1937

Rok 1937 ogłoszono Rokiem Świętym Jakubowym

Wydarzenia w Polsce

10 stycznia – w obecności wiceministra komunikacji otwarto nowo wybudowane drogi o trwałej nawierzchni: Kraków – Wieliczka (12 km) oraz Kraków – Katowice (64 km). 17 stycznia – Stronnictwo Ludowe podjęło decyzję o strajku chłopskim. 21 stycznia – premiera filmu Pani minister tańczy. 28 stycznia – antysemickie ekscesy na Uniwersytecie Warszawskim i Politechnice Warszawskiej. 31 stycznia–2 lutego – w Radomiu odbył się XXIV Kongres PPS 5 lutego – rząd polski podjął decyzję o utworzeniu Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP). 8 lutego – lwowskie starostwo grodzkie zarządziło rozwiązanie oddziału Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela w tym mieście. 14 lutego – rozegrano pierwsze zawody na skoczni narciarskiej Skalite w Szczyrku. 21 lutego: powstał Obóz Zjednoczenia Narodowego. rozpoczął się III Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina (zwyciężył radziecki pianista Jakow Zak). 1 marca – uruchomiono rozgłośnię radiową Warszawa II. 12 marca: Minister Spraw Wojskowych wydał rozkaz o utworzeniu oddziałów Obrony Narodowej. Jakow Zak z ZSRR został zwycięzcą III Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. 20 marca: rozpoczęto budowę miasta i huty Stalowa Wola. premiera filmu Ordynat Michorowski. 31 marca – minister spraw wewnętrznych rozwiązał zdominowaną przez lewicę Radę Miejską Łodzi. 2 kwietnia – prezydent RP Ignacy Mościcki nadał pośmiertnie Karolowi Szymanowskiemu Wielką Wstęgę Orderu Odrodzenia Polski. 7 kwietnia – w Krypcie Zasłużonych na Skałce w Krakowie został pochowany Karol Szymanowski. 9 kwietnia – strajk generalny w Łodzi przeciwko rozwiązaniu przez rząd Rady Miejskiej zdominowanej przez lewicę. 18 kwietnia – policja zabiła 3 osoby i kilkanaście raniła podczas uroczystości historycznej w Racławicach. 20 kwietnia – premiera filmu Dorożkarz nr 13. 23 kwietnia – Sejm ustanowił dzień 11 listopada Świętem Niepodległości. 13 maja – po zabójstwie polskiego policjanta dokonanym przez Żyda doszło do pogromu w Brześciu nad Bugiem. 23 maja – z połączenia Gminy Polskiej i Związku Polaków powstała Gmina Polska Związek Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku. 26 maja – rozwiązanie przez rząd Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela. 1 czerwca – ustanowiono Herb Krakowa. 2 czerwca – Anthony Joseph Drexel Biddle został ambasadorem USA w Polsce. 20 czerwca – biskup Adam Sapieha podtrzymał swoją wcześniejszą decyzję o przeniesieniu trumny marszałka Piłsudskiego do krypty pod Wieżą Srebrnych Dzwonów. Tym razem o wstrzymanie akcji poprosił sam prezydent Mościcki. 22 czerwca: powołanie Związku Młodej Polski, organizacji młodzieżowej Obozu Zjednoczenia Narodowego. rozpoczął się tzw. konflikt wawelski, wywołany decyzją arcybiskupa krakowskiego Adama Stefana Sapiehy o przeniesieniu, wbrew woli władz państwowych, trumny ze zwłokami Marszałka Józefa Piłsudskiego z krypty św. Leonarda do krypty pod Wieżą Srebrnych Dzwonów. 9 lipca – zakończono usypywanie Kopca Piłsudskiego w Krakowie. 14 lipca – koniec konfliktu wawelskiego o trumnę marszałka Piłsudskiego, którą 22 czerwca na polecenie biskupa Adama Sapiehy przeniesiono z krypty św. Leonarda do przygotowanej osobnej krypty pod Wieżą Srebrnych Dzwonów. 1 sierpnia: Stanisława Walasiewicz ustanowiła rekord Polski w biegu na 100 m wynikiem 11,6 s. (rekord ten przetrwał 25 lat, poprawiono go dopiero w 1962). uruchomiono pierwszą regularną linię autobusową w Sosnowcu. 15 sierpnia – Stronnictwo Ludowe proklamowało strajk chłopski. 19 sierpnia: na Giewoncie od uderzenia pioruna zginęły 4 osoby, a 13 zostało porażonych. policja otworzyła ogień do chłopów blokujących drogę w Harcie na Podkarpaciu, zabijając dwóch z nich. 21 sierpnia – Wacław Gąssowski ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 48,3 s. (rekord ten przetrwał 17 lat, poprawiono go dopiero w 1954). 25 sierpnia – został zdławiony strajk chłopski. Tego dnia w Majdanie Sieniawskim na Podkarpaciu w starciach z policją zginęło 15 chłopów. 