mały|Dekret o powołaniu do życia Muzeum Wojska pod dyrekcją Bronisława Gembarzewskiego mały|Fragment wystawy 1000 lat chwały oręża polskiego (2025) mały|Czołg Renault FT Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie (MWP) – muzeum znajdujące się przy ul. Gwardii 4 w Cytadeli Warszawskiej w Warszawie, gromadzące zbiory poświęcone historii wojskowości oraz historii Polski.
Historia mały|Dawna siedziba muzeum przy Al. Jerozolimskich 3 w Warszawie mały|Relikwiarz gotycki (1388) mały|Zbroje husarskie mały|PZL I-22 Iryda na ekspozycji otwartej thumb|Odznaka pamiątkowa muzeum (2013) Utworzone 22 kwietnia 1920Według Wielkiej Encyklopedii PWN, Warszawa 2003, t. 18, s. 236, t. 1-30, t. 5, muzeum powstało w 1919 jako Muzeum Wojsk, a swoją siedzibę miało w Zamku Królewskim w Warszawie. W jego zbiorach znajdowały się obiekty z okresu I wojny światowej. W 1920 w skład utworzonego Muzeum Wojska weszło 3 tys. eksponatów z Muzeum Narodowego oraz militaria z Muzeum Wojsk. Placówka została udostępniona zwiedzającym w 1922. W 1924 rozpoczęto przenoszenie eksponatów do obecnej siedziby. jako Muzeum Wojska dekretem Naczelnego Wodza, Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego. Jego dyrektorem został Bronisław Gembarzewski – historyk wojskowości, muzeolog, a także wieloletni dyrektor warszawskiego Muzeum Narodowego (od 1916 do 1936). Otwarcia Muzeum Wojska w pierwotnym budynku przy ul. Podwale 15 dokonał gen. Józef Haller w kwietniu 1922.
Od 1933 muzeum mieściło się we wschodniej części gmachu Muzeum Narodowego w Alejach Jerozolimskich (w tamtym czasie al. 3 Maja). Placówka uzyskała tę lokalizację na podstawie porozumienia Zarządu Miasta (właściciela Muzeum Narodowego) z Ministerstwem Spraw Wojskowych (pożyczka dla miasta w wysokości 1 mln złotych na wykończenie zachodniej części gmachu za prawo użytkowania jego wschodniej części przez 50 lat).
Część zbiorów prezentowanych w muzeum pochodziła z gromadzonych od 1 poł. XIX wieku polskich pamiątek militarnych Wincentego Krasińskiego. W 1939 prezentowanych w nim było ponad 60 tys. eksponatów. Podczas okupacji niemieckiej zostały one wywiezione do Niemiec. Większość sal muzealnych i pomieszczenia zaplecza zamieniono na magazyny Waffen SS.
W sierpniu 1945 placówka została reaktywowana pod nazwą Muzeum Wojska Polskiego. Została udostępniona zwiedzającym w styczniu 1946. Działania rewindykacyjne przyczyniły się do odzyskania ok. 40 tys. eksponatów.
Prezentowana jest w nim stała ekspozycja przedstawiająca historię oręża polskiego, m.in. zbiór broni od czasów średniowiecza do XVIII wieku (np. złocony szyszak dowódcy pochodzący z okresu pierwszych chrześcijańskich władców Polski, zbroje turniejowe, kolekcja zbroi husarskich zdobionych orlimi skrzydłami i lamparcimi skórami z XVII wieku), dzieła sztuki, książki, dokumenty i fotografie. W znajdującym się obok muzeum parku prezentowany jest ciężki sprzęt z okresu I i II wojny światowej, m.in.: działa, armaty, samoloty i pojazdy opancerzone.
W 1977 rozstrzygnięto konkurs architektoniczny na przekształcenie Cytadeli Warszawskiej w kompleks muzealny, do którego zostałoby przeniesione Muzeum Wojska Polskiego. Laureatami konkursu zostali Marek Budzyński i Andrzej Kiciński. Projekt nie został jednak zrealizowany.
Przy ul. Powsińskiej 13 w forcie „Czerniaków” znajduje się oddział Muzeum, eksponujący polską technikę wojskową. Można tam obejrzeć m.in. czołgi, działa i samoloty.
W 2015 na terenie Cytadeli Warszawskiej otwarto Muzeum Katyńskie (mieszczące się wcześniej w forcie „Czerniaków”). Powrócono także do pomysłu wybudowania na terenie Cytadeli nowej siedziby muzeum (w dużym kompleksie muzealnym wraz z Muzeum Historii Polski). W 2022 do nowej siedziby placówki w Cytadeli przewieziono pierwsze eksponaty. W styczniu 2023 muzeum poinformowało, że ostatnim dniem prezentowania wystawy w siedzibie głównej przy Al. Jerozolimskich będzie 31 stycznia tego roku.
13 sierpnia 2023 została otwarta nowa siedziba muzeum przy ul. Gwardii 4 na terenie Cytadeli Warszawskiej. Zwiedzającym udostępniono wtedy wystawę inauguracyjną pn. 1000 lat chwały oręża polskiego.
