Kosztorysowanie – proces sporządzania dokumentu finansowego realizacji określonego zadania zwanego kosztorysem.
Etapy kosztorysowania w budownictwie Proces kosztorysowania składa się z następujących, ogólnie określonych etapów: ustalenie celu sporządzenia kosztorysu i na tej podstawie rodzaju kosztorysu i jego zakresu, ustalenie danych wejściowych do kosztorysowania, wykonanie przedmiaru lub obmiaru z ustaleniem podstaw wycen poszczególnych pozycji, dokonanie wyceny, sporządzenie kompletnego dokumentu w wymaganym zakresie i formie z odpowiednimi zestawieniami na podstawie pkt. 2, 3 i 4.
Techniki kosztorysowania W okresie przed rozpowszechnieniem się techniki komputerowej kosztorysowanie prowadzone było w formie dokumentu papierowego opracowywanego na podstawie książkowych i broszurowanych wydań katalogów i cenników robót.
Obecnie dokument papierowy jest sporządzany w ostatnim etapie kosztorysowania, a większość czynności procesu kosztorysowania wykonywana jest przy pomocy techniki komputerowej.
Stosując odpowiednie oprogramowanie kosztorysowe ciężar obliczeń rachunkowych i innych czynności automatycznych przerzucony zostaje na system (program kosztorysowy), dzięki czemu kosztorysant może skoncentrować się na meritum sprawy, czyli: określeniu właściwych danych wejściowych do kosztorysowania, określeniu rodzajów robót we właściwej kolejności w procesie technologicznym oraz podstaw ich wyceny, określeniu właściwych nakładów, określeniu cen, ewentualnie wprowadzeniu danych opisowych i uzupełniających. Dostępne programy do kosztorysowania wykonują natomiast: obliczenia rachunkowe na wprowadzonych danych, przy czym część danych oprogramowanie może pobrać samodzielnie (np. przedmiar z innych programów lub pozycji, nakłady z katalogów, ceny z cenników), a rolą kosztorysanta jest tylko ich kontrola i ewentualna korekta w uzasadnionych przypadkach, obliczenie narzutów według zadanych parametrów, obliczenie robót i kosztów dodatkowych, np. rusztowań, czasu pracy, kosztów transportu, itp., tworzenie niezbędnych zestawień i podsumowań, np. zestawień materiałów, elementów scalonych, robocizny, sprzętu, itp. wydruk kosztorysu według ustalonych schematów. Ponadto programy te najczęściej udostępniają wiele dodatkowych, przydatnych opcji takich jak: edytory formuł, wzory do obliczeń wielkości geometrycznych i fizycznych, przeliczniki jednostek, wczytywanie, tworzenie i edycja baz cenowych, tworzenie własnych katalogów nakładów, wymiana (eksport i import) danych z/do innych programów, np. do harmonogramowania, czy import przedmiarów z programów CAD, udostępnianie opisów katalogów, zasad przedmiarowania, itp.
Baza techniczna i normatywna kosztorysowania w budownictwie Wprowadzenie W procesie kosztorysowania kosztorysant opiera się na: bazie technicznej, bazie normatywnej (normowej). Baza techniczna to ogół informacji niezbędnych do sporządzenia kosztorysu dotyczących konkretnej inwestycji. Baza normatywna to istniejące opracowania katalogów, cenników, instrukcji, wskaźników i zasad obowiązujących lub zalecanych do stosowania w procesie kosztorysowania.
Baza techniczna Baza techniczna to część materiałów niezbędnych w procesie kosztorysowania, która odnosi się do danej, indywidualnej inwestycji. Są to: dokumentacja techniczna z przedmiarem lub obmiarem, protokołem typowania, itp., założenia i dane wejściowe do kosztorysowania, projekt technologii robót, inne opracowania, dokumenty i ustalenia odnoszące się do zakresu i technologii robót.
Baza normatywna Bazę tę stanowią opracowania ogólne dotyczące robót budowlanych, w tym: zestawienia nakładów rzeczowych, robocizny, materiałów i sprzętu lub nakładów scalonych, cenniki i zestawienia stawek, informacje o poziomie wskaźników i narzutów.
Grupy katalogów KNR: Katalogi Nakładów Rzeczowych KNR-W: Katalogi Nakładów Rzeczowych wyd. WACETOB NNRNKB: Normy Nakładów Rzeczowych Na Konstrukcje Budowlane – uzupełnienia do KNR KNR 9-XX: Katalogi Nakładów Rzeczowych wyd. ORGBUD-SERWIS KNR AT: Katalogi Nakładów Rzeczowych wyd. ATHENASOFT KNR BISTYP: Katalogi Nakładów Rzeczowych wyd. BISTYP-CONSULTING KNR SEK: Katalogi Nakładów Rzeczowych wyd. SEKOCENBUD KNR K: Katalogi Nakładów Rzeczowych wyd. KOPRIN KSNR: Katalogi Scalonych Nakładów Rzeczowych KNNR: Kosztorysowe Normy Nakładów Rzeczowych KNNR-W: Kosztorysowe Normy Nakładów Rzeczowych wyd. WACETOB KNP: Katalogi Norm Pracy KNKRB: Katalogi Norm Kosztorysowych Robót Budowlanych KJNZMB: Katalogi Jednostkowych Norm Zużycia Materiałów Budowlanych NZCPB: Normy Zużycia Czynników Produkcji Budowlanej KPRR: Katalogi Pracochłonności Robót Remontowych TZKNBK: Tymczasowe Zakładowe Katalogi Norm Budowlano-Konserwatorskich KNCK: Katalogi Norm i Cen Kosztorysowych ZKNR: Katalogi Zakładowe Telekomunikacyjne ZNR: Zestaw Nakładów Rzeczowych KNP nRPDE: Katalog Norm Pracy na Remonty Pionowych Dźwigów Elektrycznych Katalog norm czasu dla prac leśnych
Przepisy prawne regulujące proces kosztorysowania w budownictwie Obowiązujące W została opublikowana ustawa z dnia 7 kwietnia 2006 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego () Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych () obowiązująca od 2 marca 2004 r. Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2151/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2195/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Wspólnego Słownika Zamówień (CPV).
Nieobowiązujące Zarządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 lipca 1996 r. w sprawie metod kosztorysowania obiektów i robót budowlanych () obowiązujące do 1 października 2001 r. Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 13 lipca 2001 r. w sprawie metod kosztorysowania obiektów i robót budowlanych () obowiązujące do 12 grudnia 2001 r. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego z dnia 26 lutego 1999 r. (). Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie kosztorysowych norm nakładów rzeczowych, cen jednostkowych robót budowlanych oraz cen czynników produkcji dla potrzeb sporządzania kosztorysu inwestorskiego z dnia 17 stycznia 2001 r. (). Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 stycznia 2004 r. w sprawie metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego () obowiązujące do 23 czerwca 2004 r. Ustawa o cenach z dnia 5 lipca 2001 r. () wprowadzająca 12 grudnia 2001 r. zmiany w obowiązujących przepisach w sprawie kosztorysowania budowlanego. Ustawa o zamówieniach publicznych z dnia 10 czerwca 1994 r. (), jednolity tekst () – obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zamówieniach publicznych. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad finansowania inwestycji z budżetu państwa (). Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym () Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego () W dniu 1 stycznia 2018 r. weszło w życie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie średniego kursu złotego w stosunku do euro stanowiącego podstawę przeliczania wartości zamówień publicznych ().
Zobacz też kosztorys budowlany