4 września – rektorzy szkół wyższych wprowadzili rozdział miejsc dla studentów Polaków i Żydów, tzw. getta ławkowe. 11 września – Kierownictwo Marynarki Wojennej wprowadziło jako obowiązujący termin okręt podwodny zamiast wcześniejszego łódź podwodna (zarządzenie KMW nr 722/Org. z 11 IX 1937 r.). 16 września – premiera filmu Znachor. 25 września – pierwszy raz odegrano Hejnał Płocka. 2 października – powstał Związek Lewicy Patriotycznej. 3 października – powstało Zjednoczenie Polskich Związków Zawodowych. 5 października – porozumienie polsko-niemieckie o tranzycie przez Pomorze. 10 października – powstało Stronnictwo Pracy (z połączenia Narodowej Partii Robotniczej i Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji), prezesem został Wojciech Korfanty. 16 października – powstał Klub Demokratyczny przekształcony w 1938 w Stronnictwo Demokratyczne. 19 października – uchwałą Walnego Zjazdu Związku Lekarzy Państwa Polskiego wprowadzono tzw. paragraf aryjski. 26 października – premiera filmu Dziewczęta z Nowolipek. 27 października: protest Rady Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Warszawskiego przeciw bojówkarskim atakom prawicowych studentów. wprowadzono nowy wzór tablic rejestracyjnych. Październik – wprowadzenie getta ławkowego na niektórych polskich uczelniach wyższych. 11 listopada – pierwsze obchody Święta Niepodległości jako ustawowego święta państwowego. 25 listopada – podniesienie bandery na ORP „Błyskawica”. 27 listopada – Rada Ministrów wydała rozporządzenie o reaktywacji Legii Akademickiej. 8 grudnia – w Krynicy-Zdroju została uruchomiona pierwsza w kraju kolej linowo-terenowa „Góra Parkowa”. 15 grudnia: uruchomiono elektryczną linię kolejową Warszawa – Mińsk Mazowiecki. powstał klub sportowy Calisia Kalisz. 22 grudnia – rozwiązanie Socjalistycznej Partii Pracy.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia – Anastasio Somoza García został dyktatorem Nikaragui. 2 stycznia – Włochy i Wielka Brytania zawarły porozumienie o wzajemnym poszanowaniu praw i interesów w rejonie Morza Śródziemnego. 3 stycznia – w Leeds odbyła się pierwsza konwencja science fiction. 7 stycznia – odbył się ślub przyszłej królowej Holandii Juliany i niemieckiego arystokraty Bernharda zu Lippe-Biesterfelda. 9 stycznia – wszedł do kin film animowany Don Donald, w którym Kaczor Donald wystąpił po raz pierwszy w głównej roli i ze zmienionym wizerunkiem. 11 stycznia – w USA ukazało się w sprzedaży pierwsze wydanie magazynu LOOK. 13 stycznia – ustanowiono honorowy tytuł Ludowego Artysty ZSRR. 19 stycznia – Howard Hughes przeleciał z Los Angeles do Nowego Jorku w czasie 7:28.25 s. (ustanawiając nowy rekord lotniczy). 20 stycznia – sędzia Sądu Najwyższego Charles Evans Hughes zaprzysiągł Franklina Delano Roosevelta na drugą kadencję jako prezydenta Stanów Zjednoczonych. Zmiana daty zaprzysiężenia prezydenta była związana z ratyfikacją w 1933 roku dwudziestej poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych. 23 stycznia – wielki terror: w Moskwie rozpoczął się proces siedemnastu przywódców komunistycznych, oskarżonych o udział w spisku rzekomo zorganizowanym przez Lwa Trockiego, a mającym na celu obalenie ustroju komunistycznego i zamordowaniu Józefa Stalina. 25 stycznia – w amerykańskim radiu NBC nadano pierwszy odcinek Guiding Light, najdłużej emitowanego serialu na świecie. 26 stycznia: w Michigan celebrowano 100-lecie przyłączenia stanu do Stanów Zjednoczonych. rząd III Rzeszy wydał Ustawę o Dużym Hamburgu, na mocy której pruskie miasta Altona, Harburg-Wilhelmsburg i Wandsbek oraz hamburski Bergedorf straciły swoją samodzielność i stały się częścią Hamburga z dniem 1 kwietnia 1937. 30 stycznia: Adolf Hitler ogłosił wycofanie podpisu Niemiec pod Traktatem wersalskim. wielki terror: w Moskwie zakończył się proces 17 czołowych komunistów oskarżonych o spiskowanie z Lwem Trockim przeciwko rządowi; 13 z nich zostało skazanych na karę śmierci. 