III Sobieskiego, połączyły siły z wojskami Karola, by pokonać oblegającą armię w Bitwa pod Wiedniem 11 września 1683 roku.

W ciągu następnych kilku lat armia Habsburgów pod wodzą Karola odzyskała Węgry, Slawonię i Siedmiogród; jego pierwsze oblężenie Budy w 1684 roku zakończyło się klęską, ale po nim nastąpiły większe zwycięstwa nad Turkami podczas oblężenie Budy w 1686 roku i druga bitwa pod Mohaczem w 1687 roku. W maju 1688 roku zrezygnował ze stanowiska wojskowego na rzecz Maksymiliana II Emanuela, elektora Bawarii. Gdy we wrześniu 1688 roku wybuchła wojna o sukcesję Palatynatu, powrócił, by dowodzić siłami cesarskimi w Nadrenii i 8 września 1689 roku odbił Moguncję z rąk Francuzów, ale zachorował. Początkowo wrócił do swojej rodziny w Innsbrucku, ale potem chciał udać się do Wiednia, by zorganizować kompleksową reformę armii z cesarzem Leopoldem. Zmarł 8 kwietnia 1690 roku w Wels na skutek zatoru płucnego. Jego następcą został jego syn Leopold, który został przywrócony jako książę Lotaryngii po traktatacie w Rijswijk w 1697 roku. Początkowo został pochowany w kościele jezuitów w Innsbrucku, ale po traktacie w Rijswijk jego szczątki przeniesiono do kaplicy książęcej w kościele Saint-François-des-Cordeliers w Nancy w Lotaryngii.

Genealogia

Przypisy

Kategoria:Kandydaci do polskiego tronu elekcyjnego (1669) Kategoria:Kandydaci do polskiego tronu elekcyjnego (1674) Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Urodzeni w 1643 Kategoria:Władcy Lotaryngii Kategoria:Zmarli w 1690