Ekspozycja W zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w 2023 znajdowało się ponad 300 tys. eksponatów, w tym m.in.: relikwiarz gotycki zdobyty w bitwie pod Grunwaldem w 1410 i złożony w katedrze w Gnieźnie przez króla Jagiełłę zbroje i hełmy: szyszak z X-XI wieku z blachy złoconej należący do woja Mieszka I lub Bolesława Chrobrego; zbroja rajtarska z przyłbicą hetmana litewskiego Krzysztofa Radziwiłła z końca XVI wieku; kompletna zbroja husarska z I połowy XVII wieku Stanisława Skórkowskiego, sekretarza króla Władysława IV; zbroja turniejowa z hełmem „żabi pysk” z ok. 1530 r. wykonana w Norymberdze; karacena z przełomu XVII dla wyższych dowódców wojsk narodowego autoramentu; hełm paradny z XVI wieku hetmana Jana Tarnowskiego, kolczuga paradna z XVII wieku króla Jana Kazimierza szable: króla Stefana Batorego, króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, hetmana Jana Zamoyskiego, ks. Józefa Poniatowskiego, gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, brygadiera Józefa Piłsudskiego, płk. Władysława Sikorskiego, gen. Mariana Langiewicza buzdygan zdobiony w typie tureckim z II połowy XVII wieku hetmana Stanisława Jabłonowskiego mundury: czapka i kurtka Józefa Piłsudskiego z lat 1920-1935, mundur gen. broni Józefa Hallera z lat 1918-1920, mundur gen. Władysława Sikorskiego używany w latach 1940-1943, płk. Jana Kozietulskiego, gen. dyw. Zygmunta Berlinga z 1944, gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, gen. Stanisława Sosabowskiego, gen. Kazimierza Sosnkowskiego, płk. Stanisława Rostworowskiego, płk. Wacława Sieroszewskiego siodła: hetmana Stefana Czarnieckiego, siodło koronacyjne króla Stanisława Leszczyńskiego, siodło Napoleona Bonaparte z okresu wyprawy do Egiptu w 1799, siodło gen. Jana Henryka Dąbrowskiego samoloty: TS-8 Bies, TS-11 Iskra, PZL-130 Orlik, PZL I-22 Iryda, An-26, MiG-15 (ul. Powsińska), MiG-17 (ul. Powsińska), MiG-21 (ul. Powsińska), MiG-23 (ul. Powsińska), Su-20 (ul. Powsińska), Ił-28 (ul. Powsińska), samolot Ił-2 śmigłowce: Mi-2 (ul. Powsińska), Mi-24 – prawdopodobnie jedyny egzemplarz na wystawie muzealnej w Polsce gdzie wnętrze śmigłowca jest udostępniane dla zwiedzających czołgi: polski czołg rozpoznawczy Tankietka TKS, używany w 1939; czołg T-34 z armatą 76 mm z 1942; czołg IS-2; czołg IS-3; czołg Sherman wersja „Grizzly”; samochód pancerny Kubuś z powstania warszawskiego; pojazd gąsienicowy Sd.Kfz. 303a „Goliath” zdobyty przez powstańców w sierpniu 1944 przy ul. Sierakowskiej artyleria: pięć spiżowych luf działowych z przełomu XVI/XVII wieku (odlane w Nieświeżu dla Mikołaja Radziwiłła i wyłowione koło zamku Zabierz); armata ppanc. wz. 36 kal. 37 mm „Bofors” broń palna: Sztucer kozienicki – jednostrzałowy, skałkowy sztucer piechoty, produkowany w latach 1790–1794 w Fabryce Broni w Kozienicach. Uznawany przez historyków wojskowości za pierwszy seryjnie produkowany karabin polskiej konstrukcji, przeznaczony dla Wojska Polskiego, pistolet maszynowy Mors wz. 39 skonstruowany przez Piotra Wilniewczyca i Jana Skrzypińskiego (jeden z trzech egzemplarzy na świecie), pistolet maszynowy „Błyskawica” produkowany w konspiracji przez Armię Krajową w latach 1943-1944, ciężki karabin maszynowy wz. 30 z wyrytym napisem świadczącym o tym, że zakupiono go ze zbiórki pieniędzy ludności Ziemi Wieluńskiej ofiarowanych na Fundusz Obrony Narodowej w 1937, pistolet „VIS” z numerem fabrycznym 0003, seria prototypowa, produkowana w latach 1933-1934Zbiory Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie [dostęp 2009-11-13]., karabin UR – polski karabin przeciwpancerny używany we wrześniu 1939 przez wojsko polskie do zwalczania pojazdów opancerzonych i czołgów.
Inne informacje W muzeum można obejrzeć jedyny zachowany fragment rozebranego w 1917 pomnika Iwana Paskiewicza – metalową płytę z jego cokołu przedstawiającą szturm wojsk rosyjskich na Warszawę we wrześniu 1831.
Dyrektorzy MWP 1920−1936 – Bronisław Gembarzewski 1945−1950 – Zbigniew Szacherski 1951−1972 – Kazimierz Konieczny 1972−1984 – Lucjan Jaworski 1984–1989 – Witold Wincenty Lisowski 1989−1991 – Andrzej Szerauc 1991−1998 – Zbigniew Święcicki 1998−2000 – Henryk Wielecki 2000−2006 – Jacek Macyszyn 2006–2012 – Janusz Cisek 2012–2016 – Zbigniew Wawer 2016–2019 – Adam Buława 28 września 2019–16 stycznia 2020 – Paweł Żurkowski (p.o.) od 16 stycznia 2020 – 20 lutego 2024 – Paweł Żurkowski od 20 lutego 2024 – Bogusław Pacek
Oddziały muzeum Muzeum Katyńskie, ul. Jana Jeziorańskiego 4, Warszawa (Cytadela Warszawska) Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej, ul. Powsińska 13, Warszawa (Fort IX Czerniaków) Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu, ul. 3 Pułku Lotniczego 4, Poznań Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku w Ossowie, ul. Matarewicza, Ossów
Zobacz też Muzea w Warszawie Muzeum Historii Polski Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie Muzeum im. Orła Białego
Przypisy
Bibliografia
Wielka Encyklopedia PWN, Warszawa 2003, t. 18, s. 236, t. 1-30, t. 5
Linki zewnętrzne Strona Muzeum Wojska Polskiego
Otwarcie Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie w kronice PKF w bazie Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej
Warszawa