31 stycznia: USA: powódź na rzece Ohio. wielki terror: w ZSRR rozstrzelano 31 osób za rzekomy trockizm. 5 lutego Turcja przyjęła kemalizm jako ideologię państwową. prezydent Franklin D. Roosevelt przedstawił plan zwiększenia składu osobowego Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych. 8 lutego – hiszpańska wojna domowa: oddziały sił nacjonalistycznych, zdobyły miasto Malaga. 8–27 lutego – hiszpańska wojna domowa: nierozstrzygnięta bitwa nad rzeką Jarama. 11 lutego: zakończył się strajk okupacyjny w fabrykach General Motors, kiedy korporacja uznała Zjednoczony Związek Zawodowy Pracowników Przemysłu Samochodowego (ang. United Automobile Workers Union). w Japonii ustanowiono Order Kultury. 16 lutego – Wallace Hume Carothers opatentował syntetyczny polimer – Nylon. 19 lutego: w Australii doszło do katastrofy lotniczej w Parku Narodowym Lamington, pięć osób straciło życie. w Addis Abebie, w czasie ceremonii w pałacu cesarskim, dwóch nacjonalistów Erytrejskich dokonało nieudanego zamachu na gubernatora i wicekróla Rodolfo Grazianiego. Włoskie siły bezpieczeństwa otworzyły ogień do tłumu widzów i przez następne kilka tygodni, dokonały rzezi na Etiopczykach. ustanowiono flagę Holandii. 21 lutego: Liga Narodów zabroniła krajom postronnym udziału w hiszpańskiej wojnie domowej. amerykański wynalazca Waldo Waterman dokonał pierwszego udanego lotu latającym samochodem (Aerobile). 26 lutego – Jan Alfred Szczepański i Justyn Wojsznis dokonali pierwszego wejścia na Ojos del Salado, najwyższy (6893 m) wulkan na Ziemi (obecnie nieczynny), położony w Andach Środkowych, na granicy Argentyny i Chile. 27 lutego – podczas obrad plenum KC WKP aresztowano Mikołaja Bucharina i Aleksieja Rykowa; w ZSRR rozpoczął się kolejny etap czystek politycznych. 1 marca – Kyösti Kallio został prezydentem Finlandii. 4 marca – odbyła się 9. ceremonia wręczenia Oscarów. 8 marca – hiszpańska wojna domowa: rozpoczęła się bitwa pod Guadalajarą. 12 marca – Aimo Cajander został po raz trzeci premierem Finlandii. 14 marca – papież Pius XI ogłosił encyklikę Mit brennender Sorge dotyczącą sytuacji Kościoła w III Rzeszy i potępiającą narodowy socjalizm. 15 marca – przy Cook County Hospital w Chicago utworzono pierwszy na świecie bank krwi. 16 marca: Davao na filipińskiej wyspie Mindanao uzyskało prawa miejskie. dokonano oblotu holenderskiego myśliwca Fokker G.I. 17 marca – w San Francisco ukazał się raport prywatnego detektywa Edwina Athertona dokumentujący wady i korupcję policji miejskiej. 18 marca: doszło do wybuchu gazu w szkole w miejscowości New London w stanie Teksas. Eksplozja pozbawiła życia 295 osób spośród uczniów i nauczycieli. założono klub piłkarski Neftçi PFK. 19 marca – papież Pius XI w encyklice Divini Redemptoris potępił antyreligijny charakter komunizmu. 21 marca: w Niemczech odczytano w kościołach encyklikę Piusa XI Mit brennender Sorge, potępiającą ideologię III Rzeszy. 19 osòb (w tym 2 policjantów) zginęło, a 235 zostało rannych w czasie rozpędzania demonstracji nacjonalistów w Ponce na Portoryko. 23 marca – hiszpańska wojna domowa: zwycięstwo wojsk republikańskich w bitwie pod Guadalajarą. 26 marca: w mieście Crystal City w stanie Teksas plantatorzy szpinaku wystawili statuę głównego bohatera komiksu i postaci z amerykańskiego filmu animowanego Popeye. William Henry Hastie został pierwszym czarnoskórym sędzią Sądu Federalnego w USA. 1 kwietnia – Aden stał się kolonią brytyjską. 5 kwietnia – otwarto port lotniczy Praga-Ruzyně. 9 kwietnia – japoński samolot Kamikadze (九七式司令部偵察機 – Boski Wiatr – Mitsubishi Ki-15) wylądował na londyńskim lotnisku, był to pierwszy samolot japońskiej produkcji, który przyleciał do Europy. 10 kwietnia: zwodowano holenderski transatlantyk SS „Nieuw Amsterdam”. założono francuski klub piłkarski Nîmes Olympique. 12 kwietnia – Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych zawyrokował, że akt prawny zabezpieczający prawa robotników w sektorze prywatnym z 1935 r. (ang. National Labor Relations Act), jest zgodny z konstytucją.